Mmông tlam ti ƀuôn Rač, să Ea Wer, čar Dak Lak ênai angĭn thut ti đang kphê mbĭt hŏng ênai mnŭ kdjô̆ ti gŭ sang krum. Hlăm sang điêt mơ̆ng gŏ sang H’Hmin Kbuôr, khua mduôn Y-Ken Knul, 60 thŭn lŏ nao êmuh klei nao sang hră mơ̆ng sa čô mniê hriăm adŭ 11. Klei blŭ hơuh mđao, mduôn Y-Ken mtă kơ H’Hmin sơnei: mnuih Lăn Dap Kngư drei êlâo dih ƀun ƀin amâo mâo chum ao, amâo mâo mnơ̆ng ƀơ̆ng, bi ară anei bi duh mĭn yơh kyua amâo thâo hră. Phung anak čô hlăm ƀuôn srăng hriăm, thâo hră kơh thâo hdră êlan mơ̆ng Đảng, thâo hdră ngă bruă, thâo dŏ soh dŏ djŏ, amâo mâo lĕ hlăm klei arăng plư.

“Srăng gĭr nao sang hră yơh, amâo nao sang hră si thâo hră, sang hră ară anei mâo leh. Pô hriăm êdei anăp jăk kơ pô mơh, ară anei ngă hma ăt mkă kĭ, čhĭ ktơr ăt mkă kĭ, thâo kĭ kơh thâo ênoh prăk, phung amâo mâo nao srăng hră amâo thâo ôh, nao hriăm kơh thâo lu”.

Dôk ti djiêo khua mduôn, H’Him đưt kŏ. Sa čô mniê hriăm adŭ 11 mơ̆ng sang hră gưl 3 Ƀuôn Đon thâo săng, dŭm blư̆ khua mduôn weh čuă amâo djŏ knŏng jing êmuh klei hriăm hră, ƀiădah lŏ mâo klei hmăng hmưi mơ̆ng ƀuôn sang hlăm phung mda asei.

“Sui sui lŏ buh mduôn hriê mtă brei hriăm hră, kâo čiăng hriăm bruă čhĭ êa drao čiăng čhĭ kơ ƀuôn sang pô, kyuanăn kâo srăng gĭr hĭn čiăng dưi bi sĭt klei hmăng hmưi pô”.

Ti ƀuôn Tul B, să Ea Wer, anôk mâo 367 gŏ sang hŏng êbeh 1000 čô  mnuih ƀuôn sang, êbeh 95% jing mnuih djuê ƀiă, bruă klam phung mâo kơhưm dưi bi êdah klă hlăm bruă rơ̆ng klei hơĭt kjăp ƀuôn sang ti anăp klei mĭn soh čhuai. Amai H’Kiêp Kbuôr, khua ƀuôn Tul B brei thâo, êlâo dih đa đa gŏ sang bi ktlah kƀĭn hjăn. Thŭn 2019, mâo phung mơ̆ng anôk mkăn hriê đoh ktŭng ƀuôn sang. Mmông anăn, Bruă sang čư̆ êa alŭ wăl, kahan ksiêm mbĭt hŏng phung khua mduôn nao grăp sang hră mblang kơ mnuih ƀuôn sang srăng: êngiê klei đăo ăt djŏ hŏng hdră bhiăn mơ̆ng Đảng knŭk kna. Hluê phung amâo jăk srăng bi luč klei bi mguôp ƀuôn sang leh anăn hmăi kơ êdei anăp anak čô pô.

“Pô hlăk mblang kơ dŭm gŏ sang, ară anei mâo hdră đru mơ̆ng knŭk kna, ară anei sa pŏk hră hưn kkiêng, tơdah ih amâo ngă djŏ hdră êlan mơ̆ng knŭk kna si anak čô thâo mâo klei čih hưn phŭn agha doh mngač. Pô mtrŭt mjhar mnuih ƀuôn sang hluê ngă djŏ hdră êlan mơ̆ng knŭk kna. Ară anei dŭm gŏ sang anăn ăt dưi mâo klei đru hluê hdră 135 jing brei êmô êna mđai.”

Leh bi mŭt mbĭt, ƀuôn Nà Xược leh anăn alŭ 5 mơ̆ng să Ea Wer jing sa êpul êya mbĭt. Sa nah jing mnuih djuê ƀiă, sa nah jing Yuăn, mdê klei bhiăn, mdê knhuah hdĭp kyuanăn kreh mâo klei amâo thâo bi djŏ. Khua mduôn Y Pa Na Niê thâo săng, čiăng rơ̆ng kơ ƀuôn sang êđăp ênang, tal êlâo srăng krơ̆ng kơ klei bi mguôp.

Mtô mjuăt alŭ ƀuôn srăng ngă djŏ hdră bhiăn lăn čar, knŭk kna, tal 2 jing hdră bhiăn djuê ana, tal 3 jing klei bi mguôp. Dŭm klei anăn srăng nao mbĭt msĕ amâo mâo knhal. Tơdah, knŏng sa hdră bhiăn sơnei, sa bhiăn sơ dih dôk mâo klei bi kah, blŭ kŭt kơ phung mơ̆ng Dưr leh anăn phung ti čư̆ čhiăng amâo mâo brei klei anăn, srăng nao mtrŭt mjhar, hlăk mblang mtam, hŭi êdei dih luč klei bi mguôp.”

Ti krah čư̆ čhiăng Lăn Dap Kngư, răng mgang klei mĭn Đảng amâo djŏ jing klei kbưi. Klei anăn kčưm mơ̆ng bruă rơ̆ng kơ ƀuôn sang êđăp ênang, mtrŭt mjhar phung anak čô nao sang hră, lui klei bhiăn amâo mâo djŏ, krơ̆ng kơ ƀuôn sang amâo mâo hmư̆ klei trŭt mčhur bi kah klei bi mguôp djuê ana. Amai H’Bon Zu, khua dhar bruă mặt trận să Ea Wer brei thâo, phung mâo kơhưm leh anăn khua mduôn jing kdrông mkŏ klei mĭn Đảng hŏng ai tiê mnuih ƀuôn sang.

“Bruă klam mơ̆ng khua mduôn, phung mâo kơhưm jing kdrông mkŏ plah wah mnuih ƀuôn sang hŏng Đảng, msir dŭm klei dleh, kpăk gun leh anăn čiăng dưi mâo klei hmăng hmưi mnuih ƀuôn sang hŏng Đảng leh anăn knŭk kna, hmao msir dŭm boh klei djŏ tuôm hlăm klei hdĭp mnuih ƀuôn sang, boh nik bi hơĭt klei hdĭp yang ƀuôn, dŭm hdră djŏ tuôm duh bi liê ti să Ea Wer.”

Dak Lak ară anei mâo giăm 1000 čô phung khua mduôn, phung mâo kơhưm hlăm mnuih djuê ƀiă. Diñu jing phŭn kyâo prŏng ti krah ƀuôn sang, krơ̆ng kơ mnuih ƀuôn sang sa ai hluê Đảng. Nay H’Nan, khua knơ̆ng bruă djuê ana leh anăn klei đăo čar Dak Lak brei thâo:

Phung mâo kơhưm jing kdrông mkŏ hâo hưn, hdră êlan, hdră mtrŭn mơ̆ng Đảng, knŭk kna truh hŏng mnuih ƀuôn sang. Diñu jing phung mâo gưl bruă nah gŭ ăt msĕ bruă Bruă sang čư̆ êa bi hriăm, hluê anăn mtrŭt mjhar mnuih ƀuôn sang ngă dŭm hdră êlan mơ̆ng Đảng.”

Mnuih Lăn Dap Kngư bi hmô ƀuôn sang msĕ hŏng ring čing prŏng. Hlăm ring čing ana mâo čhar, knah, čing êđai, čĭng mâo kuôp, čĭng bơ̆ng… grăp boh čing mâo ênai mdê mdê, ƀiădah hlai mbĭt hluê ênai čing knah jing ênai kwang mơ̆ng čư̆ dliê. Klei blŭ mơ̆ng khua mduôn jing ênai hgơr anăn. Amâo amâo ênai ktang ƀiădah krơ̆ng ênhiang kơ ƀuôn sang. Ară anei ineternet truh ti grăp sang, ti krah lu mta klei hưn mđung, phung mâo kơhưm đru kơ mnuih ƀuôn sang thâo klă, bi kdơ̆ng hŏng klei amâo mâo djŏ, krơ̆ng kơ klei bi mguôp, đăm bi ktlah čư̆ čhiăng, krơ̆ng kơ klei đăo knang mơ̆ng ƀuôn sang hŏng Đảng hơĭt kjăp msĕ hŏng agha kyâo gŭ lăn bazan Lăn Dap Kngư.