Hruê 21/5/1945, Khua gĭt gai Hồ Chí Minh mơ̆ng Cao Bằng wĭt kơ Tuyên Quang gĭt gai hdră krŭ kdơ̆ng leh anăn ruah Tân Trào ngă anôk phŭn krŭ kdơ̆ng. Mlan 8/1945, Ñu gĭt gai mjêč mkŏ mjing Klei bi kƀĭn Quốc dân čiăng bi mklă dŭm bruă yuôm bhăn leh anăn mprăp Klei kgŭ krŭ kdơ̆ng prŏng. Hruê 16 leh anăn 17/8/1945, Klei bi kƀĭn Quốc dân kƀĭn ti Tân Trào hŏng êbeh 60 čô bi ala dŭm gưl, dŭm djuê ana, klei đăo, đảng phái leh anăn mnuih ƀuôn sang ti ala tač êngao. Klei bi kƀĭn tŭ ư mtrŭt mjhar Klei kgŭ krŭ kdơ̆ng prŏng, bi mklă 10 hdră mtrŭn prŏng, iêu mthưr mnuih ƀuôn sang kgŭ krŭ kdơ̆ng mă klei dưi kiă kriê, mkŏ mjing sa ala čar Việt Nam êngiê.

Mơ̆ng Tân Trào, asăp mtrŭn pŏk kčưm klei kgŭ krŭ kdơ̆ng dưi mơĭt. Ti Hà Nội, mơ̆ng hruê 17 truh kơ 19/8, dŭm pluh êklăk čô mnuih ƀuôn sang trŭn nao ti êlan. Klei bi kƀĭn prŏng ti Wăl tač prŏng jing leh klei bi kƀĭn prŏng bi blah, mŭt mă dŭm anôk bruă phŭn mơ̆ng knŭk kna jhat. Klei tŭ dưi ti Hà Nội pral lar bra, mjing ai êwa čiăng kơ mnuih ƀuôn sang kluôm ala hrăm mbĭt sua wĭt klei êngiê. "Klei găl", hŏng knŏng hlăm brô 5.000 čô đảng viên, Đảng gĭt gai leh mnuih ƀuôn sang kluôm ala hrăm mbĭt kgŭ krŭ kdơ̆ng, bi rai klei jhat mơ̆ng phung phát xít Nhật leh anăn knŭk kna jhat. Pô ksiêm hriăm kơ hƀuê ênuk Dương Trung Quốc bi mklă:

“Tơdah mlan 8 thŭn 1945 drei amâo mâo dưi sua mă klei êngiê, amâo mâo dưi mă klei jing mnuih pô snăn sĭt nik amâo srăng mâo ôh klei găl dưi jing sa ala čar êngiê msĕ si ară anei. Kyuadah drei thâo mă leh klei găl, sua mă klei dưi êlâo kơ phung kahan mbĭt hriê. Klă sĭt drei jing leh mnuih pô, mă klei găl, mđĭ lar ai ktang mơ̆ng ênuk, klei găl pŏk mlar snăn brei drei mă ai ktang pô yơh jing phŭn, ƀiădah boh kdrŭt mơ̆ng ai ktang jing klei bi mguôp djuê ana”.

Ai tiê krŭ kdơ̆ng Mlan Sa păn mơ̆ng anăn jing phŭn ai ktang čiăng kơ djuê ana Việt Nam găn hgao klei lông dlăng dleh dlan, mjing klei tŭ dưi Điện Biên Phủ thŭn 1954 leh anăn Hdră mblah tŭ dưi yan mnga thŭn 1975, hrui wĭt lăn čar kơ sa anôk. Mơ̆ng 40 thŭn mlih mrâo, ai tiê anăn lŏ dơ̆ng dưi mđĭ lar. Mơ̆ng sa ala čar ƀun ƀin, tŭ klei hmăi kjham mơ̆ng klei bi blah, Việt Nam kpưn đĭ jing leh hdră duh mkra mbruă, ñŭ kma êlam hŏng tar rŏng lăn, k'hưm leh anăn kơhưm tar rŏng lăn ƀrư̆ hruê ƀrư̆ dưi mđĭ. Hruê anei, ai tiê krŭ kdơ̆ng Mlan Sa păn dôk dưi lŏ čuê mơ̆ng "ngă phŭn mil pô" jing "mkŏ mjing phŭn mil pô". Anăn jing klei mlih mrâo kơ bruă bi khuăt êpul mă bruă, mkŏ dăp anôk bruă knŭk kna, mjing tur knơ̆ng kơ klei đĭ kyar pral leh anăn hơĭt kjăp. Nai prĭn Nguyễn Văn Đáng ngă bruă ti Sang hră ksiêm hriăm bruă kđi čar ala čar Hồ Chí Minh, lač snei:

“Klei hing mơ̆ng klei krŭ kdơ̆ng mlan 8 jing sa klei gĭr leh anăn bruă ngă hlăm klei bi mlih lăn čar, djuê ana čiăng mđing truh kơ sa êdei anăp jăk siam hĭn. Drei hluê ngă klei krŭ kdơ̆ng kơ klei khuăt êpul mă bruă, lŏ mkŏ dăp dŭm anôk bruă knŭk kna hlăm kluôm ala, bi êdah sa klei gĭr ktang êdi mơ̆ng Đảng leh anăn knŭk kna hlăm bruă hluê ngă sa klei bi mlih djŏ guôp hĭn hŏng boh klei leh anăn klei čiăng mđĭ kyar lăn čar hlăm wưng mrâo”.

Êbeh sa păn êtuh thŭn leh yan mnga hƀuê ênuk, ai tiê cách mạng hlăk lŏ dơ̆ng mlih mơ̆ng mta kñăm mtlaih êngiê djuê ana jing mtlaih êngiê klei mĭn mơ̆ng anak mnuih. Ai tiê anăn jing boh kdrŭt bi lar klei găl, klei thâo leh anăn klei čang hmăng duh myơr mơ̆ng grăp čô mnuih Việt Nam. Nai prŏng, nai prĭn Vũ Minh Giang, Khua kiă kriê hđăp Sang hră gưl prŏng ala čar Hà Nội, lač snei: Tơdah thŭn 1945, "kgŭ krŭ kdơ̆ng" jing kgŭ mtlaih êngiê, snăn ară anei, "kgŭ krŭ kdơ̆ng" jing čŏng pô mlih mrâo, jhŏng mĭn, jhŏng ngă, jhŏng bi rai dŭm klei kpăk čiăng ba lăn čar đĭ kyar.

"Čiăng dưi mâo dŭm mta kñăm hlăm dŭm wưng kơ anăp, mdưm hlăm thŭn 2045, brei drei krơ̆ng kjăp klei đĭ kyar dua ênoh mrô, mđĭ klei hdĭp mnuih ƀuôn sang. Klă sĭt brei kjăp hdră êlan kđi čar hŏng klei mbruă. Klei mĭn mlih mrâo amâo mâo mdei ƀiădah ƀrư̆ hruê ƀrư̆ brei mđĭ ktang hĭn bruă mlih mrâo leh anăn brei jiă kma ai tiê ba klei hmăng hmưi mkŏ mjing lăn čar mdrŏng ktang, ba djuê ana truh kơ mdrŏng sah anăn jing klei hdĭp pô".

Mta kñăm ba Việt Nam jing ala čar đĭ kyar, mâo hnư hrui wĭt lu hlăm krah ênuk gưl XXI amâo djŏ knŏng jing hdră tă mđĭ kyar ƀiădah lŏ jing klei čang hmăng mơ̆ng kluôm djuê ana. Ai êwa yan hla luh thŭn 1945 mñă kơ grăp čô mnuih Việt Nam kơ ai ktang mơ̆ng klei thâo gĭr, ktưn hưn leh anăn bi hgŭm mguôp.

Lŏ čuê ai tiê krŭ kdơ̆ng mơ̆ng Hdră krŭ kdơ̆ng Mlan Sa hlăm ênuk gưl mrâo jing lŏ dơ̆ng mlih mơ̆ng klei sua wĭt klei dưi kiă kriê jing mkŏ mjing klei dưi kiă kriê, mơ̆ng mtlaih êngiê djuê ana jing mtlaih êngiê klei mĭn mbruă; bi mlih klei čang hmăng hnŭk êngiê, êđăp ênang jing boh kdrŭt mkŏ mjing sa Việt Nam mdrŏng ktang, mdrŏng sah, kjăp knhuang đĭ kyar./.