Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- {ri gưl nao ]hưn lehana\n ma\ brua\ ti du\m ]ar kwar krah, tlam mbruê, ti ]ar Quảng Nam, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng nao lehana\n blu\ hrăm ti Knăm mko\ êgap kban Cửa Đại. Hdră brua\ mkra kban Cửa Đại mâo ênoh duh bi liê truh 3.450 êklai prăk. Leh êbeh 4 thu\n ma\ brua\, t^ng kban Cửa Đại srăng dưi ba yua hla\m mlan 3/2015. Hdră brua\ mâo boh dlông kban lehana\n jing 18,3km hlăm năn kdrê] kban jing 1,48km, găn hnoh krông Thu Bồn, mko\ [uôn pro\ng đưm Hội An ho\ng du\m kdriêk Duy Xuyên, Thăng Bình. Kban Cửa Đại ăt jing sa anôk mko\ yuôm bhăn ho\ng du\m b^t êlan ktuê hang ks^ ala ]ar. Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng ]ang hmăng, du\m dhar brua\, êpul êya djo\ tuôm lo\ dơ\ng ngă du\m brua\ ka leh, ]ia\ng rơ\ng mâo kban kjăp, pral bi leh mâo ba yua.

 

- Aguah mbruê ti c\ar Gia Lai, K’ia\ng khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc mb^t ho\ng khua Phu\n brua\ Công an Trần đại Quang leh ana\n khua Phu\n brua\ êlan klông du\ mdia\ng đinh La Thăng nao kơ anôk mphu\n ru\ mkra hdra\ brua\ mkra mđ^ Tac\ êdeh phiêr Plei Ku. Blu\ hra\m ti anôk k[^n, Đại tướng Trần Đại Quang, khua Phu\n brua\ Công ana, Khua anôk g^t gai Dap Kngư bui mkla\: Hla\m klei c\ua\l mka\ mđ^ kyar brua\ êlan klông kr^ng wa\l dap Kngư, brua\ du\m tac\ êdeh phiêr mâo brua\ yuôm bha\n êdi. Du\m thu\n êgao, tac\ êdeh phiêr Plai Ku mâo đru mguôp leh kơ klei êrô êbat, du\ mdia\ng mnơ\ng hla\m kr^ng wa\l leh ana\n hla\m kluôm ala, đru mguôp mtru\t mđ^ brua\ duh mkra yang [uôn. Kha\ sna\n, mka\ ho\ng klei c\ia\ng leh ân\nhnơ\ng đ^ kyar kơ klei du\ mdia\ng êlan êdeh phiêr ara\ anei [uh tac\ êdeh phiêr Ple Ku ara\ anei gơ\ amâo lo\ djo\ guôp ôh. Kyua ana\n, Hdra\ brua\ “ Mkra mđ^  lo\ bi dlông h^n êlan êdeh phiêr tru\n đ^, êlan nao leh ana\n tac\ anôk kơ êdeh phiêr jưh  mơ\ng tac\ êdeh phiêr Plei ku ” mâo klei yuôm bha\n, đru mguôp mtru\t mđ^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn kr^ng wa\l Dưr Dap Kngư.

 

- Aguah hruê 27/9, ti Hà Nội, brua\ đoàn êdam êra Gưl dlông Hồ Chí Minh mko\ mjing leh knăm jao Klei pah mni Lương Đình Của gưl tal 9 kơ 150 ]ô phung hla\k ai tu\ kdlưn thâo duh [ơ\ng. Blu\ hrăm ti anôk jao klei pah mni, K’ia\ng khua knu\k kna Vũ Văn Ninh bi mni kơ du\m boh tu\ dưn 150 ]ô phung hla\k ai tu\ kdlưn mâo ma\ klei pah mni Lương Đình Của thu\n anei. K’ia\ng khua knu\k kna la], 150 phung ngă brua\ lo\ hma pla mjing mda asei jing du\m knuh mnga siam h^n hlăm du\m êklăk ]ô phung hla\k ai kr^ng [uôn sang tu\ kdlưn hruê mlam mâo đru mguôp leh ai tiê, klei m^n kơ brua\ mđ^ kyar lo\ hma, ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo. K’ia\ng khua knu\k kna ]ang hmăng, mơ\ng klei hưn ktưn anei, klei myun mdan anei mơ\ng grăp ]ô phung hđeh mâo tu\ ma\ klei pah mni srăng bi lar truh kơ lar [ar phung đoàn viên, hlăk ai ti grăp alu\ wa\l, êpul êya, srăng lo\ dơ\ng mtru\t mđ^ ]ia\ng kơ klei pah mni Lương Đình Của [rư\ hruê mâo k’hưm hlăm yang [uôn, boh nik ho\ng phung hđeh ti alu\ wa\l kr^ng [uôn sang, ]ư\ ]hia\ng, plao ks^.

 

- Hla\m klei blu\ hra\m ti anôk k[^n trông gưl dlông mơ\ng Klei bi k[^n pro\ng Liên Hợp Quốc gưl 69 hla\l mko\ mjing ti New York, ala c\ar My, hruê mbruê, K’ia\ng khua Knu\k kna hlo\ng nga\ Khua Phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao Phạm Bình Minh lac\ kla\: klei êđa\p ênang leh ana\n kriê mgang klei êđa\p ênang jing mta klei tal êlâo bi mkla\ kơ klei đ^ kyar h’^t kja\p, kyua ana\n bi mkhư\ mgang du\m klei hu\i mâo klei bi nga\ leh ana\n duah hdra\ msir mjưh mdei du\m klei bi nga\ ara\ anei jing brua\ sui thu\n, jêc\ rua\t leh ana\n klei đua klam pro\ng mơ\ng Liên Hợp Quốc a\t mse\ mơh mơ\ng du\m ala c\ar hla\m êpul anei. K’ia\ng khua knu\k kna Phạm Bình Minh m`a\ kla\ “ Klei êđa\p ênang leh ana\n mđ^ kyar jing 2 brua\ hgu\m hra\m mb^t amâo dưi bi ktlah ôh, bi đru hra\m mb^t  c\ia\ng nao truh kơ  sa la\n ala đ^ kyar mdro\ng sa\h. Việt Nam đa\o knang snei: ho\ng klei hur har brua\ kđi c\ar, ho\ng ai tiê thâo bi đa\o knang, mta\p mđơr thâo bi mpu\ kơ hdra\ bhia\n quốc tế, nga\ brua\ mb^t mâo klei đua klam, du\m ala c\ar dlông ro\ng la\n dưi bi mko\ klei bi mje\ hgu\m, g^r ktưn kyua kơ klei êđa\p ênang bi hgu\m leh ana\n đ^ kyar h’^t kja\p.

 

- Aguah hruê 27/9, Sang dhar kreh hđeh êlăk hlăk ai ]ar Daklak mko\ mjing po\k klei bi lông cờ vua hđeh hriăm hra\ gưl sa, lehana\n gưl dua ]ar Daklak thu\n 2014. Klei bi lông cờ vua hđeh hriăm hra\ gưl sa lehana\n gưl dua ]ar Daklak jing brua\ mjua\t ktang asei mlei mâo mko\ mjing jê` jê`, k`ăm mjing klei găl kơ phung hđeh mâo anôk hlăp jăk, mâo mje\ mjuk, bi hriăm êmuh hdơ\ng găp, đru kơ phung thơ\ng ho\ng brua\ anei thâo [uh lehana\n dưi hro\ng ruah phung hđeh mbrua\ pioh ba lo\ bi hria\m mjua\t nao bi lông hlăm du\m gưl ]ar, alu\ wa\l, lehana\n kluôm ala wưng kơ ana\p; lehana\n, lehana\n mđ^ kyar lar [ar klei hriăm cờ vua hlăm kluôm ]ar Daklak.

 

- Hruê mbruê, ti [uôn pro\ng Kon Tum, Anôk brua\ bi mje\ êrô Êpul knhuah Trường Sơn êlan Hồ Chí Minh c\ar Kon Tum mko\ mjing klei mđup brei 8 boh sang kơ mnuih hla\m êpul mâo klei dleh dlan kơ sang dôk. Hla\m 8 boh sang ba mđup brei kơ mnuih hla\m êpul jing phung khan Trường Sơn êlan Hồ Chí Minh hđa\p, mâo 2 boh sang ru\ mkra mrâo, 6 boh sang lo\ w^t mkra bi ja\k. Mb^t ho\ng klei đru pra\k kơ gra\p boh sang mâo 50 êkla\k pra\k mơ\ng Keh pra\k Thiện Tâm kyua mơ\ng Êpul Group VINGROUP đru brei, go\ sang du\m mnuih hla\m êpul ana\n a\t đru mguôp mâo mkrah wah ênoh pra\k đru leh ana\n ai hruê nga\ brua\, ana\n 8 boh sang đru  anei pro\ng kja\p  mơ\ng 60 m2 kơ dlông s’a\i.

 

- Tui si Êpul hgu\m brua\ mjua\t bi hriăm hra\ mơar ]ar Lâm Đồng, [ri thu\n mtru\t mjhar klei hriăm hra\ mơar, Êpul hgu\m srăng mkăp 108 hnư prăk đru hriăm hra\ mơar kơ phung hđeh hriăm hra\ [un hriăm hra\ kriăng hla\m kluôm ]ar. Hluê ana\n, grăp boh kdriêk, [uôn pro\ng mâo 9 ]ô phung hđeh [un hriăm hra\ thâo; hlăm năn mâo 2 hnư pioh kơ phung hđeh gưl sa, 4 hnư kơ phung hđeh hriăm hra\ gưl 2, lehana\n 3 hnư đru kơ phung hđeh hriăm hra\ gưl 3. Grăp hnư prăk đru hriăm hra\ mơar anei ho\ng ênoh 500 êbâo prăk, k[^n jih jang gưl mkăp tal anei jing 54 êklăk prăk. Mb^t ho\ng du\m hnư hriăm hra\ mơar anei, Êpul hgu\m mtru\t mjhar hriăm hra\ mơar du\m kdriêk, [uôn pro\ng ăt iêu mthưr du\m dhar brua\, êpul êya, phung duh mkra… lo\ đru thiăm 10 hnư prăk đru hriăm hra\ mơar dơ\ng pioh mbha kơ phung hđeh [un hriăm hra\ thâo gưl anei, k`ăm mđ^ ai phung hđeh mâo klei g^r h^n hlăm brua\ hriăm ]ia\ng lo\ dơ\ng mâo klei tu\ dưn pro\ng h^n hlăm hriăm hra\ mơar thu\n hriăm mrâo.

 

- Ho\ng hdra\ mkra mlih ênoh pra\k mlan [ia\ êdi kr^ng thu\n 2015 lo\ dơ\ng đ^ 15% mka\ ho\ng thu\n 2014, êngao kơ klei m’ak mơ\ng mnuih nga\ brua\ jing klei dôk bi m^n mơ\ng lu anôk brua\. Kyua ho\ng boh klei duh mkra dleh dlan mse\ si ara\ anei, brua\ mkra mđ^ pra\k mlan [ia\ êdi sra\ng nga\ mđ^ lei kp^ kơ brua\ knua\ mơ\ng du\m anôk brua\, kyua sra\ng nga\ bi mđ^ pra\k  tla pra\k mlan, pra\k blei bảo hiểm xã hội, bảo hiểm mdrao mgu\n, bảo hiểm luc\ brua\ ma\ kơ mnuih nga\ brua\.

 

- Tui si Dhar brua\ răng mgang mnơ\ng pla mjing, mơ\ng phu\n brua\ lo\ hma, hlăm kluôm ala ara\ anei pla hlăm brô 33 êbâo 600 ha đang boh guga pioh ]h^. Giăm anei, boh guga jing boh kroh ]h^ mâo ênoh h^n mka\ ho\ng boh kroh mkăn, kyua mâo ]h^ kơ ala ta] êngao yuôm h^n, lehana\n mâo hrui pe\ nanao hlăm jih thu\n. {ia\dah ara\ anei, kluôm ala mâo hla\m brô 18 êbâo ha đang boh guga tuôm ho\ng klei mnơ\ng ngă kbia\ hriê mơ\ng mmao Neoscytalidium dimidiatum (Penz) Cruos-Slippers pô ngă. Mta mnơ\ng ngă anei ka mâo êa drao dưi mkhư\ ôh, ngă bi hro\ boh mnga, hnơ\ng boh guga amâo mâo lo\ jăk. Kyuana\n, ]ia\ng dưi răng mgang đang war boh guga mâo hnơ\ng jăk pioh ba ]h^ kơ ala ta] êngao, phung pla mjing mlih mrâo hdră dlăng kriê, dưn yua djo\ ho\ng hdră phung thơ\ng kơ brua\ anei k]e\.

   

Kdrêc\ klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Hruê 27/9, hlăm hruê tal 4 mơ\ng klei bi trông gưl dlông ti anôk bi k[^n pro\ng Liên hợp quốc gưl 69, khua g^t gai knu\k kna, khua phu\n bruă du\m ala ]ar mâo leh klei blu\ hrăm kơ boh klei ala ]ar, mb^t ana\n bi êdah klei m^n kơ du\m bruă Quốc tế p’pro\ng. Hlăm ana\n, boh klei Ucraina, boh klei plao ks^ Triều Tiên, klei amâo mâo h’^t ti Trung Đông, boh nik jing du\m klei hu^ hyưt mơ\ng êpul Knu\k kna Islam hlăk klei bi ru\ng răng ktang ti Trung Đông, jing du\m hdră bruă mâo klei bi mđing dla\ng pro\ng ti gưl bi trông ]hai anei.

 

- Khua knu\k kna Israel Benjamin Netanyahu hruê mbruê mklă mklơ\ng, `u amra lưk lak klei khua mil ]hil Palestin Mahmoud Abbas hlăm klei blu\ hrăm ti Liên hợp quốc yap “asa\p duah m]eh luar”. Asa\p hưn mthâo mơ\ng Netanyahu ba hưn mdah êlâo kơ `u nao ]hưn kơ New York ala ]ar Mi, ]ia\ng mâo klei blu\ hrăm ti ana\p klei bi k[^n pro\ng Liên hợp quốc. Êlâo kơnăn, khua g^t gai Palestin hruê 26/9 blu\ hrăm ti anôk bi k[^n pro\ng Liên hợp quốc m]h^ la] Israel ngă klei soh “mdjiê lu mnuih” hlăm klei mblah ngă 50 hruê ti Gaza mrâo êgao, ngă 2.200 ]ô mnuih Palestin djiê. Khua knu\k kna Israel Benjamin Netanyahu mklă mklơ\ng, `u amra hngah kơ du\m klei Palestin duah m]eh luar ti ana\p Liên hợp quốc.

 

- Hlăm klei êmuh w^t la] hlo\ng mđung hlăm hdră mđung rup 5 mơ\ng Nga hruê mbruê, Khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Nga Sergei Lavrov la] sơnei; klei mje\ mgiăm plah wah Nga leh ana\n Mi c\ia\ng lo\ w^t bi mrâo mrang 1 bliư\ dơ\ng. Hluê si Lavrov, Mi tu\ đua klam kơ bruă ngă ju\ jhat klei mje\ mgiăm 2 nah kyua Mi ba mtru\n du\m hdră bi kmhal khăng ktang ho\ng Nga. ~u la] sơnei: bruă mkra mđ^ klei mje\ mgiăm 2 nah amra mâo boh tu\ dưn wa\t kơ Nga leh ana\n Mi. Khă sơnăn, Nga amâo mâo djo\ pô nga\ bi kruh klei mje\ mgiăm anei ôh.

 

- Algeria ba nao 3 êbâo ]ô l^ng k’han kriê mgang klei êđăp ênang kơ du\m knơ\ng bruă năng lượng ala ta] êngao ngă bruă ti ala ]ar anei. Klei mrâo êđăp ênang Algeria hruê 27/9 brei thâo; hdră mtru\n anei ba hưn mdah leh gưl tuê hiu ]hưn Prăng Herve Gourdel tuôm ho\ng êpul ngă ru\ng djo\ tuôm ho\ng Knu\k kna Islam (IS) ]o\ng mdưm mă pô mă kơ\ng leh ana\n bi mdjiê. Knu\k kna Algeria hu^ hyưt du\m knơ\ng bruă năng lượng ala ta] êngao amra jing du\m anôk k`ăm ksu\ng ngă tluôn ana\n mơ\ng êpul k’han ngă ru\ng.

 

- Ti ana\p klei đ^ tưp lar mơ\ng klei ruă Ebola, klei ruă hlăk ngă klei hu^ mdu\i amâo djo\ kno\ng ti alu\ wa\l Yu\ châu Phi đui] ôh, [ia\dah hlăm kluôm dlông ro\ng lăn, lu ala ]ar lo\ dơ\ng [ua\n rơ\ng amra pioh lu pra\k ngăn, mnuih ngă bruă hlăm klei g^r ktưn mb^t kluôm boh lăn ]ia\ng w^t kdơ\ng mgang kman klei ruă nga\ djiê mnuih, truh kơ ara\ anei ngă djiê leh êbeh 3 êbâo ]ô mnuih, lu êdi ti alu\ wa\l Yu\ châu Phi.

  

- K’han ksiêm Nhật Bản hruê mbruê hưn mthâo, di`u duah [uh leh 30 ]ô mnuih dôk hlăm klei amâo lo\ [uh êwa ôh giăm ho\ng ]o\ng ]ư\ pui Ontake kdjăt `hăr pruih bluh yang hruê dơ\ng hruê 27/9. Klei mrâo brei thâo; êbeh 230 ]ô mnuih adôk đuôm leh ]ư\ pui anei pruih bluh, lu êdi du\m ]ô mnuih duah [uh êlan tru\n kơ jơ\ng ]ư\ êđăp ênang. Hlăk êjai, 30 ]ô mnuih mrâo duah [uh jing du\m ]ô mnuih lui] êlâo kơnăn amâo dah hbâo pui mơ\ng ]ư\ pui pruih bluh kdơr he\. Aguah mbruê, du\m boh êdeh phiơr dăk wa\k l^ng k’han Nhật Bản mbe\ mđue# leh du\m ]ô mnuih adôk đuôm hlăm ]ư\ pui Ontake.