Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Hruê mbruê ti anôk brua\ Knu\k kna, Khua Knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng g^t gai leh klei Knu\k kna bi k[^n tuôr mlan 10 ksiêm w^t, hlak mblang kơ klei duh mkra ala [uôn hlăm lăn ]ar mơ\ng ako\ thu\n truh kơ ara\ anei, lehana\n mđing bi mnga] djăp mta klei adôk djo\ tuôm mse\ si brua\ nư klei knu\k kna ka dưi tla, lehana\n mko\ w^t klei hrui lehana\n bi liê ngăn prăk, nư ktro\ lehana\n hdră ]ia\ng mghaih msir ]ia\ng dưi bi djăp hdră k]ah truh thu\n 2015 nư ktro\ kno\ng adôk 3%, lehana\n hdră ruh mgaih klei dleh dlan kơ phung duh mkra, kru\ w^t brua\ duh mkra mnia mblei. Klei ksiêm w^t ti anôk bi k[^n anei, hlăm 10 mlan êgao, du\m phu\n dhar brua\ alu\ wa\l hluê ngă jăk du\m hdră mtru\n mơ\ng Quốc hội, mơ\ng Knu\k kna, mơ\ng klei Khua knu\k kna g^t gai, lehana\n mâo boh tu\ dưn jăk. Klei duh mkra lo\ dơ\ng mâo klei đ^ kyar jăk hlăm du\m brua\ knơ\ng, ho\ng hnơ\ng đ^ kyar GDP kdlưn h^n ho\ng wưng anei thu\n dih.

 

- A|t hla\m tlam mbruê, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng drông leh êpul hgu\m Điện toán Quốc tế kr^ng wa\l C|âu Á – Thái Bình Dương ( ASOCIO ) leh na\n khua g^t gai du\m anôk brua\ hdra\ kdra\p hâo hưn pro\ng hla\m kr^ng wa\l kyua mơ\ng Abdullah Kafi, Khua Êpul hgu\m dja\ ako\. Khua knu\k kna brei thâo:Knu\k kna Việt Nam dla\ng hdra\ kdra\p hâo hưn jing hdra\ mđ^ kyar mrâo c\ia\ng mđ^ ai nga\ brua\, klei tu\ brua\ knua\ leh ana\n đru mguôp mđ^ ai dưi bi ktưn mmia\ mơ\ng hdra\ brua\ duh mkra, ai bi ktưn mmia\ ala c\ar. Ho\ng klei thâo [uh anei, Việt Nam bi mko\ mjing leh Knơ\ng brua\ ala c\ar kơ ba yua hdra\ kdra\p hâo hưn kyua mơ\ng Khua knu\k kna dja\ ako\ c\ia\ng ba mtru\n du\m hdra\ êlan, klei bhia\n hdra\ mtru\n mtru\t mđ^ kyar leh ana\n ba yua hdra\ kdra\p hâo hưn. Knu\k kna Việt Nam a\t trông bi mkla\ leh klei bhia\n mưn yua brua\ hdra\ kdra\p hâo hưn, mđ^ klei tu \ba yua kriê dla\ng, g^t gai mơ\ng du\m knơ\ng brua\ anei; mb^t ana\n g^t gai du\m Phu\n dhar brua\, alu\ wa\l mđ^ klei po\k nga\ ba yua hdra\ kdra\p hâo hưn hla\m brua\ djo\ tuôm kơ mnuih [uôn sang, kơ anôk brua\..

 

- Tlam mbruê, ti Hà Nội, Khua dhar brua\ măt trận ]ar kwar Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân drông leh aduôn Catharina Trooster, Khua bi ala knu\k kna ala mtao Hà lan hriê kkuh ]hưn lehana\n ]ua\ êmuh Dhar brua\ mặt trận Gưl dlông Việt Nam [ri wưng păn brua\ mrâo. Ti anôk drông ana\n, Nguyễn Thiện Nhân hơ\k mơak ti ana\p klei đ^ kyar ktang hla\m klei mje\ mgiăm dua ala ]ar. Hlăm êbeh 40 thu\n êgao yap mơ\ng hruê mko\ mjing klei mje\ mgiăm hgu\m mb^t hlăk thu\n 1973, dua ala ]ar kla\ s^t jing leh êpul hgu\m yuôm bhăn hdơ\ng găp. Việt Nam dlăng yuôm nanao lehana\n hyua\ h^n klei mje\ mgiăm hgu\m mb^t hlăm djăp mta ho\ng Hà Lan, jing ala ]ar knơ\ng hlăm Êpul hgu\m Châu Âu (EU), lehana\n dlăng anei jing klei bi hmô yuôm bhăn kơ klei “Mje\ mgia\m jăk lehana\n tu\ dưn” plah wah Việt Nam ho\ng du\m ala ]ar hlăm Châu Âu.

 

- Aguah hruê, ti [uôn pro\ng tam Kỳ, c\ar Quảng Nam mko\ mjing klei bi k[^n phung bi ala du\m djuê ana [ia\ kluôm c\ar Quảng Nam tal 2. Hla\m wưng mơ\ng 2010 – 2014, êbeh 410 êklai pra\k mơ\ng Trung ương leh ân\n c\ar duh bi liê đru hluê ho\ng du\m hdra\ brua\ djo\ tuôm kơ bi mhro\ [un knap kơ mnuih [uôn sang djuê [ia\. Ara\ anei, ênoh go\ êsei [un 9 kdriêk kr^ng c\ư\ c\hia\ng c\ar Quảng Nam  gra\p thu\n hro\ t^ng mdu\m mâo êbeh 5%, ênoh bi mhro\ [un 4 kdriêk hluê si hdra\ mtru\n 30a mơ\ng knu\k kna gra\p thu\n hro\ êbeh 4%. Huỳnh Tấn Sâm pô bi ala mơ\ng kdriêk Bắc Trà My, c\ar Quảng Nam đa\o knang snei:“ Quảng Nam mko\ mjing klei bi k[^n du\m djuê ana [ia\ tal 2 mâo klei yuôm bha\n êdi. Boh nik jing dưi bi mđ^ lar knhuah mơ\ng mnuih djuê [ia\ mse\ si ho\ng brua\ ba ako\ mơ\ng mduôn [uôn, khua [uôn, jing nnao gru mngac\, mđ^ lar hla\m brua\ mtô mblang iêo lac\ mtru\t mjhar mtô bi hria\m anak aneh hluê nga\ brua\ mđ^ kyar duh mkra yang [uôn ti alu\ wa\l”.

 

- Tlam mbruê, ti [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt, ]ar Daklak, Dhar brua\ kia\ kriê Lăn Dap Kngư mko\ mjing klei bi k[^n brua\ klei mrâo kơ brua\ mkra êlan dơ\ng pro\ng Hồ Chí Minh ti Lăn Dap Kngư, mđ^ pral klei ma\ brua\ knua\, wa\t hlăm yăn hjan thu\n anei, Dhar brua\ kia\ kriê êlan Hồ Chí Minh lehana\n phung mkra êlan mkăm leh mnơ\ng mnua\, prăp êmiêt kơ djăp mta ]ia\ng mâo mkra lehana\n bi leh êlâo kơ jih thu\n 2015. {ia\dah, tui si Nguyễn Văn Huấn, K’ia\ng khua g^t gai Dhar brua\ kia\ kriê êlan Hồ Chí Minh, ăt adôk mâo lu klei dleh dlan ngă hmăi amâo mao jăk kơ klei mkra êlan.

 

- Aguah mbruê, Êpul hgu\m brua\ khan hđa\p c\ar Gia Lai mko\ mjing klei bi k[^n bi ktưn lông kha\p c\ia\ng kơ ala c\ar “ Khan hđa\p ba ako\” tal 5 leh ana\n tu\ ma\ Huân chương Lao động mrô I. 5 thu\n êgao, hdra\ brua\ bi ktưn lông “ Khan hđa\p ba ako\ ” mơ\ng Êpul hgu\m brua\ khan hđa\p c\ar Gia Lai đ^ kyar hla\m lar [ar leh ana\n h’^t kja\p. Mnuih hla\m êpul hluê nga\ s^t êm^t du\m hdra\ brua\ “ 2 msir – 3 đru – 3 gru hmô”, mko\ mjing keh pra\k “ Klei bi kha\p c\ia\ng [^ng khan” mko\ mjing Câu lạc bộ “ Khan hđa\p duh mkra pla mjing mnia blei thâo mbrua\”… đru leh kơ lu khan hđa\p tlaih mơ\ng [un, msir êbeh 200 boh sang t^ [rôc\. Ara\ anei êpul hgu\m brua\ khan hđa\p c\ar Gia Lai mâo êbeh 2.500 c\ô mnuih hla\m êpul mâo ma\ ana\n kna\l khan hđa\p duh mkra mnia blei thâo mbrua\.

 

- Wưng leh êgao, wa\l krah Gia Nghĩa, ]ar Dak Nông mđing kơ brua\ mko\ mjing anôk mkăp êa doh, lehana\n sang tlô doh hlăm du\m sang hra\ hđeh điêt, sang hra\ phổ thông knu\k kna. Mơ\ng năn hnơ\ng ênoh sang hra\ mâo sang tlô doh, anôk mkăp êa doh [rư\ hruê [rư\ đ^, djăp kơ klei ]ia\ng yua doh hlăm sang hra\ mơar. Leh ksiêm yap, jih jang kluôm wa\l krah ara\ anei mâo êbeh 97% boh sang hra\ mâo sang tlô doh, lehana\n anôk mkăp êa doh. Mb^t ho\ng brua\ mkra mrâo, lehana\n mkra w^t brua\ hâo hưn mtô blang ba yua, lehana\n kia\ kriê du\m sang tlô lehana\n anôk mkăp êa doh brei mâo klei mđ^ kyar h^n. Mơ\ng năn, jih jang djăp anôk mkăp êa doh, lehana\n sang tlô doh mâo ba yua ho\ng klei jăk, amâo mâo klei jhat rai pral mse\ si ho\ng lu anôk mkra leh êlâo dih.

 

- Tlam mbruê, Knơ\ng brua\ Nội vụ [uôn Đà Nẵng bi hgu\m ho\ng brua\ Đoàn mko\ mjing klei k[^n po\k nga\ “ Hdra\ brua\ Êdam êra mko\ mkra [uôn pro\ng doh siam”. Leh 5 thu\n hluê nga\ Hdra\ brua\ “ Mko\ mkra Đà Nẵng - [uôn pro\ng doh siam”, hnơ\ng doh siam mơ\ng [uôn pro\ng mâo klei mkra mđ^ na\ng mđing. Klei mâo phung êdam êra hluê nga\ đru mguôp nga\ bi mlih leh hla\m klei m^n sa\ng kơ brua\ ra\ng mgang la\n êa wa\l hd^p mda mơ\ng mnuih [uôn sang [uôn pro\ng Đà Nẵng. “ Hdra\ brua\ Êdam êra mko\ mkra [uôn pro\ng doh siam” nga\ hla\m 2 kdrêc\, mơ\ng ara\ anei truh kơ thu\n 2020, c\ia\ng lo\ dơ\ng mđ^ lar brua\ su\ng adru\ng, ba ana\p mơ\ng êdam êra [uôn pro\ng, đru mguôp msir du\m klei c\ho\ djhan hla\m du\m anôk mnuih [uôn sang dôk, amâo lui mâo anôk hlơr mmơr kơ klei c\ho\ djhan, ênga\p êa hla\m [uôn pro\ng Đà Nẵng.

 

  Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Phung khua êmua gưl dlông Canađa hruê mbruê mko\ mjing klei bi k[^n hgăm gưl tal êlâo yap mơ\ng leh 2 klei phung ai ngăm ksu\ng ngă hlăm ala ]ar anei, ngă mđ^ h^n klei hu^ hyưt kơ du\m hdră kriê dlăng klei êđăp ênang mơ\ng Canađa. Khua knu\k kna Canađa Stephen Harper hưn mthâo, klei Canađa ]oh ]ua\n đru êpul hgu\m bi kdơ\ng ho\ng phung ai ngăm Knu\k kna Islam ăt kăn bi mlih lei leh 2 gưl ksu\ng ngă si la] ti dlông. Phung khua êmua Canađa brei thâo; 2 ]ô ksu\ng ngă jing phung mâo klei ai ngăm hlăm ala ]ar mko\ mjing klei ksu\ng ngă điêt, hdră mko\ mjing ka pro\ng ôh, [ia\dah du\m klei ksu\ng ngă ana\n ngă klei hu^ hyưt pro\ng kơ klei êđăp ênang ala ]ar.

 

- Phu\n bruă Nội vụ Pakistan iêo mthưr Mi mjưh mdei du\m klei mnah mple\ ti alu\ wa\l knông lăn ala ]ar anei. Asa\p iêo mthưr ba hưn mdah [ri gưl nao ]hưn dlăng mơ\ng khua bi ala mơ\ng Mi kơ Pakistan leh ana\n Afghanistan nao truh kơ kr^ng wa\l. Hlăm klei bi mtuôm ho\ng Khua bi ala Mi Daniel Feldman, Khua phu\n bruă Nội vụ Pakistan Ali Khan la] sơnei: Mi bi mdei mtam du\m klei mnah mple\ hlăm kr^ng lăn ala Pakistan. Bruă mdei du\m klei mnah mple\ 6 mlan mơ\ng Mi đru mkra mđ^ klei mje\ mgiăm 2 nah leh ana\n `u mâo du\m êpul êya yang [uôn Pakistan nao ai. Hluê si Ali Khan, Mi leh ana\n Pakistan c\ia\ng bi msir mghaih he\ du\m klei bi keh koh djo\ tuôm kơ du\m klei mnah mple\. Pakistan srăng amâo mâo bi mlih ôh klei m^n pô kơ hdră bruă anei.

 

- Tlam mbruê, Ucraina leh ana\n Nga mphu\n k]ưm tuôr bi trông ]hai mrâo kơ êwa ]uh k`ăm tui duah klei bi tu\ ư ho\ng bruă mkăp êwa ]uh kơ Ucraina hlăm yan puih kơ ana\p. Khua dlăng bruă êa pui êwa ]uh mơ\ng châu Âu, Guenther Oettinger brei thâo; mâo hlăm brô 50% klei găl du\m t^ng srăng mâo klei tu\ dưn mơ\ng klei bi trông ]hai tal anei ti Brussel ala ]ar Bỉ.

 

- Jing 1 ala ]ar hgu\m hla\m Êpul hgu\m châu Âu mơ\ng sui jing leh klei ]ang hmang mơ\ng lu ala ]ar, boh nik gơ\ ti kr^ng wa\l Ngo\ châu Âu. Khă sơnăn, hlăk êjai bruă duh mkra mơ\ng êpul hgu\m lo\ dơ\ng tuôm ho\ng lu klei dleh dlan mb^t ho\ng du\m klei truh tơl mơ\ng klei ru\ng răng Ucraina, klei m^n amâo mâo hơ^t kjăp [rư\ hruê [rư\ đ^ lar hlăm phung khua êmua du\m ala ]ar hgu\m. Hungary hruê mbruê hưn răng êlâo amra kbiă đue# mơ\ng Êpul hgu\m châu Âu tơdah êpul hgu\m anei ]hu\ luă êlam đei hlăm bruă knuă mơ\ng ala ]ar anei pô dê.

 

- Khua g^t gai Êpul hgu\m gru bi kal hrah leh ana\n mlan wat mniă hrah Elhadj As Sy hruê mbruê iêu mthưr êpul êya lu ala ]ar mđ^ ktang klei đru mguôp mnuih leh ana\n ai tiê ngă bruă hlăm klei mkhư\ gang klei ruă Ebola. Blu\ hrăm klei bi k[^n phung ]ih klei mrâo ti [uôn pro\ng phu\n Tokyo ala ]ar Nhật Bản, khua g^t gai Alhadj As Sy brei thâo; ara\ anei Êpul hgu\m gru bi kal hrah hlăk ba nao 160 ]ô knuă druh mơ\ng lu ala ]ar truh ti Yu\ châu Phi ]ia\ng đru mkhư\ gang klei ruă Ebola, [ia\dah ăt ka djăp mơh, digơ\ ăt dôk ]ia\ng klei đru lu mnuih ngă bruă h^n. Êngao kơnăn, prăk yua kơ bruă anei đ^ leh 2 blư\, mơ\ng ênoh t^ng yap tal êlâo truh 36 êklăk đolar đ^ truh 70 êklăk đolar kyua klei ruă đ^ lar h^n hlăm hruê mlan giăm anei.

 

- {ia\ êdi 10 ]ô mnuih djiê leh ana\n du\m êtuh ]ô mnuih lui] ka thâo [uh kyua klei klưh lăn kjham hla\m hruê mbruê ti kwar Ngo\ Srilanka. Knơ\ng klei mrâo BBC ]ih hluê si asa\p phung khua êmua Srilanka brei thâo: klei klưh lăn mâo leh lu hruê adiê hjan pro\ng săr kdơr hlăm brô 140 boh sang ti alu\ wa\l Badulla. Êlâo kơnăn, phung khua êmua Srilanka ăt hưn mthâo leh mơh klei răng hu^ klưh lăn leh gưl adiê hjan pro\ng hla\m hruê kăm êgao ti kwar Krah ala ]ar anei.