Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Hluê si hdra\ klei bi k[^n Mặt trận tổ quốc Việt Nam tal 8 hla\m aguah anei phung bi ala dla\ng phim tài liệu kơ klei tu\ brua\ Mặt trận tổ quốc hla\m wưng brua\ mơ\ng thu\n 2009 – 2014, leh kơ ana\n klei k[^n lo\ dơ\ng klei bi trông ti sang k[^n pro\ng. Tlam, klei k[^n mko\ mjing klei mjưh rue#. Klei k[^n hmư\ klei hưn mdah mơ\ng klei k[^n tal 1 Knơ\ng dla\ng brua\ Trung ương Mặt trân tổ quốc tal 8, Hưn mdah ana\n phung dla\ng brua\ Knơ\ng brua\ trung ương, Êpul khua dla\ng brua\, Anôk dla\ng brua\ leh ana\n du\m brua\ g^t gai Mặt trận tổ quốc. A|t ti mmông mjưh rue# klei k[^n mtru\n asa\p iêo mthưr leh ana\n trông bi mkla\ hdra\ mtru\n mơ\ng klei k[^n. 

 

- 1 hlăm du\m mta bruă yuôm bhăn mơ\ng klei bi k[^n Măt trận Tổ quốc Việt Nam gưl tal 8 ana\n jing bi trông ]hai hdră bruă: mđ^ ktang bruă ngă, boh tu\ dưn bruă knua\ mơ\ng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; mđ^ ktang klei hgu\m mguôp pro\ng jih jang djuê ana leh ana\n mđ^ lar klei ngă phu\n agha mil mnuih [uôn sang, kriê mgang klei dưi leh ana\n boh tu\ dưn na\ng djo\ mơ\ng mnuih [uôn sang… Qua Thị Phượng, pô bi ala mnuih djuê ana Chăm ]ar Ninh Thuận la] sơnei: Hruê mlan êgao, kyua Mặt trận ngă jăk bruă mtô mblang, iêo la], anăn mnuih [uôn sang du\m djuê ana [rư\ hruê [rư\ thâo săng klă kơ du\m hdră êlan mtru\n mơ\ng Đảng, Knu\k kna, amâo mâo êpul ngă roh bi mjhua ]ia\ng nga\ klei bi kah, m]u\t m]hur. Aduôn Phượng ]ang hmang, bruă knua\ mơ\ng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam gưl ana\p truh amra mâo lu klei mlih mrâo ]ia\ng mđ^ h^n boh tu\ dưn mtô mblang, iêo la] leh ana\n hrui m[^n du\m tal mnuih [uôn sang, bi hơ^t kjăp leh ana\n mđ^ ktang klei hgu\m mguôp jih jang djuê ana. Aduôn Qua Thị Phượng la]:“ Nao kơ klei bi k[^n mặt trận tal anei, ]ang hmang Mặt trận gưl ana\p truh amra mâo du\m hdră êlan mlih mrâo ]ia\ng mđ^ h^n klei hgu\m mguôp jih jang djuê ana leh ana\n mâo du\m hdră êlan mjing klei găl kơ djuê ana [ia\ la] mb^t leh ana\n djuê ana Chăm la] hjăn đ^ kyar hrăm mb^t ho\ng du\m djuê ana ayo\ng adei hlăm êpul êya yang [uôn”.

 

- Lo\ dơ\ng hdra\ bi k[^n tal 31, tlam mbruê, Knơ\ng dla\ng brua\ Quốc hội brei klei blu\ mguôp kơ du\m brua\ ppro\ng adôk mâo klei m^n mdê mdê mơ\ng klei c\ih mkra hdra\ bhia\n nga\n do\, wa\l anôk êa ks^, plao ks^. Mơ\ng klei bi trông, lu  phung dôk hla\m Knơ\ng dla\ng brua\ Quốc hội bi tu\ ư kơ klei c\ia\ng mtrun hdra\ bhia\n nga\n do\ wa\l anôk êa ks^, plao ks^ c\ia\ng mjing tur knơ\ng hdra\ bhia\n knar mđra\m mb^t kơ nga\n do\ wal anôk êa ks^, plao ks^;sir mghaih klei bi nga\ hla\m brua\ ma\ yua nga\n do\; đru mguôp bi rue# leh gơ\ng phu\n hdra\ bhia\n yuôm bha\n c\ia\ng hluê nga\ klei dưi kriê dla\ng, klei dưi msir mkra bi mkla\ ala c\ar kơ nga\n do\, wa\l anôk êa ks^, plao ks^ hla\m boh klei kr^ng wa\l êa ks^ Ngo\ hla\m mâo lu klei dleh dlan. Hla\m klei c\ih mkra, hnơ\ng mkra mlih mơ\ng hdra\ bhia\n phu\n bi mkla\ leh kdriêl plah wah Hdra\ bhia\n nga\n do\, wa\l anôk êa ks^, plao ks^ ho\ng du\m hdra\ bhia\n brua\ mka\n. Kha\ sna\n, kyua anei jing hdra\ brua\ hdra\ bhia\n brei klei blu\ mguôp tal êlâo ana\n phung bi ala c\ia\ng anôk c\ih mkra dla\ng bi kla\ n^k kơ hnơ\ng mkra mlih c\ia\ng klei bi sa hnơ\ng, mđra\m mb^t hla\m brua\ hdra\ bhia\n.

 

- Tlam mbruê, ti Hà Nội, Dhar bruă duh mkra Trung ương leh ana\n Phu\n bruă Công an mko\ mjing klei si`ê kuôl kă klei bhiăn bi mguôp nga\ bruă. Hluê si klei bhiăn bi mguôp, k]ah mtru\n gra\p gưl 6 mlan 1 bliư\, 2 knơ\ng bruă amra bi hâo hưn kơ boh klei bruă duh mkra yang [uôn leh ana\n klei kriê mgang êđăp ênang; boh tu\ dưn bruă ksiêm hriăm, ktuê dlăng leh ana\n mtô mblang, hâo hưn hdră bhiăn knu\k kna. Mta phu\n mơ\ng hdră bruă bi mguôp mâo: bi mguôp ksiêm dlăng, đru k]e\ ho\ng Knơ\ng bruă g^t gai Trung ương, Phu\n bruă kđi ]ar, Ban bí thư du\m hdră mtru\n p’pro\ng kơ bruă duh mkra yang [uôn mguôp mb^t ho\ng brua\ kriê dlăng klei êđăp ênang leh ana\n bruă rơ\ng kjăp klei êđăp ênang đru mđ^ kyar bruă duh mkra yang [uôn. Hgu\m mb^t, krâo la], hluê ngă bruă kriê dlăng klei êđăp ênang hdră êlan mtru\n hlăm anôk bruă, kriê mgang klei hâo hưn, kriê mgang brua\ hgăm knu\k kna, hgu\m c\ih mkra du\m hdră êlan mtru\n mđ^ kyar bruă tuh tia kdra\p kriê mgang la\n c\ar yua kơ brua\ kriê dlăng klei êđăp ênang, hơ^t kjăp.

 

- Phu\n brua\ mdrao mgu\n mrâo mâo hra\ mtru\n g^t gai Knơ\ng brua\ mdrao mgu\n du\m c\ar, [uôn pro\ng leh ana\n du\m sang êa drao mđ^ klei mgang kdơ\ng ho\ng klei rua\ hrah ala\, boh nik mgang kdơ\ng klei tưp lar ti sang êa drao mtam. Ara\ anei klei rua\ hrah ala\ hla\k tưp lar ktang ti lu c\ar, [uôn pro\ng. Hla\m du\m hruê gia\m anei, ti sang êa drao mdrao ala\ Trung ương gra\p hruê mâo mơ\ng 150 – 200 c\ô mnuih rua\ nao ksiêm mka\ dla\ng djo\ tuôm ho\ng klei rua\ hrah ala\. Ho\ng boh klei rua\ tưp lar, phu\n brua\ mdrao mgu\n brei Knơ\ng brua\ mdrao mgu\n du\m c\ar, [uôn pro\ng g^t gai Anôk brua\ ra\ng mgang klei rua\ tưp, Anôk brua\ mtô mblang mtru\t mjhar klei suaih pral bi hgu\m ho\ng du\m Knơ\ng brua\ mtô mbang alu\ wa\l mtô mblang brei hdra\ mgang kdơ\ng ho\ng klei rua\ hrah ala\ ti go\ sang, sang hra\, knơ\ng brua\, sang ma\i, anôk brua\ leh ana\n êpul êya, mđ^ klei ktuê hluê dla\ng dja\l dưi thâo [uh leh ana\n hmao mdrao mgu\n msir mkra he\ du\m hru\h anôk klei rua\ hra\h ala\ hla\m tưp lar hla\m alu\ wa\l.

 

- Hruê mbruê, Phu\n bruă dlăng mnuih ngă bruă, k’han êka êkeh leh ana\n mnuih knap m`ai mguôp mb^t ho\ng Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa ]ar Gia Lai mko\ mjing klei ba yua [uôn hđeh SOS Pleiku, Gia Lai. {uôn hđeh SOS Pleiku ru\ mkra mơ\ng mlan 3/2012 ti phường Yên Thế, [uôn pro\ng Pleiku, ]ar Gia Lai ho\ng ênoh prăk duh bi liê giăm 52 êklai prăk mơ\ng Êpul group Orkla mơ\ng ala mtao Na Uy đru brei. Ênhă pro\ng giăm 30 êbâo m2, [uôn mâo 12 go\ êsei, ho\ng lu hdră bruă đru mdul, djăp anôk dôk rông mơ\ng 110 truh kơ 120 ]ô hđeh êr^t am^ ama. {uôn lo\ mâo sang hră mẫu giáo, mâo 6 boh adu\, dưi tu\ drông leh 50 ]ô hđeh nao hd^p ti 7 go\ êsei. Adei Sầm Thị Ngân, djuê ana Nùng, 14 thu\n [uh dôk  ti anei klă s^t jing sang h’uh mđao yâo mơak.“ Leh truh ti anei, adei [uh am^ jih ai tiê su\k suôr kriê dlăng kơ hmei huă [ơ\ng, hriăm hră. Grăp aguah, am^ khăng kgu\ mơ\ng ưm mprăp mnơ\ng [ơ\ng kơ hmei, kriê dlăng kơ hmei klei huă [ơ\ng, p^t đih, mtô kâo hriăm hră. Phung ayo\ng amai hlăm go\ êsei thâo khăp ]ia\ng leh ana\n thâo bi hgu\m mguôp. Leh truh ti anei hd^p hlăm go\ êsei bo\ ho\ng klei thâo bi khăp ]ia\ng, kâo [uh mơak êdimi.

 

- Hla\m hdra\ brua\ “ Bi mtô hria\m brua\ kơ mnuih nga\ brua\ kr^ng [uôn sang lo\ hma truh kơ thu\n 2020”, 9 mlan êgao, Anôk mtô brua\ kdriêk Dak Glong, c\ar Dak Nông mko\ mjing leh mâo 14 adu\ bi hria\m brua\ kơ 400 c\ô mnuih nga\ brua\ kr^ng [uôn sang. Hla\m ana\n rue# leh 10 adu\ hria\m ho\ng 286 c\ô mnuih nga\ brua\, msir brei brua\ ma\ kơ  500 c\ô mnuih nga\ brua\. Êngao kơ ana\n, brua\ ba mnuih nao nga\ brua\ kơ ala tac\ êngao a\t mâo alu\ wa\l mđing dla\ng mơh, 9 mlan ako\ thu\n kluôm kdriêk mâo 37 c\ô mnuih nga\ hra\ m’ar nao nga\ brua\ kơ ala tac\ êngao leh ana\n mâo leh 7 c\ô nao nga\ brua\ kơ ala tac\ êngao, 8 c\ô hla\k dôk nga\ hra\ m’ar guôn nao nga\ brua\ ti ala tac\ êngao. Êngao kơ ana\n, kdriêk Dak Glong po\k nga\ leh brua\ brei c\an pra\k kơ 6 hdra\ brua\ msir brua\ ma\ kơ 100 c\ô mnuih nga\ brua\, ho\ng ênoh truh 930 êkla\k pra\k.

    

Kdrêc\ klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Khua Knơ\ng bruă châu Âu dla\ng kơ brua\ Năng lượng Guenther Oettinger hruê mbruê brei thâo: Nga leh ana\n Ucraina mâo leh klei bi tu\ ư tal êlâo kơ hdră bruă êwa ]uh, gas, đru mjưh rue# du\m klei amâo thâo bi djo\ ana\p ngă gun kpăk phu\n mkăp êwa ]uh, gas yuôm bhăn hlăm yan puih ana\p anei. Blu\ hrăm leh klei bi mtuôm plah wah Nga, Ucraina leh ana\n Êpul hgu\m châu Âu ti Berlin ala ]ar Đức hruê mbruê, Oetinger brei thâo: Ucraina tu\ ư tla 3 êklai 100 êklăk đôlar Mi kơ Nga hlăm knhal jih thu\n anei. Mlih ho\ng ana\n, Nga amra mkăp hlăm brô 5 êklai m3 êwa ]uh, gas kơ Ucraina. Oetinger bi êdah klei ]ang hmang, klei bi tu\ ư tal êlâo anei amra dja\l mâo du\m t^ng bi mklă hlăm klei bi k[^n 3 t^ng hlăm hruê kăm kơ ana\p.

 

- Hruê mbruê Quốc hội ala mtao Anh mple\ hra\ nao ai ho\ng brua\ ala c\ar anei hluê nga\ du\m klei ksu\ng nga\ mnah mple\ w^t kdơ\ng ho\ng êpul khan ru\ng Knu\k kna Islam ( IS ) ti Iraq. Leh 7h dôk bi ta\ng mga\l, phung nghị sĩ trông bi mkla\ leh brua\ l^ng khan ho\ng 524 po\k hra\ mple\ tu\ ư leh ana\n 43 po\k hra\ mple\ bi kdơ\ng. Jih jang phung nghị sĩ mơ\ng đảng Bảo thủ, Công đảng leh ana\n Dân chủ tự do bi sa ai ho\ng brua\ l^ng khan ti Iraq, kha\ sna\n mâo mơh đa phung nghị sĩ a\t bi êdah klei dôk hu\i hyưt kơ klei anei nga\ kơ ala c\ar Anh nao hla\m klei bi mblah êlam h^n ti Syria. Hluê si du\m klei hâo hưn, du\m brua\ knua\ dưi po\k nga\ ưm êdi hla\m hruê 28/ 9 ana\p anei.

 

- Mi amâo mâo bi mklă ôh bruă êpul Knu\k kna Islam ]o\ng bi mdưm mă di`u pô (IS) mâo hdră k]ah ksu\ng ngă hlăm êdeh treng mur ti [uôn pro\ng New York ala ]ar Mi leh ana\n Pari ala ]ar Prăng leh ana\n amâo mâo [uh ôh ya mta klei bi mklă klei hâo hưn mơ\ng khua knu\k kna Haider al- Abadi ba hưn mdah djo\ tuôm kơ hdră k]ah si la] ti dlông. Blu\ hrăm ho\ng phung ]ih klei mrâo, k’iăng khua đru k]e\ klei êđăp ênang ala ]ar Mi Ben Rhode la] sơnei: “ Tơ Ira\c mâo klei hâo hưn djo\ tuôm du\m bruă ngă amâo dah mnê] m^n ngă măk [ai, sơnăn di`u c\ia\ng kah mbha klei hâo hưn hluê ho\ng du\m knơ\ng bruă hgăm leh ana\n du\m knơ\ng bruă djo\ tuôm”. Khă sơnăn t^ng kơ knu\k kna Mi bi mđing êdi kơ du\m klei hâo hưn djo\ tuôm mnê] m^n ngă măk [ai mơ\ng êpul Knu\k kna Islam.

 

- Knơ\ng klei mrâo Trung ương Triều Tiên ( KCNA ) hruê mbruê c\ih asa\p hưn mtru\n mơ\ng Knơ\ng dla\ng brua\ lo\ w^t hluh lir êđa\p ênang Triều Tiên ( CPRK ) lac\ snei: klei blu\ hra\m mơ\ng aduôn Park Geun Hye ti New York, ala c\ar My hruê 24/9 jing sa klei lông dla\ng pro\ng ho\ng boh yuôm bha\n êdi leh ana\n brua\ yang [uôn mơ\ng Ỉiều Tiên, jing klei bi duêh hu\i hyưt êdi, hu\i nga\ kơ klei bi mje\ mlir Triều le\ hla\m klei truh jhat kluôm dhuôm. Hla\m klei blu\ hra\m ti Anôk bi k[^n pro\ng mơ\ng Liên Hợp Quốc, khua mil c\hil Hàn Quốc Park Geun Hye mâo klei akâo c\ia\ng mko\ mjing kp^ng êlan hla\m wang 4km leh ana\n kr^ng amâo mâo l^ng khan 250km plah wah 2 nah mse\ si knhuang tal êlâo hla\m hdra\ dưi brei mnuih [uôn sang dôk hd^p hla\m klei bi hgum mguôp ti la\n ala êa juôr bi mguôp sa ana\n”.

 

- Êpul bruă mdrao mgu\n dlông ro\ng lăn hruê mbruê brei thâo: du\m êbâo hnơ\ng vác-xin Ebola lông ba yua amra mâo hlăm du\m mlan kơ ana\p. Du\m hnơ\ng vác-xin anei amra kah mbha kơ phung nga\ brua\ dôk nga\ brua\ kơ phung hlăk djo\ kman klei ruă Ebola. Hluê si Pô đru bruă kơ Khua knơ\ng êpul bruă mdrao mgu\n dlông ro\ng lăn Marie-Paule Kieny, ka mâo ôh vaccine bi kmlă êđăp ênang leh ana\n mâo klei tu\ dưn kơ mnuih. Du\m klei lông ba yua dưi mko\ mjing leh ana\n brei klei c\ia\ng mđing dla\ng tal êlâo ana\n jing mta vac-xin anei amâo mâo ngă truh klei ju\ jhat kơ anak mnuih ôh.