Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Mâo asa\p jak iêu mơ\ng Dhar brua\ g^t gai Đảng Cộng sản Gưl dlông Việt Nam, lehana\n mơ\ng Dhar brua\ mặt trận ]ar kwar Gưl dlông Việt Nam, Du Chí Thanh khua hlăm phu\n brua\ kđi ]ar Đảng Cộng sản Trung Quốc, Khua hla\m dhar brua\ hgu\m kđi ]ar yang [uôn Trung Quốc dja\ ako\ hriê ]hưn lehana\n ma\ brua\ ti Việt Nam mơ\ng hruê 25 – 27/12/2014, hruê mbruê, Du Chí Thanh mâo leh klei bi tuôm ho\ng Nguyễn Thiện Nhân, Khua dhar brua\ mặt trận ]ar kwar gưl dlông Việt Nam, nao kkuh ]hưn ho\ng khua knu\k kna Nguyễn tấn Dũng, Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang, lehana\n Khua g^t gai Đảng Nguyễn Phú Trọng. Ti anôk drông Êpul hlăm anôk brua\ Đảng gưl dlông, Khua g^t gai Đảng Nguyễn Phú Trọng hơ\k mơak mâo drông Du Chí Thanh lehana\n phung khua êmua hla\m êpul hriê ]hưn kơ Việt Nam, bi myuôm klei hriê ]hưn anei hla\m klei mje\ mgiăm hgu\m mb^t dua Đảng, dua lăn ]ar Việt Nam lehana\n Trung Quốc ara\ anei.

 

- Hla\m 2 hruê, hruê 26 – 27 ti c\ar Bắc Giang, Anôk dla\ng brua\ klei c\ia\ng akâo mơ\ng mnuih [uôn sang, Knơ\ng dla\ng brua\ Quốc hội bi hgu\m ho\ng Adu\ brua\ Quốc hội mko\ mjing Klei k[^n kơ brua\ klei c\ia\ng akâo mơ\ng mnuih [uôn sang thu\n 2014 kr^ng wa\l t^ng Dưr. K’ia\ng khua dla\ng brua\ Quốc hội Huỳnh Ngọc Sơn nao leh ana\n g^t gai klei k[^n. Klei k[^n trông kơ 8 brua\ djo\ tuôm, hla\m ana\n trông bi mkla\ du\m klei kc\ah mtru\n mrâo mơ\ng Hdra\ bhia\n kơ brua\ drông mnuih [uôn sang, leh ana\n ma\ klei blu\ mguôp kơ klei c\ih mkra hra\ hưn mdah kơ boh klei hluê nga\ Hdra\ mtru\n mlir brua\ mrô 525 kơ klei bi mtuôm ho\ng phung bi ala kơ mnuih [uôn sang mơ\ng phung bi ala Quốc hội…. Phung bi ala lac\ c\ia\ng lo\ bi mđ^ h^n brua\, klei đua klam mơ\ng du\m Knơ\ng brua\ Quốc hội, du\m êpul bi ala Quốc hội hla\m brua\ drông mnuih [uôn sang, msir mkra hra\ ba hâo hưn, kc\ut mơ\ng mnuih [uôn sang bohnik jing brua\ w^t lac\ bi hmao kơ mnuih [uôn sang, ktrâo ata\t mnuih [uôn sang hluê nga\ klei dưi ba kc\u\t hluê si klei kc\ah mtru\n mơ\ng hdra\ bhia\n.

                          

- “}h^ hdang kan kơ ala ta] êngao thu\n 2014 lo\ dơ\ng mâo klei đ^ kyar jăk hlăm djăp mta brua\, dơ\ng mơ\ng brua\ hrui ma\, mjut rông hlo\ng kơ brua\ mkra mjing, ba ]h^, hlăm năn gưl tal êlâo ênoh tu\ dưn brua\ ]h^ hdang kan kơ ala ta] êngao mâo truh giăm 8 êklai dolar”. Klei anei mâo ba bi êdah hlăm anôk bi k[^n ksiêm w^t brua\ hdang kan thu\n 2014, hluê ngă brua\ knua\ kơ thu\n 2015, mko\ mjing tlam mbruê ti Hà Nội. Mnơ\ng phu\n hla\m brua\ hdang kan mâo ba ]h^ kơ ala ta] êngao jing hdang êa [lơ\, lehana\n kan tra, boh nik hdang jơ\ng ko# truh giăm mkrah ênoh tu\ dưn ]h^ mnia ho\ng ala ta] êngao. Boh tu\ dưn mơ\ng brua\ rông hdang kan lo\ dơ\ng đ^, mâo leh klei bi mlih kla\ mnga] hlăm brua\ mko\ w^t brua\ knua\ plah wah mnuih rông hdang jơ\ng ko#, lehana\n hdang su\, mâo pai ma\ klei găl, klei jăk mơ\ng brua\ rông hdang Việt Nam ho\ng anôk mnia mblei. Kluôm dhar brua\ hdang kan ktưn hlăm thu\n 2015, ]ia\ng dưi mâo jih jang hlăm brô 6 êklăk 600 êbâo tôn, đ^ 5,5%, mka\ ho\ng thu\n anei, ho\ng ênoh ]h^ kơ ala ta] êngao mâo 8 êklai 500 êklăk dolar.

 

- Tlam mbruê, ti [uôn pro\ng Đà Lạt, c\ar Lâm Đồng, Phu\n brua\ Dhar kreh, Mjua\t ktang asei mlei leh ana\n Hiu c\hưn dla\ng bi mko\ mjing leh Klei k[^n po\k nga\ klei c\ua\l mka\ kluôm mđ^ kyar brua\ Hiu c\hưn dla\ng kr^ng Dap Kngư truh thu\n 2012, hnơ\ng trah dla\ng truh kơ thu\n 2030, mb^t ana\n hưn mthâo hdra\  mtru\t mđ^  brua\ hiu c\hưn dla\ng hla\m ala c\ar. Hluê si klei dla\ng bi mkla\ mơ\ng Khua knu\k kna, truh kơ thu\n 2020 nga\ rue# leh brua\ bi hgu\m mđ^ kyar plah wah du\m alu\ wa\l; Lâm Đồng, Dak Lak, Dak Nông, Gia Lai, Kon Tum ho\ng klei kluôm ênu\m leh ana\n bi knar. Hla\m wưng anei, du\m c\ar sra\ng nga\ mkra du\m mnơ\ng, anôk hiu c\hưn mdê hja\n mơ\ng kr^ng, g^r ktưn truh thu\n 2030 brua\ hiu c\hưn kr^ng Dap Kngư jing sa brua\ yuôm bha\n. Klei k[^n bi trông, mâo leh lu klei blu\ mguôp kơ hdra\ kc\ah po\k nga\ brua\ si be\ nga\ c\ia\ng mâo klei tu\. Klei k[^n a\t lui mmông hưn mthâo, bi êmuh hra\m, bi trông kơ hdra\ mtru\t mđ^ brua\ hiu c\hưn dla\ng hla\m ala c\ar ho\ng ana\n  “ Mnuih Việt Nam hiu c\hưn hla\m Việt Nam – Gra\p bliư\ hiu c\hưn [uh kha\p h^n kơ la\n c\ar ” kyua mơ\ng Phu\n brua\ Dhar kreh – Mjua\t ktang asei mlei leh anan Hiu c\hưn dla\ng po\k nga\.

 

- Aguah mbruê, Êpul brua\ hgu\m kphê Buôn Ama Thuôt mko\ mjing klei bi trông ]hai kơ boh tu\ dưn, lehana\n hdră êlan kơ klei duh mkra pla mjing kphê hnơ\ng jăk mâo phu\n agha kla\ mnga], mâo mnâo [âo mngưi jăk hlăm kluôm ]ar. Daklak jing ]ar mâo ênha\ lehana\n hnơ\ng kphê dôk mrô sa hlăm kluôm ala, hong ênoh hlăm brô 203 êbâo ha, hlăm năn mâo hlăm brô 70 êbâo ha mâo duh bi liê ba yua du\m ênoh ]ua\n duh mkra pla mjing kphê kjăp. Ti anôk bi trông ]hai, phung bi ala bi la], brua\ mđ^ kyar kphê mâo hnơ\ng jăk ara\ anei hlăm ]ar Daklak hlăk tuôm ho\ng du\m klei dleh dlan kơ anôk ]h^ bohmnga, k[ah kơ klei bi mguôp lehana\n hnơ\ng kjăp hơ^t…Kyuana\n ]ia\ng bi mâo hdră ma\ brua\ mđrăm hlăm djăp mta mse\ si: Mđ^ hnơ\ng thâo kia\ kriê brua\ duh mkra mnia mblei, mko\ mjing êpul hgu\m brua\, êpul ma\ brua\ mb^t, mđ^ h^n klei ksiêm hriăm brua\ po\k mlar anôk mnia mblei, hâo mdah boh mnga, ngă jăk brua\ duh mkra pla mjing bi djo\ guôp ho\ng klei bi mlih yăn adiê, mko\ mjing hdră êlan ma\ brua\ bi djo\ guôp, duah anôk ]an prăk kơ phung duh mkra mnia mblei.

 

- Knơ\ng brua\ ksiêm dla\ng dliê kmrơ\ng c\ar Gia Lai bi hgu\m ho\ng Adu\ brua\ mgang truih mdjiê klei pui [ơ\ng leh ana\n Do\ng đru mnuih mâo klei truh ( Công an c\ar ) leh ana\n Anôk g^t gai Khan c\ar bi mko\ mjing klei bi hria\m brua\ mgang truih mdjiê klei pui [ơ\ng gưl II/2014 ti kdriêk Mang Yang, c\ar Gia Lai. Ti mmông bi hria\m, mgưt nga\ mâo klei mnuih [uôn sang ba yua pui amâo yo\ng răng ôh lui pui hlo\ng hlo# [ơ\ng kơ dliê. Êpul brua\ djo\ tuôm bi nga\ brua\ c\ia\ng bi hgu\m truih mdjiê klei pui [ơ\ng leh ana\n kdơ\ng ho\ng pui hlo# [ơ\ng truh kơ anôk mka\n. Anei jing gưl bi hria\m tal II kơ brua\ mgang kdơ\ng klei pui [ơ\ng hla\m c\ar ho\ng hdra\ k`a\m mđ^ klei thâo săng mơ\ng du\m gưl brua\ djo\ tuôm leh ana\n pô dliê, mb^t ana\n bi mđ^ klei dưi thâo g^t gai mgang kdơ\ng ho\ng klei pui [ơ\ng ti du\m gưl s^t mâo klei pui [ơ\ng dliê.

 

- Kkuh mơak thu\n mrâo 2015, mâo lu brua\ dhar kreh, kdo\ mu` mjh^t m’ua\t srăng dưi mko\ mjing ti du\m kdriêk, quận, wa\l krah hlăm [uôn pro\ng Hà Nội. Knơ\ng brua\ dhar kreh – mjua\t ktang asei mlei lehana\n hiu ]hưn ênguê Hà Nội mâo mko\ mjing leh 50 mta klei kdo\ mu` mse\ si chèo, cải lương, du\m klei mu` bi mni kơ Đảng, kơ yăn mnga, kơ [uôn sang-lăn ala êa djuh, kơ [uôn pro\ng phu\n Hà Nội êbâo thu\n đ^ jing…hlăm mlam hruê 31/12, jing wưng phu\n mơ\ng djăp brua\ dhar kreh kdo\ mu` kkuh mơak srăng mko\ mjing hlăm alu\ wa\l ênao Hoàn Kiếm. Hlăm năn, ti wa\l ta] Cách mạng tháng 8, sang mu` nghệ thuật Đương đại Việt Nam hgu\m ho\ng knơ\ng brua\ hâo hưn MOV [uôn pro\ng Hồ Chí Minh mko\ mjing klei kdo\ mu`: “kkuh mơak thu\n mrâo 2015 – Ai êwa Thăng long – Hà Nội”, mpu\ mni kơ du\m klei tu\ dưn h[uê ênuk, kơ dhar kreh, ai tiê thâo khăp ]ia\ng kơ lăn ]ar mơ\ng mnuih [uôn sang Việt Nam hlăm du\m ênuk, boh nik klei tu\ dưn Hà Nội êbâo thu\n h[uê ênuk. Mlam mmăt 31/12/2014, lehana\n 1/1/2015, ti 30 quận kdriêk, wa\l krah ăt srăng mko\ mjing lu hdră kưt mu` kkuh mơak thu\n mrâo, mơak kơ Đảng, mơak yăn mnga, mjing ai êwa mtluk mtlak mơak m`ai kơ mnuih [uôn sang [uôn pro\ng phu\n. Ti du\m sang dhar kreh Hgu\m Hà Nội, Anôk mdah nghệ thuật Âu Cơ, ti sang mu` pro\ng Hà Nội ăt mâo du\m klei mdah jia\ knhuah dhar kreh: “Klei mu` đưm”, “gửi nắng cho em”… pioh kơ lu mnuih hlăm [uôn pro\ng phu\n nao dlăng [ri thu\n bhang mrâo 2015.

 

   Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Êbeh 2 êbâo ]ô mnuih ti bang Assam, t^ng Ngo\ Dưr Ấn Độ bi lui pưk sang ]ia\ng đue# kơ klei mblah ngă, leh k’han ngă ru\ng klah hjăn ti bang anei bi mdjiê giăm 70 ]ô mnuih. Mnuih [uôn sang nao truh kơ du\m anôk đru do\ng mơ\ng knu\k kna bang Assam mko\ mjing leh du\m gưl ksu\ng ngă đăo đing jing kyua mơ\ng k’han nga\ ru\ng djuê ana [ia\ Bodo mâo phao ktuang ksu\ng nga\, ngă [ia\ êdi 69 ]ô mnuih djiê, hlăm ana\n mâo 18 ]ô hđeh. Ho\ng klei bi mblah ngă anei, Khua phu\n bruă Nội vụ Ấn Độ Kiren Rijiju hruê 25/12 truh leh kơ Assam ]ia\ng ksiêm dlăng boh klei hlăk êjai l^ng k’han dưi ba nao ti du\m anôk hlơr mơr. Phu\n bruă Nội vụ mđ^ ktang bruă ba nao l^ng k’han truh kơ Assam hlăm klei dôk hu^ hyưt mnuih [uôn sang alu\ wa\l ksu\ng ngă ru\ ênua kơ êpul êya mnuih djuê ana [ia\ Bodo.

 

- Hră klei mrâo Ara\ Anei (The Times) hing ang mơ\ng Anh ruah mă Khua knu\k kna Đức Angela Merkel jing “Mnuih kơ thu\n 2014” kyua du\m klei đru mguôp mơ\ng gơ\ kơ klei êđăp ênang châu Âu. Hră klei mrâo m`ă klă bruă  mơ\ng aduôn Merkel ngă hlăm bruă mko\ mjing klei bi blu\ hrăm plah wah Nga lehana\n êgar Yu\ leh klei ru\ng răng djo\ tuôm kơ kjhô] ks^ Crime. Khua knu\k kna Đức ăt dưi tu\ yap jing pô ngă bruă kđi ]ar châu Âu hing ang h^n lehana\n jing 1 hlăm phung mniê mâo klei tu\ dưi pro\ng h^n dlông ro\ng lăn. Aduôn Merkel 59 thu\n, jing Khua knu\k kna mniê tal êlâo mơ\ng ala ]ar Đức mơ\ng hlăk thu\n 2005. Aduôn Merkel ăt ba ako\ hlăm ana\n hro\ng ruah “100 ]ô phung mniê mâo klei dưi h^n dlông ro\ng lăn thu\n 1014” mơ\ng hră klei mrâo Forbes, Mi.

 

- Hlăm 1 bruă ngă bo\ ho\ng klei kdjăt, Thổ Nhĩ Kỳ mrâo [ua\n rơ\ng srăng đru hgu\m tliêr kjăp ho\ng Iraq hlăm klei bi mblah kdơ\ng ho\ng êpul k’han ngă ru\ng  “Knu\k kna Islam” ( IS) ]o\ng mdưm mă pô, êpul êya hlăk plah mhiă kriê dla\ng prong kr^ng wa\l la\n ti Iraq leh ana\n Syria. Blu\ hrăm ti anôk bi k[^n phung ]ih klei mrâo mb^t ho\ng Khua knu\k kna Iraq Haidar Al Abadi hlăk dôk ]hưn ti Thổ Nhĩ Kỳ, Khua knu\k kna Thổ Nhĩ Kỳ Ahmet Davutoglu bi mklă : Thổ Nhĩ Kỳ mprăp ksiêm w^t ya klei m^n mjing k`ăm mđ^ ktang klei đru kơ Iraq, hlăm ana\n mâo bruă hriăm bi mjuăt êpul mnuih Kurd bi kdơ\ng ho\ng Êpul Knu\k kna Islam. Thổ Nhĩ Kỳ leh ana\n Iraq mâo mse\ hdră mje\ hlăm klei bi mblah kdơ\ng ho\ng du\m êpul ngă măk [ai hlăm kr^ng wa\l.

 

- Knu\k kna Suđăng hưn mdah hdră mtru\n suôt Khua g^t gai brua\ ala ]ar mơ\ng Hdră bruă mđ^ kyar Liên hợp quốc (UNDP) Yvonne Helle lehana\n pô bi ala kơ UNDP Ali Al-Za’tari kbia\ đue# mơ\ng ala ]ar anei. Bruă ngă anei brei [uh klei đ^ lar hlăm klei bi kdơ\ng plah wah du\m hdră êlan mơ\ng Khua mil ]hil Suđăng Omar al- Bashir ho\ng bruă mơ\ng Liên hợp quốc ngă ti ala ]ar anei. Khua g^t gai Liên hợp quốc Ban Ki Mun [uah ăl kơ bruă Khartoum ngă anei.

 

- Hruê mbruê, Phu\n bruă Ngăn prăk Nga hưn mthâo klei t^ng knăl ênoh êa pui thu\n 2015 srăng ti hnơ\ng 60 đôlar hlăm 1 tônô leh ana\n ênoh prăk ruble srăng ti hnơ\ng 51 ruble mlih ho\ng 1 đôlar Mi. Ho\ng klei t^ng knăl anei, Phu\n bruă Ngăn prăk Nga ăt srăng mkra mlih prăk yua kơ thu\n ti ana\p. Khua phu\n bruă Ngăn prăk Nga Anton Siluanov brei thâo: c\ia\ng bi ba hưn mdah klei mkla\ mtru\n hlăm mlan 1 kơ ana\p pioh bi ja\k êlưih amâo dah mđ^  klei ba yua du\m phu\n prăk mkăp pioh, hlăk êjai ênoh êa pui tru\n leh ana\n prăk ruble toh hroh ênoh ngă klei hma\i djo\ amâo điêt ôh kơ bruă duh mkra. Nga m^n t^ng srăng lo bi liê 500 êklai ruble, bi knar ho\ng 9 êklai 500 êklăk đôlar hluê si ênoh ara\ anei kơ ênoh prăk ba yua hla\m thu\n 2015 leh ana\n c\ia\ng bi ba yua phu\n Prăk mkăp pioh yơh.