Klei mrâo ala c\ar pô :

 

       - Tlam mbruê, k’ia\ng khua knu\k kna Vũ Văn Ninh mb^t ho\ng êpul ma\ brua\ nao ]ua\ êmuh lehana\n ksiêm dla\ng brua\ hluê ngă hdră ala ]ar k`ăm ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo ti sa\ Khánh An, kdriêk U Minh, ]ar Cà Mau, lehana\n nao ]ua\ Knơ\ng brua\ pui kmla\ êwa ]uh hbâo pruê Cà Mau, dôk hlăm sa\ Khánh An. Blu\ hrăm ho\ng phung knua\ druh mnuih ma\ brua\ hla\m sang măi anei, k’ia\ng khua knu\k kna Vũ Văn Ninh bi myuôm du\m klei g^r mơ\ng hlăm brua\ cổ phần hoá hdră brua\ hbâo pruê Cà Mau ]ia\ng ba w^t klei tu\ dưn h^n. Knơ\ng brua\ c\ia\ng mâo hdră êlan ma\ brua\ bi djo\ ho\ng klei bi mlih hdră duh bi liê, mghaih msir jăk klei tu\ dưn plah wah phung duh mkra, lehana\n mnuih blei yua. Ksiêm dlăng brua\ hluê ngă hdră brua\ ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo ti sa\ Khánh An, kdriêk U Minh. K’ia\ng khua knu\k kna Vũ Văn Ninh mta\ hlăm brua\ ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo, alu\ wa\l brei mâo klei g^r, ngă nanao, lehana\n iêu jak klei bi mguôp mơ\ng mnuih [uôn sang, amâo mâo mgo# mnuih [uôn sang bi mguôp ôh, boh nik ho\ng du\m go\ êsei [un./.

 

      - Hruê mbruê ti Hà Nội, Phu\n brua\ Công an mko\ mjing klei bi k[^n po\k nga\ brua\ phu\n hla\m mlan 8 leh ana\n du\m mlan adôk hla\m thu\n anei. Đại tướng Trần Đại Quang, Khua hla\m Phu\n brua\ kđi c\ar, Khua Phu\n brua\ Công an g^t gai klei bi k[^n. Ti anôk k[^n, Khua Phu\n brua\ Trần Đại Quang brei hla\m wưng kơ ana\p, công an ti du\m anôk brua\, alu\ wa\l c\ia\ng po\k nga\ bi djo\ kpa\ mâo klei tu\ hdra\ êlan mtru\n mơ\ng Phu\n brua\ kđi c\ar, Khua knu\k kna leh ana\n klei g^t gai mơ\ng Khua g^t gai Phu\n brua\ kơ klei rơ\ng brua\ kriê mgang klei êđa\p ênang. Rơ\ng ja\k êđa\p hdra\ k`a\m phu\n, du\m klei mâo brua\ kđi c\ar yuôm bha\n mơ\ng la\n c\ar, brua\ knua\ mơ\ng Khua g^t gai Đảng, knu\k kna, k[^n bi kdơ\ng mgang du\m klei nga\ soh mâo êpul êya nga\ brua\ hluê phung jhat [ai, klei nga\ soh ba yua hdra\ kdra\p mrâo mrang, du\m anôk bi m[^n soh jhat kơ klei c\ho\ djhan yang [uôn./.

 

      - Hruê mbruê, ti Hà Nội, phu\n brua\ êa drao gu\n mko\ mjing leh klei mittinh sa ai ho\ng hruê răng mgang klei rua\ tiê dlông ro\ng lăn hruê 28/7, ho\ng ana\n: “Ksiêm dla\ng mdrao mgu\n mtam klei rua\ tiê kyua virus”. Tui si phu\n brua\ êa drao gu\n, ênoh mnuih djo\ kman virus tiê B, tiê C hlăm tar ro\ng lăn hlăm brô 1 êklai ]ô mnuih, lehana\n hlăk ana\p lo\ đ^ lar h^n, hlăm na\n, grăp thu\n mâo du\m êtuh êbâo ]ô djiê kyua ung thư tiê, lehana\n klei rua\ khăng tiê. Klei tưp lar mơ\ng dua mta klei rua\ tiê mơ\ng virus anei kbia\ hriê mơ\ng klei bi mje\ êkei mniê, mơ\ng am^ tưp kơ anak, lehana\n tưp êlan êrah kbia\ hriê mơ\ng klei yua mb^t sareng tlo\ amâo mâo bi mdoh kman. Ara\ anei, mâo leh vaccin răng mgang klei rua\ tiê B, bi kơ klei rua\ tiê C, kha\dah ka mâo ôh du\m mta vaccin mrâo, [ia\dah ăt dưi mdrao hlao mơh kơ 80% mnuih rua\, đ^ giăm 20% mka\ ho\ng êlâo./.

 

      - {ri bi hdơr 5 thu\n po\k nga\ klei iêo lac\ “ Mnuih Việt Nam ba yua mnơ\ng Việt Nam.” mơ\ng Phu\n brua\ kđi c\ar, mma\t mbruê ti Hà Nội hra\ klei mrâo Thương hiệu leh ana\n Công luận mko\ mjing hdra\ bi mpu\ ana\n kna\l đ^ kyar h’^t kja\p leh ana\n mnơ\ng mkra mjing ja\k siam Việt Nam tal I thu\n 2014. Hdra\ bi mpu\ 60 ana\n kna\l leh ana\n mnơ\ng ja\k sia\m mơ\ng du\m anôk brua\ Việt Nam mkra mjing. Mb^t ana\n mtru\t mđ^ ai du\m anôk brua\ duh mkra mnia blei lo\ dơ\ng duh bi liê mđ^ hnơ\ng ja\k siam mnơ\ng pô, mko\ mjing ana\n kna\l, mđ^ ênoh yuôm mnơ\ng ba c\h^ leh ana\n mjing ai bi ktưn mmia\ hla\m ala c\ar leh ana\n dlông ro\ng la\n./.

 

      - Tlam mbruê, Olipic hoá học dlông ro\ng lăn gưl tal 46 ti Việt Nam bi rue# leh. Êpul hđeh hriăm hra\ nao bi lông mơ\ng Việt Nam mâo ma\ dua mêđai êa Mah, 2 mêđai êa Prăk. Anei jing boh tu\ dưn pro\ng h^n mơ\ng êpul hđeh hriăm hra\ Việt Nam nao bi lông du\m gưl Olimpic hoá học dlông ro\ng lăn mơ\ng thu\n 2010 truh kơ ara\ anei. Dua ]ô hđeh hriăm hra\ Việt Nam mâo ma\ mêđai êa Mah jing Phạm Mai Phương, lehana\n Phạm Ngân Giang hđeh hriăm hra\ sang hra\ chuyên gưl 3 Amseterdam Hà Nội, (Hà Nội). Dua ]ô hđeh hriăm hra\ mâo ma\ klei pah mni mêđai êa Prăk jing Đoàn Quốc Hoài Nam, sang hra\ chuyên gưl 3 Quốc học Huế, ]at Thừa Thiên Huế, lehana\n Đỗ Việt Hưng, sang hra\ gưl 3 chuyên Trần Phú [uôn pro\ng Hải Phòng./.

 

      - Hla\m brô 1 mmông mkrah tlam hruê 28/7, mâo sa klei pui [ơ\ng ti êlan Y’Jut, wa\l anôk c\h^ mnia pro\ng êdi mơ\ng [uôn pro\ng {uônmathuột, c\ar Dak Lak. Hla\m brô 20 boh sang leh ana\n jing anôk c\h^ mnơ\ng mơh pui [ơ\ng jih. Êlah pui tal êlâo bluh [ơ\ng ti nah tluôn sang c\h^ mnia jep guôk mrô 97 êlan Y’Jut. Leh kơ ana\n êlah pui hlo\ng hlo# [ơ\ng pral truh kơ du\m boh sang mka\n sia\ mb^t, anôk c\h^ mnia mnơ\ng ho\ng kyâo leh ana\n mnơ\ng điện tử. Adu\ brua\ khan ksiêm mgang kdơ\ng ho\ng klei pui [ơ\ng, Công an c\ar Dak Lak kno\ng kbưi ho\ng ana\n hla\m brô 1 km đuic\ ba nao kơ anôk pui [ơ\ng 15 boh êdeh truih mdjiê pui [ơ\ng, [ia\ du\m đ^ng pruih êa gơ\ êdu đei mka\ ho\ng êlah pui dôk [ơ\ng ktang ph^t jih 1 kdrêc\ êlan mâo 20 boh sang 2 tal. Kno\ng leh mâo 2 boh êdeh truih mdjiê pui [ơ\ng mơ\ng tac\ êdeh phiêr {uônmathuột hriê truh kơ ana\n,  krih pruih hla\m lam leh ana\n nah tluôn du\m boh sang sna\n kơh dưi bi mkhư\ [ia\ ai pui [ơ\ng. Leh êbeh 1 mmông dôk truih mdjiê, sna\n kơh dưi bi mkhư\ klei pui [ơ\ng, [ia\ 20 boh sang c\h^ mnia bi sia\ mtih mb^t ti êlan Y’Jut pui [ơ\ng  leh jih./.

 

      - Hruê mbruê, dhar brua\ ksiêm dlăng mơ\ng Kahan ksiêm ]ar Dak Nông, mâo klei k]u\t hưn lehana\n ma\ kơ\ng Hoàng Trọng Hiếu, kkiêng thu\n 1968, dôk ti sa\ Xuân Thới Thượng, kdriêk Hóc Môn, [uôn pro\ng Hồ Chí Minh, jing k’ia\ng khua knơ\ng brua\ Phương Linh Dak Nông kơ klei soh bi rai dliê. Ênha\ dliê jih jang `u lehana\n du\m knơ\ng brua\ mkăn mơ\ng Hiếu mưn ua\ druôm kyâo soh ho\ng hdră bhiăn êbeh 39ha ti wa\l dliê mrô 1507 hlăm đang dliê kyâo Quảng Tín kia\ kriê. Dhar brua\ djo\ tuôm bi kla\ klei lu] liê êbeh 1 êklai prăk. Jih jang ênha\ dliê rai anei dôk hlăm alu\ wa\l dliê kăm pioh răng mgang./.

 

      - Thu\n anei,[uôn pro\ng Đà Nẵng bi hgu\m ho\ng knu\k kna alu\ wa\l ru\ mkra mrâo leh ana\n lo\ w^t mkra gia\m 900 boh sang kơ du\m go\ êsei knu\k kna dla\ng ba, mnuih [un knap hla\m wa\l [uôn pro\ng. Gra\p boh sang mâo ênoh mơ\ng 30 – 60 êkla\k pra\k. Ênoh pra\k bi liê ru\ mkra jih jang truh 18 êklai pra\k. Êngao kơ ana\n, [uôn pro\ng Đà Nẵng lo\ dơ\ng đru hdra\ duh [ơ\ng mse\ si brei: Hip ksuêh leh ana\n jhưng mdho# pioh dôk c\h^ [ê` mi, êdeh c\h^ êa kbâo, ma\i ktir nga\ brua\ mkra mjing mnơ\ng ho\ng kyâo…. c\ia\ng đru kơ mnuih [uôn sang bi h’^t klei hd^p mda./.

 

Klei mrâo ala tac\ êngao :

 

      - Du\m êklai c\ô mnuih đa\o Islam hla\m tar ro\ng la\n hruê mbruê drông m’ak kna\m Eid Al Fitr, sa hla\m du\m kna\m m’ak pro\ng hla\m thu\n ho\ng mnuih đa\o Islam. Kna\m Eid al Firt sui hla\m 3 hruê, krua\k knal klei mjưh rue# mơ\ng mlan [ơ\ng kba Ramadan. Ti Indonêsia, ala c\ar đa\o Islam lu mnuih [uôn sang êdi dlông ro\ng la\n drông kna\m m’ak anei ho\ng sa klei nga\ yang kwưh akâo. Thu\n anei, êpul êya đa\o Islam Indonesia drông kna\m m’ak pro\ng ho\ng lu klei c\ang hmang mrâo hla\m klei Joko Widodo mrâo djo\ ruah nga\ khua  g^t gai lo\ dơ\ng c\uê mko\ mkra brua\ duh mkra pro\ng êdi ti Ngo\ Dhu\ng C|âu Á hla\m klei ruah khua  hla\k ako\ mlan anei./.

 

      - Hruê mbruê, dhar brua\ răng mgang klei êđăp ênang ala ]ar Thailan (NCPO) bi k[^n du\m dhar brua\ djo\ tuôm ti gu\ klei g^t gai mơ\ng khua knơ\ng g^t gai l^ng kahan, Đại tướng Prayuth Chanocha. Ti anôk bi k[^n, đại tướng Prayuth Chanocha brei thâo: êpul hgu\m mko\ mjing hdră bhiăn ala ]ar srăng mko\ mjing êlâo kơ jih mlan 7. Tui si hdră, mta mtru\n mơ\ng hdră bhiăn phu\n ara\ anei, mnuih ngă brua\ hlăm êpul hgu\m mko\ mjing hdră bhiăn ala ]ar srăng mâo dhar brua\ răng mgang klei êđăp ênang ala ]ar hro\ng ruah, kyuana\n năng ai êpul hgu\m anei srăng pral mâo mko\ mjing hlăm hruê kăm anei, lehana\n ma\ brua\ jing knar ho\ng Quốc hội jing jai./.

 

      - Leh My, Anh, Pra\ng, Thổ Nhĩ Kỳ…. du\m ala c\ar C|âu Á mka\n mphu\n hluê nga\ du\m hdra\ ba mđue# mnuih [uôn sang leh ana\n mnuih nga\ brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao pô mơ\ng Libi. Phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao Thái Lan hruê mbruê brei thâo: ala c\ar anei sra\ng ba mđue# hla\m brô 1.500 c\ô mnuih [uôn sang mơ\ng Libi hla\m wang 48 mmông ti ana\p. Ara\ anei đa mnuih [uôn sang Thái Lan kbia\ đue# nao dôk leh ti Tunisia hla\k êjai knu\k kna Thái lan mpra\p po\k sa anôk dôk êjai ti anei./.

 

      - Hruê mbruê, Philippin, drông leh ênoh mnuih tal 100 êklăk ]ô mnuih, lehana\n jing ala ]ar lu mnuih [uôn sang dôk tal 12 dlông ro\ng lăn. Khua bi ala kơ keh ênoh mnuih mơ\ng Liên hiệp quốc ti Philippin Klaus Beck, brei thâo: ho\ng 54% ênoh mnuih kgu\ 2 thu\n, Philippin năng mđing kơ brua\ mjua\t bi hriăm sang hra\ mơar, lehana\n mtô brua\ kơ mnuih ma\ brua\, mjing brua\ knua\ ma\ kơ phung hlăk ai. Hlăm du\m alu\ wa\l mnuih [uôn sang [un, phung mniê k[ah klei thâo săng, lehana\n amâo mâo truh kơ klei dlăng kriê klei suaih pral [a\ kkiêng anak. Thu\n 2012, Philippin mâo hdră bhiăn mta\ kơ du\m anôk brua\ mdrao mgu\n knu\k kna mdrao mgu\n amâo mâo ma\ prăk ôh kơ du\m brua\ mkhư\ gang klei [a\ kkiêng anak ho\ng jih jang mnuih, boh nik ho\ng mnuih [un./.

 

      - Hruê nbruê, du\m Anôk brua\ knu\k kna hla\m kluôm ala c\ar Pra\ng yuôl leh hla c\hia\m k’u\ kya\m hla\m hruê bi hdơr kơ du\m phung djiê hla\m klei êdeh phiêr mơ\ng Knơ\ng brua\ êdeh phiêr Algiêri le\  kbưi ho\ng Gossi hla\m ala c\ar Mali 80 km t^ng kơ Dhu\ng, gia\m knông la\n ho\ng Buôkinna Faso hla\k hruê 24/7. Hla\m ênoh 118 c\ô mnuih djiê mâo 54 c\ô mnuih Pra\ng. Êngao kơ ana\n, du\m mnuih djiê đ^ hla\m êdeh phiêr ana\n lo\ mâo lu quốc tịch mse\ si: Liban, Algiêri, Tây Ban Nha, Canada, Đức, Luxembur, Cameroon, Bỉ, Ai Cập, Ucraina, Thụy Sỹ, Nigiêria leh ana\n Mali ./.