Wăt hlăm dŭm hruê adiê hjan nanao, Êpul hgŭm bruă răng mgang dliê alŭ Lán Tranh, să Dam Rông 4, čar Lâm Đồng, ăt mâo nanao êpul hiu suang dlăng, răng mgang ênhă dliê dưi jao. Ayŏng Long Ha Bang, mnuih hgŭm hlăm Êpul hgŭm bruă răng mgang dliê mơ̆ng alŭ brei thâo, êpul mâo êbeh 20 čô mnuih, răng mgang êbeh 200 ha dliê, lu anôk bi knông hŏng anôk mkra mjing mnuih ƀuôn sang, snăn yan hjan ăt hiu suang dlăng nanao kơh dưi răng mgang jăk dliê:

"Êpul hgŭm bruă răng mgang dliê hmei mbha bruă kơ hdơ̆ng găp. Grăp hruê kăm mâo sơăi 3 gŏ êsei dưi tiŏ nao nanao nao hiu suang dlăng răng mgang hlăm dliê. Dliê knŭk kna ƀiădah hlei pô ăt dlăng msĕ si dliê sang pô leh kyua anăn hlei pô ăt mâo bruă klam amâo mâo lui luič ana kyâo, luič dliê. Hlăm klei ksiêm dlăng mñă kơ mnuih ƀuôn sang pla mjing giăm dliê amâo mâo ngă hmaĭ djŏ kơ dliê. Tơdah mâo klei čŏng ngă jing hmei nao hưn mtam kơ Anôk bruă kriê dlăng dliê hriê msir mgaih mtam yơh.

Lu krĭng mnuih djuê ƀiă ti čar Lâm Đồng êlâo dih tuôm jing leh anôk phŭn kơ klei bi rai dliê mă lăn pla mjing leh anăn mă kyâo soh hŏng hdră bhiăn. Čiăng gang mkhư̆ anôk phŭn kơ klei bi rai dliê, mbĭt hŏng klei nao hgŭm ktang phĭt mơ̆ng bruă sang čư̆ êa, klei blŭ mơ̆ng phung khua mduôn, phung mâo kơhưm ăt mâo bruă klam čuăn mtă. Kyua dah, čiăng bi mlih klei mưng mơ̆ng mnuih ƀuôn sang, knŏng ba yua klei đŭ jing ka djăp ôh, ƀiădah yuôm bhăn hĭn jing brei truh kơ ai tiê klei mĭn leh anăn dhar kreh mơ̆ng mnuih ƀuôn sang. Bi trông kơ hdră ngă anei, Nguyễn Văn Quang, k'iăng khua bruă sang čư̆ êa să Đam Rông 4, alŭ wăl mâo giăm 33.000 ha dliê hŏng 93% ênoh mnuih jing mnuih djuê ƀiă, lač snei:

"Mnuih mâo kơhưm, mnuih khua thŭn jing êpul phŭn čiăng hâo hưn mtô mblang kơ ayŏng adei, găp djuê, anak čô gŏ sang mbĭt hŏng bruă sang čư̆ êa alŭ wăl răng mgang dliê. Mnuih mâo kơhưm, mnuih khua thŭn yăl dliê dŭm klei yăl dliê mâo klei mjuăt bi hriăm ai tiê đua klam mguôp hŏng dhar kreh. Mơ̆ng anăn čư̆, anăn dliê, anăn ana kyâo mâo boh tŭ dưn kơ klei hdĭp dhar kreh. Mơ̆ng dŭm klei yăl dliê lar bra dhar kreh mguôp hŏng klei hdĭp leh anăn mguôp hŏng dliê, khua mduôn, mnuih mâo kơhưm ngă kơ anak čô leh anăn mnuih ƀuôn sang khăp kơ dliê hĭn, mâo bruă klam hŏng êpul êya hlăm bruă kriê pioh răng mgang dliê”.

Lŏ dơ̆ng dŭm klei blŭ yuôm bhăn mơ̆ng phung khua mduôn, mnuih mâo kơhưm hlăm bruă mtrŭt mjhar mnuih ƀuôn sang, êpul êya kriê dlăng răng mgang dliê jing dŭm hdră êlan, boh nik jing Tla prăk răng mgang dliê. Ntơr Ha Krong, alŭ Dă Nhinh, să Dam Rông 4, brei thâo, tơdah mnuih ƀuôn sang ƀuh klei tŭ dưn mơ̆ng dliê snăn srăng lŏ dơ̆ng siă suôr, kriê dlăng răng mgang dliê jăk hĭn:

“Asei mlei pô êlâo dih ăt jing nao hgŭm răng mgang dliê. Rông dliê čiăng răng mgang yan adiê. Mnuih ƀuôn sang hur har êdi. Yan bhang jing gang mkhư̆ klei pui ƀơ̆ng. Yan hjan nao ti anôk kbưi. Răng mgang dliê jing dưi msưh kdŭn klei ư̆ êpa, bi hrŏ klei ƀun ƀin kyuadah mdul ƀiă hlăm klei hdĭp grăp hruê. Bi nao mă mmao ngă čhiăm, mnơ̆ng mă mơ̆ng dliê (djam dliê, êa hnuê, êa drao…) mâo Knŭk kna brei snăn mnuih ƀuôn sang knang mơ̆ng anăn čiăng tlaih mơ̆ng klei ƀun ƀin”.

Mâo čar Lâm Đồng jao kriê dlăng êbeh 69.600 ha dliê leh anăn lăn dliê, Nguyễn Hữu Minh, kiăng khua kiă kriê dliê knŭk kna mkuôm Bidoup - Núi Bà, brei thâo, knơ̆ng bruă knŏng mâo 56 čô mă bruă knŭk kna leh anăn mnuih mă bruă. Tơdah amâo mâo ôh 111 êpul êya mnuih ƀuôn sang hŏng 1.595 gŏ sang tŭ mă bruă kriê dlăng răng mgang êbeh 41.400 ha dliê mbĭt hŏng knơ̆ng bruă snăn sĭt nik dliê amâo mâo răng mgang jăk msĕ si ară anei ôh. Hlăm klei dliê knŭk kna mkuôm Bidoup - Núi Bà bi hgŭm hŏng mnuih ƀuôn sang kriê dlăng răng mgang dliê, Nguyễn Hữu Minh, mñă klă, bruă klam mơ̆ng phung khua mduôn, mnuih mâo kơhưm hlăm êpul êya jing yuôm bhăn êdi:

"Khua êpul, kiăng khua êpul anôk bruă amâo mâo mă ôh ƀiădah mơ̆ng êpul gŏ êsei bi trông ruah phung mâo kơhưm khua mduôn, mâo klei blŭ jăk leh anăn hur har, leh anăn mâo klei thâo nao hlăm dliê. Đang dliê knŭk kna ăt mkŏ mjing klei găl dŭm mmông mjuăt bi hriăm, nao čuă dlăng hriăm êmuh čiăng mđĭ klei thâo, leh anăn ăt mđing brei mơh ƀiă ha mkăp čiăng kơ arăng mă prăk anei bi liê kơ đĭng blŭ, êrô êbat mtrŭt mjhar leh anăn mtrŭt mjhar mnuih ƀuôn sang nao hgŭm čiăng mâo bruă klam hĭn hlăm bruă jao răng mgang dliê kyâo dliê kmrơ̆ng mơh.

Mơ̆ng bruă bi klă mnuih ƀuôn sang jing êpul phŭn hlăm bruă răng mgang dliê, dŭm anôk bruă pô dliê ti čar Lâm Đồng mtrŭt mđĭ leh bruă jao. Ară anei, giăm 480.000 ha dliê mâo êbeh 41% ênhă dliê mơ̆ng čar Lâm Đồng mâo jao leh kơ êbeh 20.500 gŏ êsei mnuih ƀuôn sang leh anăn 37 êpul êya kriê dlăng răng mgang, hlăm anăn lu jing gŏ êsei mnuih djuê ƀiă. Klei bi mguôp plah wah bruă sang čư̆ êa, êpul thơ̆ng kơ bruă leh anăn "ală mta" mơ̆ng phung khua mduôn, mnuih mâo kơhưm hlăk dôk mkŏ mjing mnư̆ kjăp kơ dliê kmrơ̆ng. Êjai klei tŭ dưn mơ̆ng mnuih ƀuôn sang dưi mguôp hŏng klei hdĭp mơ̆ng dliê, sĭt nik dŭm kdrăn dliê ti Lâm Đồng srăng ƀrư̆ hruê ƀrư̆ mtah mda hơĭt kjăp./.