Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Leh êbeh sa mlan ma\ brua\ ho\ng klei mjê], jih ai tiê, mlih mrâo lehana\n mâo klei uê` klam, tlam mbruê, Quốc hội 13 bi rue# leh, klei bi k[^n tal 8. Ti anôk bi k[^n anei, Quốc hội bi trông ]hai du\m brua\ yuôm bhăn kơ brua\ mđ^ kyar klei duh mkra ala [uôn hla\m lăn ]ar. Blu\ bi rue# klei bi k[^n, Khua Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng bi kla\: Kyua mâo ai tiê bi hgu\m mguôp, ho\ng klei êngiê ngă phu\n, mâo klei m^n mlih mrâo, lehana\n klei đua klam pro\ng mơ\ng phung bi ala Quốc hội, Quốc hội mâo bi leh jăk siam jih jang hdră ma\ brua\. Ti gưl bi k[^n anei, Quốc hội pioh leh lu mmông bi trông ]hai, hlak mblang êlam kơ boh klei brua\ duh mkra thu\n 2014, lehana\n ta\ hdră kơ brua\ mđ^ kyar klei duh mkra ala [uôn thu\n 2015 jing thu\n yuôm bhăn kơ brua\ hluê ngă du\m mta ]ua\n mâo k]ah ]ua mơ\ng klei bi k[^n pro\ng Đảng 11, lehana\n Quốc hội 13 mkla\ mklơ\ng leh. Lehana\n jing thu\n hluê ngă brua\ mko\ mjing hdră êlam 5 thu\n hla\m wưng 2016 – 2020, lehana\n mko\ mjing klei bi k[^n pro\ng Đảng du\m gưl.

 

- Tlam mma\t mbruê, ti Sang brua\ Khua la\n c\ar, Khua la\n c\ar Trương Tấn Sang drông leh Demeke Mekonnen K’ia\ng khua knu\k kna, K’ia\ng khua dla\ng brua\ Đảng pa\n knu\k kna Mặt trận Cách mạng Nhân dân Dân chủ liên bang Ethiopia hla\k dôk c\hưn leh ana\n nga\ brua\ ti Việt Nam. Gưl hriê c\hưn kơ Việt Nam tal êlâo mơ\ng K’ia\ng khua knu\k kna Demeke Mekennen, Khua la\n c\ar h’êc\ hmưi gưl hriê c\hưn leh ana\n nga\ brua\ mơ\ng Êpul ti Việt Nam tu\ jing đru mguôp mtru\t mđ^ klei bi mje\ hgu\m plah wah 2 ala c\ar. Bohnik 2 nah c\ia\ng k[^n bi hgu\m hla\m du\m brua\ mơ\ng 2 nah mâo klei ga\l, mse\ si hla\m brua\ blei mnia, duh bi liê, Việt Nam mpra\p po\k mlar klei bi mje\ hgu\m ho\ng Ethiopia hla\m du\m brua\ mâo klei ga\l pro\ng mse\ si ru\ mdơ\ng, hâo hưn êlan kbưi, brua\ lo\ hma rông mnơ\ng, dliê kmrơ\ng, mnơ\ng hla\m êa. Khua la\n c\ar brei 2 nah c\ia\ng bi w^t duah dla\ng du\m klei leh bi tu\ ư kuôl ka\, mđ^ klei bi hưn mthâo kơ klei ga\l hluê ho\ng brua\ rang mdah, kna\m m’ak sang c\ơ, bohnik jing dla\ng msir mtalih klei dleh dlan hla\m brua\ êlan klông c\ia\ng bi mjng klei ga\l kơ 2 nah duah mđing c\ia\ng thâo klei bi hgu\m brua\ blei mnia. Êngao kơ ana\n, du\mbrua\ mse\ si Sang hra\ m’ar mtô hria\m, mko\ mkra Đảng jing brua\ mơ\ng 2 nah dưi bi mđ^ klei bi hgu\m, Khua la\n c\ar bu mkla\: Việt Nam mpra\p bi hria\m mnuih nga\ brua\ kơ Ethiopia.

 

- Tlam mbruê, leh dua klei bi trông ]hai ho\ng ana\n: “Hlăk ai phung amâo mâo jăk asei mlei, lehana\n klei dưi êngiê mơ\ng phung hlăk ai”, lehana\n “Hâo hưn mtô mblang k`ăm răng mgang klei dưi êngiê kơ mnuih amâo mâo jăk asei mlei”, mơ\ng klei bi trông ]hai Mnuih amâo mâo jăk asei mlei alu\ wa\l Châu Á – Thái Bình Dương mko\ mjing klei bi k[^n kluôm knhal tu], mâo klei mkla\ mklơ\ng Hà Nội. }ia\ng hluê ngă hdră êlan Inchơn kơ klei dưi êngiê mnuih amâo mâo jăk asei mlei, Êpul brua\ hgu\m kơ mnuih amâo mâo jăk asei mlei Việt Nam mâo leh klei ]ih mkra klei mkla\ mklơ\ng Hà Nội, mâo 8 mta, bi êdah klei g^r mơ\ng Việt Nam mb^t ho\ng du\m ala ]ar hlăm êpul hgu\m alu\ wa\l Châu Á – Thái Bình Dương [ua\n đru mnuih amâo mâo jăk asei mlei rơ\ng djăp klei dưi êngiê mâo ]oh ]ua\n leh hlăm klei bhiăn quốc tế kơ klei dưi êngiê mnuih amâo mâo jăk asei mlei.

 

- Hruê mbruê, ti Hà Nội, Anôk brua\ bi ala Đan Mạch mko\ mjing klei k[^n w^t dla\ng hdra\ đru brei bi mmia\ kluôm ro\ng la\n kơ Anôk brua\ duh mkra mnia blei VIệt Nam. Mơ\ng thu\n 2011 truh kơ ara\ anei, hdra\ brua\ bi mđ^ klei thâo ai dưi bi mmia\ kluôm ro\ng la\n kơ du\m anôk brua\ duh mkra mnia blei Việt Nam kyua mơ\ng Đan Mạch đru brei po\k nga\ leh 42 hdra\ brua\ ti 8 c\ar, [uôn pro\ng ti VIệt Nam. Du\m hdra\ brua\ anei đru mkra mđ^ hnơ\ng nga\ brua\ hluê hdra\ êlan lu bi blei mnia kơ du\m anôk brua\ điêt, go\ sang a\t mse\ mơh mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma. Mơ\ng ana\n đru mjing brei 30 êbâo brua\ ma\, êbeh 60 êbâo c\ô mnuih dưi bi hria\m kơ brua\ leh ana\n pra\k ka\k mâo hrui w^t mơ\ng mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma đ^ leh na\ng t^ng yap mơh.

 

- Aguah mbruê, Dhar brua\ mặt trận ]ar Gialai mko\ mjing klei bi k[^n bi mni kơ phung khua mduôn, khua [uôn, mnuih kdloh [ro\ng hlăm mnuih djuê [ia\ thu\n 2014. Blu\ hrăm hlăm knăm ana\n, Phạm Thế Dũng, Khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Gialai m`a\: Đảng, Knu\k kna, lehana\n brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l ]ih pioh lehana\n bi myuôm du\m klei đru mguôp mơ\ng phung mduôn khua, phung khua [uôn, mnuih kdloh [ro\ng hlăm yang [uôn ho\ng brua\ đru ata\t ba hdră êlan, hdră bhiăn mơ\ng Đảng, Knu\k kna truh ho\ng mnuih [uôn sang lehana\n klei đru mtru\t mjhar, mtô mblang kơ mnuih [uôn sang đru bi răng mgang klei êđăp ênang yang [uôn, răng mgang brua\ kđi ]ar, amâo mâo duah hmư\, lehana\n le\ hlăm klei phung soh mplư, kno\ng g^r duh [ơ\ng mđ^ kyar klei hd^p mda…Hlăm wưng kơ ana\p, ]a\ng hmăng, phung mduôn khua, khua [uôn, mnuih kdloh [ro\ng srăng lo\ dơ\ng mđ^ h^n brua\ klam, lehana\n klei dưi pô, hrăm mb^t ho\ng Đảng, Knu\k kna lehana\n mnuih [uôn sang mko\ mjing alu\ wa\l [rư\ hruê mâo klei đ^ kyar kjăp lehana\n mdro\ng sah.

 

- Aguah mbruê, brua\ Đảng [uôn pro\ng {uônmathuôt, c\ar Dak Lak mko\ mjing klei bi k[^n w^t dla\ng 10 thu\n hlkuê nga\ Hdra\ mtru\n mơ\ng Trung ương 7, gưl IX kơ du\m brua\ klei đa\o. Hluê si klei hưn mdah ti anôk k[^n, boh klei bi k[^n nga\ brua\ klei đa\o ti alu\ wa\l mâo lu klei bi mlih, ênoh mnuih hluê đa\o, kia\ kriê klei đa\o, leh ana\n mko\ mjing anôk klei đa\o ktung hluê klei c\ia\ng kơ la\n ba yua, anôk kkuh mpu\ mơ\ng du\m klei đa\o đ^. {ia\, kyua du\m knơ\ng brua\ nga\ brua\ klei đa\o nga\ leh ja\k brua\ kc\e\ ktrâo brei kơ brua\ Đảng, Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa [uôn pro\ng g^t gai mơ\ng ana\n bi mjing leh klei bi mlih ja\k hla\m klei po\k hluê nga\ du\m Hdra\ êlan mtru\n mơ\ng Đảng, Hdra\ bhia\n mơ\ng knu\k kna kơ klei đa\o. Brua\ msir du\m klei c\ia\ng mơ\ng klei đa\o tliêr kja\p h^n, mjing klei ga\l kơ klei đa\o nga\ brua\ si klei bhia\n aguah tlam.

 

- Hruê mbruê, ti wa\l krah Gia Nghĩa, ]ar Dak Nông, alu\ wa\l bi ktưn hlăm brua\ hgu\m 5 ]at Lăn Dap Kngư mâo mko\ mjing leh klei bi k[^n ksiêm w^t klei bi ktưn pah mni thu\n 2014. Tui si klei ksiêm w^t, hlăm thu\n 2014, alu\ bi ktưn hlăm brua\ hgu\m 5 ]ar Lăn Dap Kngư mâo hluê ngă leh jăk 2 klei bi ktưn mơ\ng Êpul hgu\m brua\ Việt Nam, ana\n jing: Mlih mrâo, mđ^ kyar, lehana\n mđ^ klei tu\ dưn brua\ knua\ mơ\ng êpul hgu\m” lehana\n êpul brua\ hgu\m ba ana\p hlăm klei msir ư\ êpa bi hro\ [un knap lehana\n ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo”, lehana\n hriăm, tui ngă knhuah mnga] Hồ Chí Minh. Hlăm thu\n 2015, alu\ bi ktưn êpul brua\ hgu\m 5 ]ar Lăn Dap Kngư srăng lo\ dơ\ng hluê ngă du\m brua\ bi ktưn mơ\ng du\m gưl, lehana\n mtru\t mjhar “klei bi ktưn duh boh tu\ dưn ]ia\ng kkuh mơak klei k[^n pro\ng Đảng du\m gưl, ana\p truh kơ klei bi k[^n pro\ng Đảng 12, lehana\n klei bi k[^n pro\ng gưl tal 4 Êpul hgu\m brua\ Việt Nam”.

 

- A|t ti c\ar Dak Nông, du\m Knơ\ng brua\ djo\ tuôm c\ar Dak Nông brei thâo: dliê hngô mgang ti ktuê êlan dơ\ng pro\ng mrô 14 nao ga\n kdriêk Dak Song leh an\n ti du\m wa\l dliê hngô điêt mka\n ti kdriêk Dak Glong a\t dôk tla\ ana\p ho\ng klei hu\i luc\ rai jih, kyua mơ\ng ako\ thu\n truh kơ ara\ anei lo\ dơ\ng mâo 4.000 [e\ ana hngô djiê kyua ara\ng klak he\ hmôk ana gơ\ leh ana\n ba dưm êa drao rua\. Kno\ng ti dliê hngô mgang ti ktuê êlan dơ\ng pro\ng mrô 14 nao ga\n kơ kdriêk Dak Song, ara\ng bi rai nnao drông hla\m du\m pluh thu\n êgao, [ia\ brua\ djo\ tuôm amâo dưi bi mkhư\ ôh, nga\ kơ 430 ha dliê pla mơ\ng thu\n 1980 truh kơ ara\ anei kno\ng dôk ma\ ka bo\ mơh 250 ha. Nguyễn Va\n Thịnh, Khua Anôk brua\ ksiêm dla\ng dliê kdriêk Dak Song, g^r răng mgang du\m anôk đang hngô adôk a\t dleh mơh dưn ba klei tu\, kyua dliê dôk rah rưng amâo bi m[^n sa anôk, mplua\ mb^t hla\m sang, hla\m hma mnuih [uôn sang, klei koh druôm khăng nga\ hla\m mlam ana\n dleh dưi thâo [uh, thâo mâo ma\ leh ana\n dleh dưi msir mkra.

 

  Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Hruê mbruê, ti Namibia klei ruah Khua mil ]hil mple\ hră ho\ng điện tử tal êlâo ti châu Phi. Yap mơ\ng Namibia mko\ mjing klei ruah khua êngiê tal êlâo sui ho\ng anei 25 thu\n, klei ruah Khua mil ]hil thu\n anei ]ang hmang srăng ba 1 gru hmô kơ klei ngă phu\n agha mil pô kơ kr^ng wa\l anei. Klei ruah Khua mil ]hil ti Namibia thu\n anei mâo 2 klei bi mlih pro\ng. Ana\n jing gưl tal êlâo, klei ruah Khua mil ]hil leh ana\n Quốc hội mko\ mjing hrăm mb^t 1 hruê leh ana\n mnuih [uôn sang ăt gưl tal êlâo nao mple\ hră ruah ho\ng hră điện tử.

 

- Hruê mbruê, Prăng brei thâo: srăng bi hgu\m ho\ng du\m [^ng hgu\m hlăm klei g^r bi blu\ hra\m knhal tui] k`ăm bi mtlaih klei gun kpăk hlăm klei bi trông ]hai êđăp ênang Israel - Palestin. Blu\ hrăm ti ana\p Quốc hội, Khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Prăng Laurent Fabius brei thâo: tơ klei g^r knhal tui] anei amâo mâo klei tu\ dưn ôh, sơnăn Prăng srăng tu\ yap knu\k kna Palestin [ia\ amâo lo\ bi kdung ôh. Phung nghị sĩ Prăng srăng mko\ mjing klei mple\ hră mse\ si bi hmô ana\n hlăm hruê 2/12 kơ ana\p kơ bruă thâo knu\k kna Prăng tu\ yap mơh he\ Palestin jing knu\k kna he\ amâo dah h’a^. Klei mple\ hră anei ngă klei kp^ kơ bruă kđi ]ar hlăm ala ]ar c\ia\ng brei knu\k kna Prăng g^r s^t êm^t h^n ho\ng hdra\ êđăp ênang Trung Đông.

- Aguah mbruê, k’han ksiêm ala ]ar Áo mko\ mjing du\m klei mu\t ksiêm hlăm sang mnuih [uôn sang, du\m adu\ wah la], du\m boh sang kkuh mpu\ Islam k`ăm duah mă du\m phung ara\ng đing ngă brua\ iêu jak mu\t k’han ai ngăm kơ kơ klei blah ngă djiê hd^p. Klei kih mdoh anei mâo mko\ mjing leh klei ktuê ksiêm dlăng sui 2 thu\n ho\ng phung mâo klei đăo đing djo\ tuôm kơ bruă iêu jak phung hlăk ai ]ia\ng nao hlăm klei blah ngă mơ\ng êpul ai ngăm bi blah djiê hd^p ti Syria. Phung ara\ng đăo đing anei ăt hlăk tuôm ho\ng klei dôk ksiêm dlăng bruă di`u đru nga\n prăk kơ êpul ngă măk [ai Knu\k kna Islam (IS).

 

- Hruê 27/11, Canađa hưn mthâo: srăng mtio\ nao 40 ]ô aê mdrao l^ng k’han nao bi kdơ\ng ho\ng klei ruă tưp Ebola ti Yu\ châu Phi hlăm 6 mlan. Khua phu\n bruă mdrao mgu\n Canada Rona Ambrose brei thâo: ara\ anei ]ia\ng hlăm brô 350 ]ô knuă druh brua\ mdrao mgu\n leh ana\n phung thơ\ng kơ bruă ti du\m anôk bruă mdrao mgu\n mnuih djo\ kman klei ruă Ebola ti Guinea, Liberia, Sierra Leone. Du\m ala ]ar anei hlăk k[ah nai aê mdrao, phung thơ\ng kơ brua\ klei m^n, kỹ sư brua\ mka\p, mđoh mđue# êa leh ana\n mnuih nga\ brua\ mgang kdơ\ng ho\ng klei ruă tưp. Khua phu\n bruă mdrao mgu\n Ambrose ăt hưn mthâo ênoh prăk đru brei 18 êklăk 400 êbâo dolar Mi kơ du\mklei g^r bruă kdơ\ng mgang, mdrao klei ruă Ebola, mđ^ ênoh đru mguôp mơ\ng Canađa truh êbeh 100 êklăk dolar Mi.

 

- Hruê 27/11, lu mnuih [uôn sang du\m alu\ wa\l hang ks^ t^ng nah Ngo\ leh ana\n alu\ wa\l Yu\ Kwar krah ala ]ar Mi lo\ dơ\ng tlă ana\n ho\ng klei adiê amâo mâo jăk. Hlăk êjai adiê hjan pro\ng ti [uôn pro\ng New York leh ana\n Boston, sơnăn ti bang hlăm ala ]ar Mi mse\ si New England, bang Yu\ West Virginia, Pennsylvania leh ana\n Maryland tuôm ho\ng klei pliêr lu\h kpal. Adiê amâo mâo jăk ngă gun kpăk êlan klông êrô êbat, ngă gun kpăk du\m gưl phiơr mơ\ng du\m êklăk ]ô mnuih Mi. Hluê si t^ng mâo êbeh 50 boh êdeh ôtô bi drăm hdăng găp ti êlan êran pral 90, giăm ho\ng drai êa Niagara, [uôn pro\ng New York.

 

- Giăm 40 ]ô mnuih êka leh 1 gưl ang^n êbu\ pro\ng tuh hriê kơ Brisbane, [uôn pro\ng pro\ng tal 3 mơ\ng Australia. Ang^n êbu\ anei nao găn kơ Queensland, mâo wa\t ang^n ktang ho\ng hnơ\ng nao ktang truh êbeh 140km/ 1 h, ngă [ia\ êdi 39 ]ô mnuih êka, 12 ]ô mnuih hlăm ênoh ana\n nao đih kơ sang êa drao mdrao. Lu pưk sang, kyâo mtâo, êdeh êdâo jhat rai, êlan klông êngăp hla\m êa kjham. Hlăm brô 100 êbâo boh sang le\ hlăm klei amâo mâo pui kmlă. Ara\ anei, phung khua êmua Australia hlăk ngă bruă s^t êm^t ]ia\ng msir mghaih klei truh anei. Brua\  êrô êbat kơ lu mnuih ăt gun kpăk kyua hma^ djo\ mơ\ng ang^n êbu\. Bi ti kr^ng wa\l Ngo\ Dhu\ng ala ]ar Prăng, 1 gưl ang^n êbu\ pro\ng mmao wa\t êa kluh ăt ngă 1 ]ô mniê djiê, 3 ]ô mnuih êka.