Klei mrâo ala c\ar pô

 

- Hla\m 2 hruê, hruê 24-25/4, K’ia\ng khua la\n c\ar Nguyễn Thị Doan mb^t ho\ng êpul nga\ brua\ nao c\hưn leh ana\n nga\ leh brua\ ho\ng c\ar Điện Biên. K’ia\ng khua la\n c\ar Nguyễn Thị Doan nao c\uh leh brui mngưi bi hdơr kơ du\m phung Jho\ng ktang djiê êngia\ ti wal msat khan djiê êngia\ A1. Ti anei, đồng chí bi êdah klei hdơr knga pro\ng êlam ho\ng phung Jho\ng ktang djiê êngia\ jho\ng kmla\n sa\n leh asei mlei pô kyua kơ klei hnuk êngiê, êđa\p ênang djuê ana …. Hla\m mmông nga\ brua\ ho\ng khua g^t gai phu\n c\ar Điện Biên, K’ia\ng khua la\n c\ar Nguyễn Thị Doan brei c\ar Điện Biên ba yua mâo klei tu\ klei dưi, ai mâo boh ktang ga\l c\ia\ng mtru\t mđ^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn, rơ\ng kriê mgang klei êđa\p ênang la\n c\ar hla\m wưng kơ ana\p. Mb^t ana\n hluê nga\ ja\k brua\ mpra\p kơ du\m klei mâo hla\m brua\ kkuh m’ak bi hdơr 60 thu\n hruê mblah dưi Điện Biên Phủ rơ\\ng klei ja\k êđa\p, djo\ kpa\ ho\ng hnơ\ng c\ia\ng nga\ brua\ kơ mnuih [uôn sang leh ana\n tuê ênguê hiu c\hưn dla\ng leh ana\n mko\ mjing du\m klei mâo pro\ng gưl ala c\ar.

 

- Tlam mbruê, ti [uôn pro\ng {uôn Ma Thuột, ]ar Dak Lak, dhar bruă kriê dlăng hdră bruă kr^ng dap kngư 3 mguôp mb^t ho\ng dhar bruă g^t gai kr^ng dap ngư, Viện hàn lâm Khoa học yang [uôn Việt Nam, mphu\n po\k klei bi trông ]hai Khoa học: mđ^ kyar bruă duh mkra yang [uôn kr^ng dap kngư – du\m hdră bruă phu\n leh ana\n hdră msir mghaih. Klei bi trông ]hai mâo 3 gưl bi trông, ho\ng 12 klei ]ih mkra leh ana\n hâo hưn, hlak mblang djăp mta klei hd^p mda, bruă duh mkra- dhar kreh – yang [uôn, kriê mgang klei êđăp ênang ala ]ar hlăm alu\ wa\l, 2 klei ]ih hlak mblang klei găl đ^ kyar đru hgu\m hlăm kr^ng leh ana\n đru hgu\m hluh knông lăn alu\ wa\l 3 k’kiêng đ^ kyar Campuchia – Lào – Việt Nam. ]ia\ng klei bi trông ]hai djo\ ho\ng hdră k`ăm k]ah mtru\n, hâo hưn klă du\m hdră bruă phu\n pioh duah hdră mđ^ kyar bruă duh mkra- klei hd^p mda kr^ng dap kngư truh kơ thu\n 2020, hnơ\ng trah dlăng truh kơ thu\n 2030, giáo sư tiến sĩ Nguyễn Xuân Thắng, khua g^t gai Viện hàn lâm Khoa học yang [uôn Việt Nam, k’iăng khua kriê dlăng hdră bruă kr^ng dap kngư 3 la] sơnei: “  Ti anei mta bruă hmei pro\ng êhai. Bi trông ]hai kơ bruă mnia mblei, sơnăn hlăm bruă tuh mkra dleh leh mơh, [ia\dah bi bruă mnia mblei hlăm bruă lo\ hma si ngă? Leh ana\n bruă duh mkra go\ êsei, đang lo\ hma ti anei đ^ kyar si ngă. Djo\ tuôm kơ du\m hdră bruă yang [uôn, sơnăn klei hiu dôk, mnuih mơ\ng anôk mkăn hriê, mnuih mơ\ng kr^ng lăn dap hriê dôk klă s^t, amâo mâo s^t… sơnăn ti anei hlăk k]ah mtru\n ya mta bruă. Leh t^ng knăl du\m hdră bruă anei, sơnăn ya mta drei bi mklă mklơ\ng, mdê bi mta bruă, k]ah mtru\n ya mta tur knơ\ng kơ hdră bi mlih bruă duh mkra hluê ênuk mrâo mrâo.

 

- Hla\m klei bi lông mđung asa\p kluôm ala tal 11 thu\n 2014, tlam mbruê, ti [uôn pro\ng Đà Lạt , c\ar Lâm Đồng, Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam mko\ mjing leh klei k[^n trông “ Mđ^ kyar hdra\ mđung asap blu\ djuê [ia\.” Klei k[^n trông lui leh lu mmông bi trông, kc\ik mblang leh ana\n mtru\n lu brua\ c\ia\ng mđ^ brua\ nga\ hdra\ mđung asa\p blu\ djuê [ia\ ho\ng boh klei mrâo ara\ anei. Hla\m ana\n, m`a\ êdi kơ mta klei yuôm bha\n mse\ si: c\ih mkra, hluê nga\ hdra\ mđung asa\p blu\ bi djo\ guôp ho\ng mnuih hmư\, hdra\ mko\ mjing hdra\ bi hgu\m, kc\e\ ktrâo kơ kr^ng mnuih [uôn sang djuê [ia\, brua\ bi mklin mguôp du\m hdra\ mđung asa\p blu\ djuê [ia\ hla\m mạng Internet c\ia\ng bi mđ^ klei tu\ mơ\ng brua\ mtô mblang, mđung asa\p hluê êlan đ^ng blu\ dja\ hiu, kdra\p yua tal 2 hla\m êdei ana\p mơ\ng hdra\ mđung asa\p blu\ mrâo mrang, mklin mguôp klei mrâo mđung asa\p, klei mrâo hluê mạng hla\m klei mtô mblang hâo hưn kơ djuê [ia\ leh ana\n brua\ ba boh hra\ c\ih djuê ana hla\m mạng Internet webssite.Vn. Êngao kơ ana\n, brua\ bi hria\m mnuih nga\ brua\ kơ êpul nga\ hdra\ mđung asa\p blu\ djuê [ia\ a\t mâo phung bi ala mđing dla\ng leh ana\n ba bi trông mơh.

 

 

- Ăt hlăm klei bi lông hdră mđung rup kluôm ala tal anei, aguah mbruê, 2 klei bi trông ]hai bruă knuă leh ana\n chuyên đề “ Mko\ mjing toà soạn hlăm knơ\ng bruă hâo hưn lu mta” leh ana\n “ Công nghệ mrâo hlăm hdră mđung asa\p mrô” ăt mâo mko\ mjing leh mơh. Lu mta bruă klă s^t, mâo klei tu\ dưn hlăm bruă ba yua công nghệ mrâo hlăm hdră kriê dlăng, ]ih mkra, mđung hdră mđung asa\p….mâo klei mđing dlăng ti anôk bi trông ]hai anei.

 

- Aguah mbruê, ti [uôn pro\ng Điện Biên phủ, c\ar Điện Biên mko\ mjing leh klei k[^n hưn mdah brua\ mlih ana\n êlan 7/5 jing êlan Võ Nguyên Giáp leh ana\n mlih ana\n wa\l tac\ Anôk k[^n pro\ng dhar kreh c\ar jing wa\l tac\ 7/5. Êlan Võ Nguyên Giáp ti [uôn pro\ng Điện Biên Phủ mâo boh dlông gia\m 7km, [o# êlan pro\ng 32 met. Ktuê êlan anei nao ga\n du\m phường Him Lam, Tân Thanh, Mường Thanh mơ\ng [uôn pro\ng Điện Biên Phủ, anôk tuôm mâo leh klei bi mblah ktang ph^t hla\m kdra\n mblah Điện Biên Phủ leh ana\n dôk mb^t ho\ng êlan dơ\ng mrô 279 nao kpa\ kơ [a\ng jang knông la\n quốc tế Tây Trang. Wa\l tac\ Anôk k[^n Dhar kreh djo\ mlih ana\n jing wal tac\ 7/5 mâo boh pro\ng 16 êbâo m2, jing anôk mko\ mjing du\m klei mâo brua\ kđi c\ar, dhar kreh, du\m kna\m m’ak mơ\ng c\ar Điện Biên. Wa\l tac\ 7/5 dôk ti djiêo êlan Võ Nguyên Giáp sra\ng mjing klei m`a\ yuôm bha\n c\ia\ng mnuih [uôn sang du\m djuê ana\n c\ar Điện Biên hdơr kơ gru krua\k knal [uê ênuk mơ\ng klei mblah dưi Điện Biên Phủ.

 

- Ti [uôn pro\ng {uôn Ma Thuột, knơ\ng bruă mko\ mjing êpul êya công an yang [uôn hlăm phu\n bruă công an mguôp mb^t ho\ng công an ]ar Dak Lak, êpul hgu\m nhạc sĩ Việt Nam mko\ mjing knăm mjưh rue# Trại sáng tác âm nhạc la] kơ công an yang [uôn thu\n 2014. Trại sáng tác gưl tal 6 anei hrui m[^n 25 ]ô nhạc sĩ, tác giả hlăm leh ana\n êngao knơ\ng bruă công an yang [uôn. Hlăm wang 10 hruê, phung nhạc sĩ, tác giả hgu\m hlăm du\m gưl ksiêm duah klă s^t ]ia\ng thâo săng thiăm kơ klei hd^p mda, bruă mă hlăm phung l^ng k’han công an. Boh tu\ dưn mâo 33 klei ]ih mkra la] kơ công an yang [uôn, anak mnuih leh ana\n dhar kreh kr^ng dap kngư.

 

- M’măt mbruê, ti wa\l ta] Hùng Vương, Bạc Liêu mphu\n po\k leh knăm Festival Đờn ca tài tử ala ]ar gưl tal 1. Festival Đờn ca tài tử thu\n anei mâo ana\n “ Klei khăp ]ia\ng anak mnuih, lăn ala kwar dhu\ng”. Mlam mphu\n po\k klei bi lông mâo tui ngă, hâo hưn knhuah gru h[uê ênuk leh ana\n knhuah siam ê[a\t hlăm kr^ng lăn leh ana\n anak mnuih Bạc Liêu la] hjăn, mnuih [uôn sang kwar dhu\ng la] mb^t ho\ng knhuah hd^p leh ana\n ai tiê kmah, thâo khăp ]ia\ng.

 

Klei mrâo ala tac\ êngao :

 

- Hruê mbruê, Knu\k kna Trung Quốc bi êdah klei hu\i hyưt kơ du\m mta klei hla\m klei hưn mtru\n mb^t mơ\ng My- Nhật Bản djo\ tuôm kơ sa klei kuôl ka\ kriê mgang klei êđa\p ênang 2 nah, hla\m ana\n mâo brua\ kơ êpul plao mks^ bi kuan mmia\ plah wah Trung Quốc ho\ng Nhật Bản. Êlâo ana\n, blu\ hra\m hla\m gưl nao c\hưn kơ Nhật Bản, Khua mil c\hil My Barack Obama bi kla\: Knu\k kna My sra\ng amâo la\m lui ôh du\m klei bi [ua\n rơ\ng ho\ng brua\ kriê mgang ala c\ar Nhật Bản, hla\m ana\n mâo du\m klei bi kuan mmia\ wa\l êa ks^ ho\ng Trung Quốc, [ia\ la\m lui brua\ ba ya hnơ\ng kc\ah leh ana\n mtru\t mjhar klei bi blu\ hra\m êđa\p ênang c\ia\ng msir klei bi mmia\.

 

- Hruê mbruê, khua phu\n bruă kriê mgang ala ]ar êjai Ucraina Mykhaylo Koval brei thâo: l^ng k’han Nga ksu\ng nao siă leh ana\n kno\ng kbưi ho\ng knông lăn Ucraina 1km, khă sơnăn, l^ng k’han Nga amâo mâo găn knông lăn ala ]ar anei hlăk êjai mko\ mjing klei hriăm mblah ngă. Êlâo kơnăn, hlăk hruê 24/4, l^ng k’han Nga kdjăt `hăr hưn mthâo mko\ mjing klei hriăm mblah ngă mrâo siă knông lăn ho\ng Ucraina leh klei bi ngă đ^ lar ti kwar ngo\ Ucraina. Ăt hruê ana\n, pô đru k]e\ bruă kơ khua mil ]hil êjai Ucraina, khua l^ng k’han Serhiy Pashynsky hưn mthâo; ala ]ar anei dlăng djăp klei `u\ kma mơ\ng êpul êya Nga găn knông lăn jing klei plah ala sơa^.

 

- Blu\ hra\m hla\m gưl c\hưn dlăng Hàn Quốc, Khua mil c\hil My Barack Obama hruê mbruê hưn mthâo sra\ng êmuh kc\e\ du\m khua g^t gai C|âu Âu kơ klei dưi lo\ ba mtru\n asa\p bi kmhal ho\ng Nga. Obama bi kla\: My c\ia\ng mâo sa hdra\ bi mje\ mb^t ho\ng du\m ala c\ar hgu\m C|âu Âu kơ brua\ anei pioh mjưh mdei klei ru\ng ra\ng ti Ukraine hla\k nga\ sa klei bi kdơ\ng plah wah gar Ngo\ ho\ng Yu\ kjham êdi t^ng mơ\ng ênuk bi mblah hga\m.

 

- Hlăm bruă ngă bi êdah klei hgu\m mguôp, khua mil ]hil Mi Bara\c Obama leh ana\n khua mil ]hil Hàn Quốc Park Geun-hye hruê mbruê hưn răng; Cộng hoà dân chủ nhân dân Triều Tiên amra tuôm ho\ng du\m asa\p mtru\n bi kmhal ktang h^n, tơdah ala ]ar anei mko\ mjing klei lông mnah hạt nhân gưl tal 4. Hluê si khua mil ]hil Mi Bara\c Obama, klei truh tơl Triều Tiên đua klam mă yơh tơdah mko\ mjing thiăm 1 gưl lông mnah hạt nhân, amâo djo\ kno\ng klei bi ktlah hjăn mơ\ng êpul êya quốc tế đui] ôh. Khă sơnăn, Obama ăt m`ă klă mta klei yuôm bhăn, ana\n jing bi ksiêm dlăng du\m hdră ngă mrâo, k`ăm mđ^ ktang ai kp^ ho\ng Triều Tiên, mâo wa\t bruă mklă mklơ\ng du\m asa\p mtru\n bi kmhal ktang khăng h^n. Hlăk êjai ana\n, khua mil ]hil Hàn Quốc Park Geun-hye hưn răng; amâo mâo ]ia\ng ôh djăp klei lông mnah hạt nhân ana\p ngă truh klei lông phao ktuang hạt nhân ti alu\ wa\l leh ana\n ngă kơ du\m klei bi trông ]hai hạt nhân ăt tuôm ho\ng klei gun kpăk.

 

- Hluê nga\ klei iêo lac\ mơ\ng Êpul hgu\m sa ai klei bi djo\ hdra\ bhia\n ti Ai Cập kyua mơ\ng Êpul Ayo\ng adei Islam dja\ ako\, hruê mbruê, lu klei nga\ griâo bi kdơ\ng ho\ng knu\k kna mâo ti lu anôk ho\ng du\m êbâo c\ô mnuih hluê nga\. Mâo leh klei bi nga\ plah wah mnuih nga\ griâo nga\ ktang ho\ng phung kriê mgang klei êđa\p ênang, [ia\ êdi mâo 2 c\ô mnuih djiê leh ana\n du\m pluh c\ô mnuih mka\n êka. Hluê si klei bi kla\ mơ\ng phung nga\ brua\ hluê dla\ng: klei nga\ griâo bi kdơ\ng ho\ng knu\k kna Ai Cập s^t n^k sra\ng lo\ dơ\ng hla\m wưng kơ ana\p leh ana\n êpul Islam sra\ng mko\ mjing mđ^ ktang êlâo, hla\m leh ana\n leh hluê nga\ klei ruah khua mil c\hil hla\m knhal jih mlan 5.