Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Hlăm klei bi k[^n tal 7, Quốc hội 13 mrâo mjưh rue#. Leh bi rue# klei bi k[^n, Quốc hội bi êdah mtam klei bi kdơ\ng ho\ng soh ]huai mơ\ng trung Quốc ba pra ktir duah êa pui hlăm wa\l êa ks^ Việt Nam, jing ngă soh ho\ng klei dưi êngiê, soh ho\ng klei dưi blu\ mgang mơ\ng Việt nam, soh ho\ng klei bhiăn quốc tế. Quốc hội kut kat bi kdơ\ng, mgo# brei Trung Quốc bi kbia\ mđue# pra ktir duah êa pui, lehana\n bi êdah klei hdơr knga kơ du\m êpul brua\ dlông ro\ng lăn sa ai leh ho\ng Việt Nam hlăm brua\ anei. Mnuih [uôn sang hlăm kluôm ala mâo klei sa ai pro\ng ho\ng klei Quốc hội mkla\ mklơ\ng, jing djo\ guôp ho\ng klei m^n Đảng, djo\ ho\ng ai tiê mnuih [uôn sang. Nguyễn Thanh Luận ti wa\l Đoàn Kết, [uôn pro\ng Lai Châu la]; Đảng lehana\n Knu\k kna bi mâo klei bi kdơ\ng ktang ti ana\p klei amâo mâo djo\ mơ\ng Trung Quốc ngă:“Klei bi k[^n tal 7, Quốc hội 13 mrâo leh êgao mâo bi êdah leh du\m klei m^n kjăp, djo\ ho\ng klei bhiăn êa ks^ thu\n 1982. Kâo bo\ ho\ng klei sa ai klei m^n mơ\ng Đảng drei, lehana\n Knu\k kna mghaih msir, jing ho\ng hdră êlan êđăp ênang, ho\ng klei bi blu\ hrăm. Kyua kơ klei tu\ dưn kơ 90 êklăk ]ô mnuih [uôn sang drei, plah wah mnuih [uôn sang drei lehana\n mnuih [uôn sang Trung Quốc. Tui si kâo, brei mâo klei bi kdơ\ng ktang h^n, mgo# Trung Quốc bi kbia\ pra ktir duah êa pui đue# mơ\ng wa\l êa ks^ Việt Nam”.

 

- Klei bi k[^n tal 7, Quốc hội gưl 13 a\t mâo lu klei mđing, ktuê dla\ng hmư\ mơ\ng phung bi ala kơ mnuih [uôn sang [uôn pro\ng Hồ CHí Minh. Boh nik, ti anôk bi k[^n anei, lu brua\ yuôm bha\n mơ\ng la\n c\ar mâo ba bi trông, mse\ si klei hưn mtru\n mơ\ng Quốc hội kơ klei êa ks^ Ngo\. Tiến sĩ Trần Phú Vinh, Nai mtô Luật quốc tế, Sang hra\ Đại học Luật lac\:“ Mơ\ng klei bi k[^n tal êlâo sna\n Quốc hội ba leh klei kơ êa ks^ Ngo\ c\ia\ng bi trông leh ana\n ba klei hưn mtru\n, sna\n klei êa ks^ Ngo\ dla\ng jing brua\ yuôm bha\n êdi . Kâo bi m^n snei: Quốc hội bi k[^n mâo leh klei m^n kơ êa ks^ Ngo\, klei m^n ana\n bi êdah ai tiê  a\t mse\ mơh klei c\ang hmang mơ\ng jih jang mnuih [uôn sang bi kdơ\ng ho\ng klei Trung Quốc ba dưm pra ktir duah êa pui HD-981 soh ho\ng hdra\ bhia\n ti kr^ng êa ks^ Việt Nam. A|t ka\n c\ia\ng bi mâo sa hdra\ mtru\n lei kơ klei anei. Kyua klei hưn mtru\n ana\n bi êdah leh ai tiê klei m^n mơ\ng Quốc hội hla\m brua\ djo\ tuôm kơ klei dưi kriê dla\ng êa ks^, plao ks^ mơ\ng Việt Nam. Kâo [uh tu\ ư ho\ng klei hưn mtru\n mơ\ng Quốc hội kơ êa ks^ Ngo\ ”.

 

- Tlam mbruê, ti anôk brua\ Đảng gưl dlông, Hoàng Bình Quân, khua dhar brua\ ho\ng ta] êngao mơ\ng gưl dlông, drông leh êpul khua bi ala gưl dlông Đảng mnuih [uôn sang kru\ kdơ\ng Lao mâo Sunthon Seinhachăk, k’ia\ng khua phu\n brua\ ho\ng ta] êngao Lao dja\ ako\ hriê ]ua\ lehana\n ma\ brua\ ti Việt Nam. Ti anôk drông, Sunthon Seinhachăk la]: Lao srăng ngă jih ai tiê pô hrăm mb^t ho\ng Việt Nam kriê pioh, ksul mbu\ klei mje\ mgiăm hgu\m mb^t mâo leh mơ\ng đưm, bi hgu\m mguôp kjăp lehana\n hgu\m brua\ kluôm dhuôm plah wah dua Đảng, dua Knu\k kna, lehana\n mnuih [uôn sang dua ala ]ar ]huang hlăm knhuang mrâo pro\ng h^n. Kơ boh klei êa ks^ ngo\, `u la], brua\ krơ\ng klei êđăp ênang, hơ^t kjăp lehana\n hgu\m brua\ ti êa ks^ ngo\ jing yuôm bhăn. Lao bi kla\; ăt ktuê ksiêm mđing nanao, lehana\n bo\ ho\ng klei hyưt kơ du\m klei truh giăm anei hlăm wa\l êa ks^ ngo\, lehana\n srăng hgu\m kjăp ho\ng Việt Nam hlăm djăp klei bi k[^n hlăm alu\ wa\l, lehana\n dlông ro\ng lăn, ]ang hmăng Việt Nam lehana\n Trung Quốc mâo klei bi ư\ ăn, truh kơ klei bi blu\ hrăm, mghaih msir klei amâo mâo thâo bi djo\ ho\ng hdră êlan êđăp ênang, mpu\ kơ klei bhiăn quốc tế, boh nik klei bhiăn liên hiệp quốc kơ êa ks^ thu\n 1982.

 

- Tlam mbruê, ti [uôn pro\ng Hồ Chí Minh, Khua la\n c\ar Trương Tấn Sang drông c\hưn leh Haysashi Yoshimasa, Khua\ Phu\n brua\ lo\ hma – brua\ mnơ\ng hla\m êa Nhật Bản hla\k dôk c\hưn leh ana\n nga\ brua\ ti Việt Nam. Ti mmông drông, Khua la\n c\ar Trương Tấn Sang dla\ng myuôm kơ gưl hriê c\hưn  Việt Nam mơ\ng Khua Phu\n brua\ lo\ hma - Brua\ mnơ\ng hla\m êa Yoshimasa, mb^t ana\n bi kla\: klei ga\l djo\ bi hgu\m plah wah 2 ala c\ar adôk lu, boh nik hla\m brua\ lo\ hma. Khua la\n c\ar Trương Tấn Sang brei Khua Phu\n brua\ ho\ng knuih khưm mơ\ng pô lo\ dơ\ng đru brei kơ Việt Nam hluê ho\ng klei iêo mtru\t du\m hdra\ brua\ FDI Nhật Bản hriê duh bi liê kơ Việt Nam, đru brei Việt Nam mđ^ kyar hdra\ kdra\p mkra mjing, brua\ lo\ hma, bi mjing ma\i mo\k yua hla\m brua\ duh mkra pla mjing, ba klei tu\ dưn kơ mnuih [uôn sang 2 ala c\ar.

 

- Tlam mbruê, ti Hà Nội, phu\n brua\ ]ua\l mka\ lehana\n duh bi liê bi êdah hdră ]ua\l mka\ kluôm klei mđ^ kyar brua\ duh mkra ala [uôn hlăm du\m anôk phu\n kwar dưr thu\n 2020. Tui si klei ]ua\l mka\, alu\ wa\l mđ^ kyar brua\ duh mkra phu\n kwar dưr srăng mâo dua kr^ng: Kr^ng ju\m [uôn pro\ng phu\n Hà Nội, lehana\n kr^ng ktuê hang ks^. Hlăm năn, kr^ng ju\m Hà Nội mâo [uôn pro\ng Hà Nội, ]ar Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hưng Yên, lehana\n Hải Dương. Kr^ng ktuê hang ks^ mâo [uôn pro\ng Hải Phòng, lehana\n ]ar Quảng Ninh, mâo hlăm alu\ wa\l êa ks^, ktuê hang ks^, leh ana\n plao ks^, Ti anei srăng mđ^ kyar klei thâo ma\ brua\, lehana\n k’hưm mơ\ng du\m brua\ duh mkra mâo klei găl leh ana\n dưi bi ktưn, mâo klei tu\ dưn yua kơ lăn ]ar lu, dưi `u kma pro\ng ho\ng dlông ro\ng lăn mse\ si: Điện tử, brua\ hâo hưn, dăng kông, brua\ tuh tia mkra mjing măi mo\k, mkra w^t, pơ\ng mkra ho# pui, lehana\n kdrăp yua kơ êlan êa, mnơ\ng dhơ\ng, êa drao gu\n, mkra mjing mnơ\ng [ơ\ng, mnơ\ng pơ\k m`am, hdruôm jơ\ng jep ]u\t.

 

- Bảo hiểm xã hội c\ar Dak Lak mrâo mko\ mjing klei bi mtuôm [o# phung duh mkra mnia blei blei Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm ndrao mgu\n hla\m c\ar c\ia\ng mđing hmư\ klei blu\ leh ana\n klei w^t lac\ du\m klei êmuh mơ\ng anôk brua\ djo\ tuôm kơ brua\ bảo hiểm. Ara\ anei, brua\ po\k mlar phung blei bảo hiểm mrâo ti Dak Lak mâo hla\m brô 60% ênoh mnuih nga\ brua\ djo\ brei blei bảo hiểm xã hội leh ana\n mâo truh 10% mnuih nga\ brua\, ênoh mnuih blei bảo hiểm mdrao mgu\n. Klei du\m anôk brua\ adôk đuôm nư bảo hiểm xã hội, bảo hiểm mdrao mgu\n a\t adôk lu. Ti mmông bi mtuôm, du\m anôk brua\ a\t akâo c\ia\ng lu brua\ djo\ tuôm kơ klei adôk đuôm nư bảo hiểm xã hội, bảo hiểm mdrao mgu\n, msir klei bhia\n mdei kkiêng anak, w^t mdei brua\ hla\m wa\l c\ar.

 

- “Truh ho\ng trường Sa” jing ako\ kơ klei rang mdah rup mơ\ng 30 ]ô ]ih ka] nao leh hlăm Trường Sa, po\k leh mlam mbruê ti Hà Nội. Klei rang mdah anei mâo 62 po\k rup, phung ]ih ka] mâo mkra mơ\ng Trường Sa. Ho\ng du\m gưl ho# pui ata\t nao truh ho\ng l^ng kahan, lehana\n mnuih [uôn sang ti du\m plao ks^ hlăm Trường Sa, phung ]ih ka] rup mâo bi êdah leh ai êwa, klei hd^p, klei bi blah ti anôk taih kbưi. Du\m po\k rup mâo hro\ng ruah, ba rang mdah kha\dah, klei ]ih ka] jing mdê mdê, [ia\dah bi êdah ai tiê klei mpu\, klei khăp mơ\ng phung ]ih ka] rup kah leh ho\ng phung l^ng kahan lehana\n mnuih [uôn sang hlăm lăn êa taih kbưi pô. Klei rang mdah rup “Truh ho\ng Trường Sa” po\k [a\ng truh jih hruê 4/7 ana\p anei ti sang mrô 16 Ngô Quyền, Hà Nội leh kơ năn rang mdah ti du\m ]ar, [uôn pro\ng mkăn hlăm kluôm ala.

 

Klei mrâo ala ta] êngao:

 

- Êjai boh klei êa ks^ hlăk ru\ng răng kyua bruă Trung Quốc ba dưm pra ktir duah êa pui HD 981 soh ho\ng hdră bhiăn hlăm kr^ng êa ks^ Việt Nam, mrâo anei, Trung Quốc lo\ ]huang 1 knhuang mrâo hlăm klei plah mhiă êa ks^ Ngo\ hluê bruă lo\ ]ih mkra rup lăn êa hluê rup mgăn mă kluôm jih êa ks^ Ngo\. Êlâo dih, Trung Quốc kno\ng ]ih mkra hluê rup mgăn, knhal Dhu\ng boh lăn hlăm rup lăn êa kno\ng ]ih mkra kluôm plao ks^ Nam Hải, mb^t ana\n mbo\ thiăm 1 kdrê] t^ng gu\ nah hnuă k`ăm bi êdah hdră êlan “ êlan 9 kdrê]” amâo dah lo\ pia “ êlan êlah êmô”. Khă sơnăn, ti po\k rup lăn mdơ\ng mrâo ]ih mkra, Trung Quốc mtah mjuat mă kluôm alu\ wa\l êa ks^ ngo\ ]ih mkra hlăm rup lăn, mâo 2 plao ks^ Hoàng Sa leh ana\n Trường Sa mơ\ng Việt Nam.

 

- Khua knu\k kna Đức Angela Merkel hruê mbruê brei thâo; du\m hdră kmhal mrâo ho\ng Nga ana\p lo\ ba hlăm klei bi k[^n tơdah ala ]ar Nga amâo mâo mđ^ ktang hdră bruă bi hơ^t kjăp boh klei mâo ti Ucraina. Aduôn Merkel ăt brei thâo; bruă khua mil ]hil Nga Vlađimir Putin mtru\n asa\p kơ êpul hgu\m Liên bang ( jing Thượng viện) lăm lui hdră mtru\n dưi brei `u ba nao l^ng k’han hlăm Ucraina jing bruă yuôm bhăn. Hdră mtru\n anei mơ\ng Putin mâo êgar yu\ mni m’uăn, kyua anei jing gru bi êdah brei [uh Matxcơva prăp êmiêt đru mko\ mjing 1 kdrê] klei êđăp ênang mrâo kơ alu\ wa\l kwar ngo\ Ucraina, anôk êpul klah hjăn bi kdơ\ng ho\ng knu\k kna Kiev đ^ lar mơ\ng mlan 4.

 

- Khua knu\k kna Ira\c Nuri a Maliki hruê mbruê lăm lui kle la] mko\ mjing 1 knu\k kna djuê ana jê] k`ăm mkhư\ gang ho\ng du\m klei ksu\ng ngă mơ\ng l^ng k’han klah hjăn Islam djuê ana Sănni hlăk ksiêm dlăng lu h^n ala ]ar anei. Du\m hdră bruă giăm anei mơ\ng l^ng k’han klah hjăn knu\k kna Islam Ira\c leh ana\n Cận đông, ngă kơ Maliki tu\ ai kp^ hlăm ala ]ar leh ana\n wa\t ala ta] êngao ho\ng asa\p [uah ăl la] sơnei; du\m hdră êlan mơ\ng `u jing klei kah êpul êya.

 

- Pô blu\ bi ala kơ knơ\ng bruă kriê dlăng sang mnă ti Israel brei thâo; hlăm brô 80 ]ô mnă mnuih Palestin ti du\m sang mnă Israel mjưh rue# 63 hruê ngă griâo ư\ ăn êsei djam leh mâo klei bi tu\ ư ho\ng Israel. Kha\ sơnăn, mta phu\n klei bi tu\ ư anei amra hưn mthâo leh asei mlei phung mnă anei lo\ w^t suaih pral. Hlăm brô 75 ]ô mnă hlăm ênoh phung ngă griâo ư\ ă êsei djam ara\ anei ăt hlăk dôk hlăm sang êa drao kyua asei mlei adôk êdu awa\t.

 

- Knơ\ng prăk l^ng k’han Việt Nam ( MB) ti Viêng Chăn ala ]ar Lào hruê mbruê brei thâo; knơ\ng prăk anei hlăk mđing dlăng duh bi liê kơ hdră bruă đru mnuih [uôn sang msir ư\ êpa mhro\ [un knap ti ]ar Xaysomboun kbưi ho\ng [uôn pro\ng Viêng Chăn hlăm brô 400km t^ng kơ ngo\ Dưr. }ar Xaysomboun mrâo ba yua sang máy mkra mjing mơar leh ana\n du\m mta mnơ\ng m`am ho\ng hwiê alê m’ô, k`ăm đru mnuih [uôn sang mâo thiăm hnư hrui w^t êngao kơ bruă pla mjing, đru hgu\m mđ^ ktang bruă msir ư\ êpa mhro\ [un knap. Sang máy mâo hnơ\ng mkra mjing 30 ton mơar, 15 ton giê dưh leh ana\n ba yua 120 ton kram alê m’ô grăp hruê. Hluê si t^ng,mnuih [uôn sang ngă lo\ hma ti du\m kdriêk si la] ti dlông amra hrui w^t 14 êklai kip ( hlăm brô 180 êbâo đolar) grăp thu\n mơ\ng bruă ba ]h^ alê m’ô kơ sang máy. Knơ\ng prăk l^ng k’han Việt Nam ti Viêng Chăn amra đru mdul hlăm brô 2 êklăk đolar kơ hdră bruă anei.