Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Lo\ dơ\ng hlăm klei hiu ]hưn kơ ala ]ar Nga, hruê mbruê, Khua g^t gai Đảng Nguyễn Phú Trọng lehana\n êpul khua êmua gưl dlông Việt Nam kbia\ leh mơ\ng Moscow nao kơ [uôn pro\ng Sochi t^ng kơ Yu\ Dhu\ng ala ]ar Nga. Ti anei mâo mko\ mjing du\m brua\ yuôm bhăn hlăm gưl khua g^t gai Đảng Nguyễn Phú Trọng hiu ]hưn anei. Ti anôk brua\ khua mil ]hil ma\ brua\ ti Sochi ala ]ar Nga, Khua g^t gai Đảng Nguyễn Phú Trọng lehana\n khua mil ]hil Nga Vladimir Putin mâo leh klei bi blu\ hrăm kơ du\m brua\ hgu\m dua nah hlăm wưng leh êgao, hlămnăn lo\ ksiêm w^t du\m brua\ dua nah leh bi tu\ ư Gưl dlông, klei hluê ngă du\m hdră brua\ pro\ng plah wah dua ala ]ar, bi trông ]hai kơ hdră ma\ brua\ kơ ana\p, k`ăm mđ^ h^n klei hgu\m dua ala ]ar hlăm djăp mta brua\, dơ\ng mơ\ng brua\ kđi ]ar truh kơ brua\ duh mkra mnia mblei, duh bi liê, brua\ pui kmla\, êa pui, pui kmla\ hạt nhân, brua\ răng mgang klei êđăp ênang lehana\n hlăm lu mta brua\ mkăn. Dua khua g^t gai ]ang hmăng mâo mjing djăp klei ktang h^n mđ^ klei mje\ mgiăm kluôm dhuôm plah wah Việt Nam – Nga ]huang nao hlăm êwang êlan êlam h^n, mâo klei kjăp h^n, tu\ jing h^n klei hgu\m dua nah, đru bi s^t kơ brua\ êđăp ênang, mdro\ng sah hla\m alu\ wa\l, lehana\n dlông ro\ng lăn.

 

- Tlam mbruê, ti Sang brua\ Khua la\n c\ar, Khua la\n c\ar Trương Tấn sang drông leh Khua bi ala kơ Bangladesh Supradip Chakma hriê kkuh bi ktlah mjưh rue# leh gưl dôk nga\ brua\ ti Việt Nam. Ti mmông drông, Khua la\n c\ar Trương Tấn Sang dla\ng myuôm hla\m gưl dôk nga\ brua\ Khua bi ala Supradip Chakma đru mguôp mtru\t mđ^ leh klei bi mje\ hgu\m plah wah 2 ala c\ar. Khua la\n c\ar bi mkla\: Việt Nam a\t dla\ng myuôm kơ klei bi mje\ hgu\m ho\ng Bangladesh. Khua la\n c\ar m`a\ kla\: klei bi hgu\m brua\ duh mkra mnia blei plah wah 2 ala c\ar mâo knhuang đ^ kyar hla\m brô 300 êkla\k USD, [ia\ a\t ka năng djo\ mơh ho\ng klei ga\l djo\, Khua la\n c\ar c\ang hmang 2 nah c\ia\ng lo\ w^t duah dla\ng du\m klei bi kuôl ka\, du\m klei bi tu\ ư leh bi si`ê, c\ia\ng bi mjing klei ga\l po\k mlar klei ga\l bi hgu\m duh bi liê pioh mđ^ brua\ bi blei mnia 2 nah truh 1 êklai USD, lo\ dơ\ng bi hgu\m tliêr kja\p hla\m dja\p mta brua\ bohnik bi mđ^ klei bi mje\ êrô êpul gưl dlông, mđ^ ktang klei bi hgu\m brua\ duh mkra, mb^t ana\n bi sa ai hdăng ga\p ti du\m anôk bi k[^n kr^ng wa\l leh ana\n quốc tế.

 

- Nao hlăm klei bi k[^n Gưl dlông Alu\ wa\l 3 kiêng mđ^ kyar Campuchia – Lao - Việt Nam gưl tal 8, tlam mbruê, ti anôk brua\ khua lăn ]ar ti [uôn pro\ng phu\n Viên Chăn, ala ]ar Lao, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng mâo leh klei bi blu\ hrăm ho\ng Khua g^t gai Đảng, hlo\ng klam nga\ khua lăn ]ar Lao Chummaly Sayasone. Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng hơê] hmưi kơ du\m boh tu\ dưn pro\ng hla\m brua\ ala ]ar, lehana\n brua\ ho\ng ta] êngao mnuih [uôn sang Lao mâo ngă leh ti gu\ klei g^t gai mơ\ng Đảng mnuih [uôn sang kru\ kdơ\ng Lao. Khua knu\k kna bi kla\ Đảng, Knu\k kna lehana\n mnuih [uôn sang Việt Nam ăt hrăm mb^t ho\ng Lao ayo\ng adei, ]ang hmăng kơ lăn ]ar Lao đ^ kyar mdro\ng sah, mnuih [uôn sang djăp djuê ana Lao mâo klei hd^p [rư\ hruê trei mđao jăk yâo. Dua ]ô khua g^t gai bi tu\ ư leh dua nah srăng lo\ jih ai tiê g^t gai du\m phu\n dhar brua\, alu\ wa\l dua ala ]ar lo\ dơ\ng hyua\ kjăp h^n brua\ hluê ngă klei Phung khua g^t gai Gưl dlông leh bi tu\ ư, lehana\n mơ\ng du\m boh tu\ dưn klei bi k[^n tal 36 mơ\ng Dhar brua\ hgu\m Knu\k kna Việt Nam – Lao, lehana\n prăp êmiêt kơ klei bi k[^n tal 37 mơ\ng Dhar brua\ hgu\m Knu\k kna hlăm ako\ thu\n 2015.

 

- Lo\ dơ\ng klei bi k[^n tal 8, Quốc hội gưl 13, hruê anei, Quốc hội bi k[^n jih jang ti Sang k[^n pro\ng trông bi mkla\ Hdra\ bhia\n duh bi liê mlih mrâo; Hdra\ bhia\n Anôk brua\  duh mkra mnia blei bi mlih; Hdra\ bhia\n kriê dla\ng, ba yua pra\k knu\k kna duh bi liê hla\m brua\ duh mkra mnia blei; Hdra\ bhia\n bi mlih mbo\ du\m mta klei mơ\ng Hdra\ bhia\n blei mnơ\ng mdê; Hdra\ bhia\n bi mlih mbo\ du\m mta klei mơ\ng hdra\ bhia\n jia leh ana\n bi trông kơ klei c\ih mkra Hdra\ bhia\n Ksiêm yap knu\k kna bi mlih; Klei c\ih mkra Hdra\ bhia\n doh ja\k klei nga\ brua\. Hla\m hruê nga\ brua\ hruê mbruê, ho\ng lu hra\ mple\ tu\ ư mơ\ng phung bi ala, Quốc hội trông bi mkla\ leh Hdra\ bhia\n mlih, mbo\ du\m mta klei mơ\ng Hdra\ bhia\n Msir kđi yang [uôn, Hdra\ bhia\n sang dôk leh ana\n Hdra\ bhia\n Duh mkra mnia blei la\n ala, sang bi mlih. Mb^t ana\n, bi trông kơ du\m mta klei adôk mâo klei m^n mdê mdê kơ Klei c\ih mkra Hdra\ bhia\n yang [uôn bi mlih leh ana\n Hdra\ bhia\n pra\k nga\n knu\k kna bi mlih.

 

- Tlam mbruê, ti Hà Nội, Dhar brua\ tuyên giáo Gưl dlông, Phu\n brua\ l^ng kahan, Phu\n brua\ hâo hưn lehana\n mtô mblang mko\ mjing klei bi k[^n ho\ng brua\ klei mrâo bi êdah du\m brua\ bi hdơr 70 thu\n hruê mko\ mjing l^ng kahan yang [uôn Việt Nam, 25 thu\n hruê Jih jang mnuih [uôn sang răng mgang ala ]ar, 70 thu\n knhuah gru brua\ kđi ]ar. Blu\ hrăm ti anôk bi k[^n ho\ng phung ngă brua\ klei mrâo, Thiếu tướng Nguyễn Phương Diện, K’ia\ng khua Dhar brua\ mjua\t bi hriăm Mơ\ng brua\ kđi ]ar brei thâo: Knăm bi hdơr 70 thu\n hruê mko\ mjing l^ng kahan yang [uôn Việt Nam, 25 thu\n hruê jih jang mnuih [uôn sang răng mgang ala ]ar, mâo mko\ mjing ti gưl ala ]ar. Anei jing brua\ k`ăm lo\ bi hdơr êwang êlan h[uê ênuk kdrăm k’ah 70 thu\n bi blah, mko\ mjing, mâo klei dưi, lehana\n đ^ kyar, lehana\n ksiêm w^t du\m boh tu\ dưn pro\ng hlăm 25 thu\n hluê ngă knăm jih jang mnuih [uôn sang răng mgang ala ]ar, mko\ mjing hdră êlan jih jang mnuih bi răng mgang lăn ]ar hlăm ênuk mlih mrâo.

 

- Tlam hruê mbruê, Êpul hgu\m brua\ đội c\ar Dak Nông mko\ mjing leh Klei bi lông du\m êpul mtô mblang êbu\ng mda kơ “ Mgang kdơ\ng klei kdjuôt kdjiu, klei truh êka êkeh, ma tu\i hđeh êla\k ” c\ar Dak Nông thu\n hria\m 2014 – 2015. Mb^t ho\ng brua\ mtô mblang, bi hria\m mpra\p du\m klei thâo săng kơ phung hđeh êla\k leh ana\n êpul êya yang [uôn, klei bi lông lo\ mjing tac\ hla\p ja\k  ênhuah, s^t êdi, tu\ dưn leh ana\n jing hruê m’ak đru kơ phung hđeh mâo gưl bi mje\ mjuk êmuh hria\m klei thâo hdăng ga\p hla\m brua\ mtô mblang.

 

- Phu\n brua\ ngăn prăk mrâo bi êdah boh tu\ dưn klei ksiêm dlăng, ]ih mdah ênoh prăk du\ mdiăng bi djo\ guôp ho\ng ênoh ênil êa săng ti đa đa alu\ wa\l. Boh tu\ dưn ksiêm dlăng brei [uh, ti Hà Nội, phung duh mkra mnia mblei brua\ du\ mdiăng taxi ]ih hưn leh ênoh prăk mdiăng hro\ kah knar mơ\ng 2 – 10%, Brua\ du\ mdiăng tuê ho\ng êlan sa hnơ\ng mâo bi hro\ mơ\ng 5,8 -10% lehana\n klei du\ mdiăng mnơ\ng hro\ mơ\ng 3,4 – 3,9%. Ara\ anei ti du\m alu\ wa\l ăt lo\ dơ\ng hluê ngă brua\ ksiêm dlăng klei bi hro\ ênoh mdiăng ]ia\ng bi djo\ guôp ho\ng klei tru\n ênoh êa săng êa pui, lehana\n ho\ng klei găl mơ\ng du\m anôk brua\ du\ mdiăng, djo\ tui si Phu\n brua\ Êlan klông du\ mdiăng lehana\n Phu\n brua\ ngăn prăk g^t gai.

 

- Tlam mbruê, ti Sang êa drao pro\ng kdriêk Lâm Hà, c\ar Lâm Đồng mâo klei 2 am^ anak kkiêng djiê hla\k êjai dôk guôn kkiêng. Hluê si hra\ m’ar klei rua\, mniê ba tian Tạ Thị Hảo, kkiêng thu\n 1982, dôk ti alu\ An Phước, sa\ Dạ Đờn, kdriêk Lâm Hà, c\ar Lâm Đồng nao đih kơ sang êa drao leh ana\n dôk guôn kkiêng ti Sang êa drao pro\ng kdriêk Lâm Hà hla\k 10h hruê 24/11 ho\ng klei suiah pral ja\k. Truh 11h mkrah yang hruê dơ\ng hruê 25/11,  Hảo [uh bi ê’a\t ktư\ yơ\ng, leh kơ ana\n dleh bi êwa mâo wa\t bi k`ha\k. Kha\gơ\ mâo phung nai aê mdrao mơ\ng sang êa drao do\ng mdrao bi kru\ ai êwa [ia\ ka\n mâo klei lo\ dưi lei, Hảo [rư\ hlo\ng kriêp amâo lo\ hdơr ôh leh kơ ana\n truh kơ djiê. Anak ^ mniê mrâo mblac\ ma\ hlo\ng djiê mơh. Hluê si klei bi mkla\ tal êlâo mơ\ng phung aê mdrao ti sang êa drao pro\ng kdriêk Lâm Hà,, mta phu\n nga\ truh klei 2 am^ anak djiê jing kyua da\l êlan êran mơ\ng êa jhat hla\m anu\ng sang anak.

 

  Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Khua pa\n ako\ gưl dlông mơ\ng Iran Ali Khamơnây hruê mbruê hưn răng êlâo, êgar Yu\ amâo dưi mdlưh ôh Iran hlăm du\m klei bi trông ]hai hạt nhân. Blu\ hrăm ti ana\p phung giáo sĩ, Ali Khamơnây la] sơnei; Mi leh ana\n du\m ala ]ar êgar Yu\ hlăk duah djăp mnê] ]ia\ng mdlưh ala ]ar Islam hlăm hdră bruă hạt nhân, [ia\dah khua păn ako\ Iran mklă mklơ\ng; du\m mnê] mơ\ng Mi leh ana\n êgar Yu\ amâo srăng mâo klei tu\ dưn ôh. Anei jing asa\p hưn mthâo tal êlâo mơ\ng Ali Khamơnây yap mơ\ng Iran leh ana\n êpul P5+1 ( mâo: Nga, Mi, Anh, Prăng, Trung Quốc, Đức) tu\ ư leh lo\ bi tai hruê mlan bi trông ]hai thiăm 7 mlan dơ\ng. Êlâo kơnăn, Khua mil ]hil Iran Hassan Rouhani brei thâo; ala ]ar anei mâo ba w^t leh klei tu\ dưi pro\ng lehana\n du\m klei bi trông ]hai hạt nhân ho\ng êpul P5+1 êlâo êdei ăt srăng truh kơ klei bi tu\ ư. Khă sơnăn, Khua mil ]hil Iran Hassan Rouhani m`ă klă; Iran srăng amâo mâo lui ôh du\m klei dưi brua\ hạt nhân mơ\ng ala ]ar anei leh ana\n klei anei brei mâo êpul êya quốc tế tu\ yap.

 

- Hruê mbruê, Prăng mâo hdră mtru\n mdei hdră ba jao 1 boh ho# mran mblah ngă kơ Nga, leh ala ]ar anei tu\ lu ai kp^ mơ\ng du\m ala ]ar hgu\m hlăm êpul NATO kyua du\m klei ru\ng răng plah wah Nga leh ana\n êgar Yu\ djo\ tuôm kơ klei ru\ng răng ti Ucraina. Hlăm asa\p hưn mthâo, Adu\ bruă Khua mil ]hil Prăng brei thâo: boh klei ti kwar Ngo\ Ucraina ăt ru\ng răng, ara\ anei ka dưi brei ba jao ôh ho# mran mblah ngă kơ Nga leh ana\n bruă ba jao mdei êjai hlo\ng tơl truh êla mâo klei hâo hưn mrâo. Bruă mdei êjai klei ba jao ho# mran mblah ngă kơ Nga jing mse\ ho\ng bruă ala ]ar anei lăm lui 1 klei bi kuôl kă mâo ênoh yuôm êbeh 1 êklai euro leh ana\n jing klei găl dưi mâo du\m êbâo bruă mă mrâo, hlăk êjai bruă duh mkra ala ]ar Prăng dôk hro\ tru\n.

 

- Êpul bruă mơ\ng Liên hợp quốc klam kơ klei mdrơ\ng jê] ho\ng klei ruă Ebola hưn mthâo; amâo srăng djăp ôh ho\ng hdră k`ăm klei bi mhro\ ênoh mnuih djo\ kman klei ruă Ebola ti Siêra Leon truh kơ hruê 1/12 ana\p truh. Liên hợp quốc k]ah mtru\n lu hdră k`ăm jê] hlăm bruă răng mgang klei ruă Ebola ti 3 ala ]ar phu\n ana\n jing Guinea, Liberia leh ana\n Siêra Leon, hlăm ana\n du\m hdră k`ăm mse\ si mdrao mgu\n kơ 70% ênoh mnuih djo\ kman klei ruă Ebola leh ana\n ba dơr ho\ng klei doh 70% ênoh mnuih djiê năng ai dưi hluê ngă. Pô djă ako\ Êpul bruă mơ\ng Liên hợp quốc kơ brua\ mdrơ\ng ho\ng klei ruă Ebola Anthony Banburi brei thâo; du\m hdră k`ăm ka dưi bi leh năng lo\ bi g^r ktưn leh ana\n ngă bruă ktang h^n ]ia\ng dưi ksiêm dlăng klei ruă anei.

 

- Mi srăng mđ^ ênoh k’han lo\ dôk ti Afganistan êdei kơ thu\n 2014 leh Êpul đru kriê mgang klei êđăp ênang quốc tế mơ\ng NATO djă ako\ mjưh rue# bruă knua\ ti Afganistan hlăm knhal jih thu\n anei. Knơ\ng klei mrâo Reuters mơ\ng Anh brei thâo: Mi hlăk ksiêm dlăng klă ênoh mrô knhal tui], [ia\dah êpul k’han Mi dôk ti Afganistan hlăm thu\n 2015 srăng lu h^n mkă ho\ng hdră k]ah tal êlâo truh kơ du\m êtuh ]ô.

 

- {ia\ êdi 30 ]ô mnuih djiê leh 2 ]ô mnuih mtuh [om mdjiê wa\t asei ksu\ng ngă hlăm 1 alu\ sang mnia ti [uôn pro\ng Maiduguri kwar Ngo\ Dưr ala ]ar Nigeria hlăm hruê mbruê. K’han ksiêm brei thâo; anei jing klei mtuh [om mdua hlăm 1 blư\ leh 2 ]ô  mniê êra nao mu\t hlăm alu\ sang mnia mâo lu mnuih leh ana\n bi mtuh boh mtuh djă ba hlăm asei mlei. Klei mtuh tal êlâo mâo 3 ]ô mnuih djiê. Pô ksu\ng ngă êdei kơnăn bi mtuh kdrăp mtuh leh mâo lu mnuih bi kluh nao kơ anôk mtuh tal êlâo, ngă êka, djiê lu mnuih.