Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Tlam mbruê, ti Hà Nội, Khua Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng drông leh Êpul hgu\m điện toán lu ala ]ar mơ\ng alu\ wa\l Châu Á – Thái Bình Dương pia klah ]u\n ASOCIO, lehana\n phung khua kia\ kriê du\m knơ\ng brua\ công nghệ thông tin pro\ng hlăm alu\ wa\l. Bi ala kơ êpul, Khua kia\ kriê Êpul hgu\m điện toán lu ala ]ar hlăm alu\ wa\l Châu Á – Thái Bình Dương Apdulah Kaphi mâo klei hâo mdah ho\ng Khua Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng boh tu\ dưn klei bi k[^n ASOCIO 2014, hlăm ana\n du\m ala ]ar hrăm mb^t bi trông ]hai kơ hdră ba yua công nghệ thông tin kơ klei mđ^ kyar brua\ lo\ hma Khua Quốc hội bi kla\, klei ba yua lehana\n mđ^ kyar công nghệ thông tin jing sa hlăm du\m brua\ tal êlâo Việt Nam k`ăm đru mtru\t mđ^ brua\ duh mkra ala [uôn, `u\ kma ho\ng ta] êngao lehana\n mđ^ klei thâo săng hlăm mnuih [uôn sang. Việt Nam ]ang hmăng du\m ala ]ar hgu\m hlăm ASOCIO đru kơ Việt Nam thâo ba yua h^n kdrăp công nghệ thông tin, boh nik hlăm brua\ lo\ hma pla mjing.

 

- Tlam mbruê, ti Anôk brua\ knu\k kna, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng drông leh khua g^t gai Êpul hgu\m brua\ C|ua\l mka\ Mđ^ kyar [uôn pro\ng Việt Nam [ri gưl Êpul mpra\p klei bi k[^n tal 4 wưng mơ\ng thu\n 2014 – 2019 mko\ mjing mơ\ng hruê 8 -9 /11/2014. Bi ala kơ knu\k kna, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng dla\ng myuôm kơ du\m klei tu\ mơ\ng Êpul hgu\m brua\ C|ua\l mka\ Mđ^ kyar [uôn pro\ng Việt Nam mâo hla\m wưng êgao; bohnik hla\m brua\ kc\e\ ktrâo, mtru\n hdra\ c\ih mkra klei bhia\n, hdra\ mtru\n djo\ tuôm kơ brua\ mđ^ kyar [uôn pro\ng a\t mse\ mơh brua\ c\ua\l mka\, mđ^ kyar [uôn pro\ng. Khua knu\k kna c\ang hmang, Êpul hgu\m brua\ C|ua\l mka\ Mđ^ kyar [uôn pro\ng lo\ dơ\ng mđ^ lar du\m klei tu\ leh mâo, hluê nga\ ja\k brua\ pô, đru mguôp lu h^n hla\m brua\ c\ua\l mka\ mđ^ kyar [uôn pro\ng; kc\e\ ktrâo w^t mga\l klei c\ua\l mka\; kc\e\ ktrâo c\ih mkra du\m hdra\ brua\ p’pro\ng. Knu\k kna sra\ng mjing nnao klei ga\l kơ brua\ knua\ mơ\ng Êpul hgu\m brua\ C|ua\l mka\ Mđ^ kyar [uôn pro\ng Việt Nam.

 

- Hruê anei, aguah, Quốc hội lo\ dơ\ng bi trông ]hai hla\m sang bi k[^n kơ brua\ duh mkra ala [uôn thu\n 2014, lehana\n kơ brua\ knua\ thu\n 2015. Tlam phung bi ala bi trông ]hai kơ boh tu\ dưn brua\ ba yua ngăn prăk knu\k kna thu\n 2014; t^ng mka\ ngăn prăk mơ\ng knu\k kna lehana\n hdră êlan prăk mơ\ng gưl dlông srăng yua hla\m thu\n 2015. Hruê mbruê, hlăm anôk bi trông ]hai kơ brua\ duh mkra ala [uôn, mâo lu phung bi ala bi mni kơ klei g^r mơ\ng Knu\k kna g^t gai êjai klei duh mkra dlông ro\ng lăn lehana\n hlăm ala ]ar pô dôk tuôm lu klei dleh dlan, klei lông dlăng. Mb^t ho\ng ana\n mâo lu phung bi ala lo\ la]: Knu\k kna năng bi mâo hdră ma\ brua\ mđrăm hlăm sa blư\ ho\ng klei ktang h^n k`ăm ]ia\ng ruh mgaih djăp mta klei dleh dlan kơ phung duh mkra, dưi ksiêm dlăng nư klei adôk đuôm, lo\ kru\ w^t brua\ duh mkra hlăm ala ]ar. Hlăm anôk bi trông ]hai tlam, Khua phu\n brua\ ngăn prăk Đinh Tiến Dũng, Khua phu\n brua\ Ngăn do\ wa\l hd^p mda Nguyễn Minh Quang hlak mblang bi mnga] h^n djăp mta brua\ kơ klei duh mkra ala [uôn.

 

- Hruê bruê, ti [uôn pro\ng Plei Ku, 250 c\ô phung bi ala êdah kdlưn bi ala kơ 34 djuê ana [ia\ nao leh kơ anôk bi k[^n phung bi ala du\m djuê ana [ia\ c\ar Gia Lai tal II. Klei bi k[^n Phung bi ala du\m djuê ana [ia\ tal II c\ar Gia Lai bi mkla\ leh hdra\ k`a\m phu\n jing mđ^ kyar kluôm brua\ duh mkra – yang [uôn, nga\ brua\ mđ^ kyar du\m brua\ nah gu\, bi mhro\ [un knap leh ana\n mđ^ kyar mnuih nga\ brua\, [rư\ [rư\ bi mjing du\m anôk brua\ duh mkra kr^ng mnuih djuê [ia\. Hla\m ana\n, hdra\ k`a\m kla\ klơ\ng jing mđ^ pra\k ka\k mâo hrui w^t t^ng mdu\m kơ sa c\ô mnuih hla\m kr^ng mnuih [uôn sang djuê [ia\ đ^ 2 bliư\ mka\ ho\ng ara\ anei. Siu Sa\u mnuih djuê ana Jarai bi ala mơ\ng kdriêk Êa Pa lac\:“ Hriê kơ anôk k[^n tal anei, mâo bi mtuôm ho\ng du\m djuê ana mka\n, mơ\ng ana\n duah mđing kơ knhuah dhar kreh mơ\ng du\m djuê ana mdê. Leh kơ ana\n, kâo sra\ng mtô mblang mtru\t mjhar đoàn viên êdam êra kdriêk Êa Pa thâo sa\ng kla\ h^n kơ hdra\ êlan mtru\n mơ\ng Đảng drei kơ mnuih [uôn sang djuê [ia\ lac\ hja\n. Mơ\ng ana\n, kâo sra\ng iêo lac\ mtru\t mjhar đòan viên êdam êra mnuih djuê [ia\ hd^p thâo bi hgu\m mguôp, bi đru hdăng ga\p hla\m klei mđ^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn c\ia\ng mko\ mkra kdriêk Êa Pa  [rư\ hruê [rư\ mdro\ng siam h^n”.

 

- Tlam mbruê, Knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Daklak mko\ mjing ksiêm w^t brua\ pla mjing yăn puih mnga thu\n 2013 – 2014, lehana\n tru\n kơ brua\ pla mjing yăn puih mnga thu\n 2014 – 2015. Thu\n anei, hnơ\ng mnơ\ng [ơ\ng hua\ ]ar Daklak mâo êbeh 1 êklăk tôn, êgao êbeh 150 êbâo tôn mka\ ho\ng hdră k]ah. Tui si Knơ\ng brua\ lo\ hma ]ar Daklak la], thu\n amâo mâo đei jăk êa hl^m hjan ôh, [ia\dah du\m alu\ wa\l hlăm ]ar mâo leh du\m hdră mghaih msir klei dleh dlan ]ia\ng dưi mâo boh mnga djo\ ho\ng hdră k]ah. Mb^t ho\ng ana\n, du\m alu\ wa\l mlih mnơ\ng pla mkăn hla\m lăn mdiê, ba w^t klei tu\ dưn pro\ng h^n. Ksiêm dlăng mơ\ng yăn adiê, lăn ala, lehana\n êa jua snăn yăn puih mnga thu\n 2014 – 2015, ]ar Daklak t^ng srăng rah pla 44 êbâo ha mnơ\ng pla djăp mta, đ^ giăm 500ha mka\ ho\ng yan êlâo.

 

- Tlam mbruê, ti Hà Nội Phu\n brua\ Sang hra\ m’ar – Mtô hria\m bi hgu\m ho\ng Knơ\ng pra\k blei mnia cổ phần Duh bi liê leh ana\n Mđ^ kyar Việt Nam mko\ mjing klei bi mtuôm ho\ng phung c\ih klei mrâo hâo hưn kơ hdra\ mko\ mjing “ Klei k[^n bi mni phung hđeh hria\m hra\ mâo ma\ klei pah mni Olimpic quốc tế leh ana\n hđeh mâo pua\ng đ^ êdi hla\m gưl bi lông mu\t hria\m Đại học thu\n 2014 ”. Thu\n anei, ênoh hđeh mâo ma\ klei pah mni ti Anôk k[^n bi mni mâo 50 c\ô hđeh, hla\m ana\n mâo 35 c\ô mâo ma\ klei pah mni mơ\ng klei bi lông Olimpic quốc tế, 5 c\ô mâo ma\ klei pah mni gưl bi lông mu\t hria\m Đại học thu\n 2014. Hdra\ bi mni c\ia\ng mtru\t mđ^ ai g^r ktưn hria\m hra\ m’ar, mjua\t asei mlei mơ\ng phung hđeh hria\m hra\ sinh viên đru mguôp bi hria\m mjing mnuih nga\ brua\  tu\ ja\k kơ la\n c\ar.

 

- Hruê mbruê, sang êa drao pro\ng Vinmec lehana\n Sang êa drao Đại học mniê i-ha (EWHA) Hàn Quốc mko\ mjing leh klei kuôl ka\ hgu\m brua\, đru mjua\t bi hriăm, mđ^ klei thâo ma\ brua\ kơ phung nai aê êa drao. Anei jing knơ\ng ]ia\ng Sang êa drao Vinmec po\k mlar brua\ knua\, lehana\n mko\ mjing Đại học Y Vinmec sang êa drao êngao knu\k kna thơ\ng kơ brua\ mdrao mgu\n tal êlâo ti ala ]ar drei hla\m thu\n 2015. Tui si klei bi tu\ ư hgu\m brua\ Sang êa drao Đại học mniê I-ha Hàn Quốc srăng đru kơ Sang êa drao pro\ng Vinmec mjua\t bi hriăm, mđ^ klei thâo hla\m brua\ mdrao mgu\n djăp mta klei rua\ kơ phung mniê hlăm 3 mta klei rua\ bo\k u\r, klei [a\ kkiêng anak, lehana\n klei rua\ hlăm klang kleh, đru mđ^ klei tu\ dưn hlăm brua\ mdrao mgu\n djăp mta klei rua\ kơ phung mniê ti Việt Nam.

 

- Aguah mbruê, ti Hà Nội, Knơ\ng brua\ Vệ sinh dịch tể Trung ương mko\ mjing leh Klei k[^n trông bi kah klei thâo mđ^ kyar ai dưi klei thâo nga\ brua\ mơ\ng Anôk brua\ răng mgang klei rua\ tưp gưl c\ar, [uôn pro\ng kr^ng wa\l t^ng Dưr. Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trần Hiển – Khua knơ\ng brua\ Vệ sinh dịch tể Trung ương g^t gai klei k[^n. Ti anôk k[^n trông, phung bi ala bi trông leh ana\n bi kah du\m klei thâo mơ\ng alu\ wa\l, k[^n kơ 2 brua\ phu\n jing: Mđ^ ai klei thâo kơ brua\ ksiêm mka\ dla\ng leh ana\n mđ^ kyar du\m gru bi hmô brua\ ra\ng mgang klei rua\ tưp. Klei k[^n trông jing anôk c\ia\ng bi êmuh hra\m, bi trông tui duah hdra\ êlan nao mrâo bi djo\ guôp; bohnik iêo mguôp dja\p ai dưi klei thâo kơ brua\ ra\ng mgang klei rua\ tưp ho\ng boh klei mrâo ara\ anei hin.

 

  Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Knu\k kna Nga hlăk ksiêm dlăng 1 hdră bruă truh 25 êklai đolar đru kơ ala ]ar Triều Tiên mkra mđ^ jih jang êlan êdeh treng sô hđăp leh. Mlih ho\ng ana\n Matxcơva amra dưi brei ma\ ngăn do\ hlăm gu\ lăn ti Triều Tiên. Hluê si hră klei mrâo knu\k kna Nga, du\m hdră bruă pro\ng pr^n sui truh kơ 20 thu\n amra mkra mđ^ êbeh 3 êbâo km êlan êdeh treng leh sô ti Triều Tiên. T^ng kơ Nga brei thâo amra hgu\m mb^t ho\ng Hàn Quốc hlăm hdră bruă mkra mđ^ êlan êdeh treng ti Triều Tiên. Triều Tiên dưi yap jing ala ]ar mâo lu jơr mnơ\ng hlăm gu\ lăn mse\ si urani, msei ksueh, magiê leh ana\n lu khoáng chất mkăn.

 

- Klei bi k[^n pro\ng Liên hợp quốc gưl 69 bi k[^n kluôm trông bi mklă Hdră mtru\n “ Klei ]ia\ng mjưh mdei asa\p mtru\n kăm mkhư\ bruă duh mkra, mnia mblei leh ana\n ngăn prăk mơ\ng Mi bi kdơ\ng ho\ng Cuba” ho\ng 188 po\k hră mple\ tu\ ư, 2 po\k hră bi kdơ\ng ( Mi leh ana\n Israel), 3 po\k hră mang. Hlăm klei blu\ hrăm bi tăng mgăl leh ana\n k]ik mblang ênoh kơ hră mple\, phung bi ala kơ du\m ala ]ar leh ana\n êpul du\m ala ]ar amâo mâo liên kết, G77 châu Phi, Êpul êya du\m ala ]ar Caribe, MERCOSUR leh ana\n Êpul bi hgu\m Islam… [uah ăl ktang ph^t asa\p mtru\n kăm mkhư\ mơ\ng Mi ngă soh ho\ng du\m klei bhia\n mtru\n mơ\ng hdră bhiăn Liên hợp quốc leh ana\n hdră bhiăn quốc tế, mb^t ana\n iêo mthưr Mi bi mâo klei đua klam hluê ngă du\m Hdră mtru\n mơ\ng klei bi k[^n pro\ng Liên hợp quốc leh ana\n mjưh mdei mtam asa\p mtru\n kăm mje\ mkhư\ soh hdră bhiăn ho\ng Cuba.

 

- Blu\ hrăm êlâo kơ klei bi trông ]hai kơ êwa ]uh 3 t^ng hruê mbruê ti Brussel ala ]ar Bỉ, Khua knu\k kna Ucraina Arseny Yaseniuk brei thâo; ala ]ar anei prăp êmiêt tla nư êwa ]uh mơ\ng Nga tơdah 1 klei kuôl kă mâo bi kla\. Khua knu\k kna Ucraina la] klă; ênoh prăk tla nư truh 1 êklai 450 êklăk đolar amra djăl dưi tla leh klei bi tu\ mâo bi kla\ leh ana\n kdrê] adôk ho\ng ênoh 1 êklai 650 êklăk đolar amra tla êlâo kơ jih thu\n anei.

 

- Klei hâo hưn mơ\ng Phu\n bruă bi mje\ ho\ng ala ta] êngao Nga hruê mbruê brei thâo: 1 ]ô mgăt êdeh phiêr mnuih Nga tuôm ho\ng k’han ngă ru\ng Taliban mă kơ\ng ti Apganistan thu\n dih mrâo dưi phưi êngiê leh. Hluê si knơ\ng klei mrâo RT, Petrenko mgăt êdeh phiêr mblah ngă Mi-8 mơ\ng Nga dưi phưi êngiê hruê 29/10 leh Nga g^r bi blu\ hra\m ho\ng Taliban. Phu\n bruă bi mje\ ho\ng ala ta] êngao Nga brei thâo: Petrenko gơ\ bi mtru\n jê] êdeh phiêr ti ]ar Logar ala ]ar Apganistan leh ana\n phung k’han ngă ru\ng Taliban hlo\ng ma\ krư\ kđăl mơ\ng mlan 4/2013. Ara\ anei Petrenko hlăk dôk ti Anôk bruă bi ala Nga ti [uôn pro\ng phu\n Kabul ala ]ar Apganistan leh ana\n srăng dja\l dưi w^t kơ Nga.

 

- Hruê 29/10, Khua g^t gai Liên hợp quốc Ban Kim Mun nao ]ua\ anôk dôk mklin mnuih Sômali ti Kênia. Êlâo kơnăn, Khua g^t gai Liên hợp quốc nao ]hưn leh kơ Sômali. Ti anei, `u bi myuôm kơ bruă l^ng k’han ala ]ar Sômali leh ana\n Khua kriê dlăng klei êđăp ênang Êpul hgu\m châu Phi đru mguôp kơ klei êđăp ênang leh ana\n hơ^t kjăp ti Sômali. Khă sơnăn, ti anôk dôk mklin Dadaab ti kr^ng knông lăn mơ\ng Kênia knông ho\ng Sômali, mnuih [uôn sang brei thâo; digơ\ ăt adôk nanao hlăm klei hu^ hyưt tơdah w^t kơ pưk sang hlăm wưng anei. Pô blu\ bi ala kơ Knơ\ng bruă Liên hợp quốc kriê dlăng mnuih đue# kdê Emmanuel Nyabera brei thâo; knơ\ng bruă anei hlăk bi trông ]hai ho\ng knu\k kna Kênia leh ana\n Somali ]ia\ng duah hdră đru jăk h^n kơ mnuih [uôn sang hlăm anôk dôk mklin Dadaab w^t kơ [uôn sang pô.