Hlăm boh sang điêt ti gŭ jơ̆ng čư̆ ti alŭ Tà Điệk, să Vĩnh Thạnh, čar Gia Lai, Yang Danh ăt grăp hruê dôk kčoh boh hră. Ñu dôk čih kơ dhar kreh djuê ana Bahnar Kriêm. Ƀiădah sơnăk pô thâo, êlan ñu nao ară anei dưi mkŏ mjing mơ̆ng hlăm ñu mrâo 13 thŭn, êjai anei êkei hđeh Yang Danh mbĭt hŏng lu hđeh sang hră mkăn dŭm čar Lâm Đồng găn Trường Sơn nao ti kwar Dưr hriăm leh anăn dưi bi tuôm hŏng Awa Hồ. Yang Danh lŏ wĭt hdơr:
“Awa êmuh kâo ya djuê ana ih? Kâo wĭt lač kâo jing mnuih djuê ana Bahnar, leh anăn Awa lŏ êmuh, djŏ mơh jing anak čô pô jhŏng ktang Nup hĕ? Leh anăn Awa êmuh huă trei mơ̆, čŭt hơô mđao mơ̆, êsei huă jăk mơ̆. Leh anăn Awa mtă kơ hmei jing dŭm asăr mjeh hrah mơ̆ng kwar Dhŭng, mơ̆ng Trường Sơn Lăn Dap Kngư, diih dôk tinei srăng gĭr, hriăm bi thâo, năng jing asăr mjeh hrah mơ̆ng kwar Dhŭng čiăng kơ êdei anăp lăn čar hluh hlir diih wĭt ti kwar Dhŭng lŏ wĭt rŭ mdơ̆ng lăn čar drei”.
Dŭm klei mtă mơ̆ng Awa Hồ mtrŭt mjhar leh sa čô hriăm hră mnuih Bahnar amâo mâo mdei klei hriăm, mjuăt pô. Thŭn 1969, leh hriăm jih hdră hriăm klei Yuăn, Yang Danh ruah bruă čih klei mrâo leh anăn ngă bruă ti Sang mđung asăp blŭ Việt Nam ti Hà Nội. Truh thŭn 1975, ñu lŏ dơ̆ng nao hriăm gưl hriăm klei mrâo, sang hră mtô mjuăt mơ̆ng gưl dlông čiăng mđĭ hĭn klei thâo pô mă bruă.
Leh hriăm jih, Ñu jing pô čih klei mrâo hră klei mrâo Gia Lai - Kon Tum. Ăt mơ̆ng dŭm gưl nao ti nah gŭ, huă ƀơ̆ng, dôk mbĭt hŏng mnuih ƀuôn sang, ñu ƀuh lu boh tŭ dhar kreh knhuah gru mơ̆ng mnuih Bahnar dôk čiăng kriê pioh. Yang Danh brei thâo:
“Hlăm klei hriăm dưi hriăm dŭm klei djŏ, brei kơ asei pô mâo klei mĭn, dŭm bruă ngă leh anăn klei dôk dơ̆ng ƀơ̆ng huă djŏ. Ti anôk nao, ya bruă ngă kâo ăt đru kơ mnuih ƀuôn sang puôt mdiê, jik rơ̆k, mlam mnăm kpiê čeh leh anăn kâo čih pioh jih. Dŭm hdră bhiăn kâo čih jih, anei sang rông, čing čhar, knăm tlŏ kbao čiăng kơ êdei dih grăp čô dlăng. Thŭn anei kâo bŏ leh 80 thŭn ƀiădah ăt dôk kčoh boh hră”.
Kyua bruă knuă mơ̆ng sa čô čih klei mrâo yơh đru kơ ñu jing pô ksiêm hriăm dhar kreh knhuah gru. Dŭm hdruôm hră čih mơ̆ng ñu mơ̆ng ƀuôn anei truh ƀuôn mkăn. Dŭm klei yăl dliê mơ̆ng ñu kơ sang rông, čing čhar, klei mmuñ, knăm mơak amâodah klei blŭ bahnar Kriêm dưi mâo ñu djă pioh hŏng jih jang klei khăp čiăng hŏng djuê ana pô.
Bùi Tấn Thành, Khua dlăng bruă Đảng să Vĩnh Thịnh, khua hđăp Bruă sang čư̆ êa kdriêk Vĩnh Thạnh êlâo kơ bi mŭt mbĭt brei thâo, klei uêñ mĭn prŏng hĭng mơ̆ng pô thâo mbruă Yanh Danh jing djă pioh knhuah gru dhar kreh Bahnar Kriêm:
Wăt kơ êdei anei klam ngă lu bruă ti kdriêk Vĩnh Thạnh leh anăn čar Bình Định êlâo dih, ƀiădah ñu ka tuôm kbưi ôh hŏng bruă kriê pioh dhar kreh djuê ana. Ñu čih leh 10 klei čih ksiêm hriăm, djă pioh, mblang kơ dhar kreh Bahnar Kriêm msĕ si: Kpiê čeh, mnơ̆ng ƀơ̆ng, sang krum, knăm tlŏ kbao, dŭm klei mmuñ…Lu hdră bruă mơ̆ng ñu dưi mâo klei pah mni mơ̆ng Êpuol phung čih klei yăl dliê knhuah gru Việt Nam.
“Ñu mâo leh klei akâo leh anăn pŏk adŭ mtô boh hră, mtô klei Bahnar Kriêm kơ knuă druh ngă bruă ti dŭm dhar bruă mơ̆ng kdriêk mmông anăn. Anăn jing sa hlăm dŭm klei gĭr mơ̆ng Yang Danh, sa čô uêñ mĭn nanao kơ bruă djă pioh knhuah gru dhar kreh. Dŭm knăm mơak mơ̆ng alŭ wăl ăt iêo jak ñu nao hgŭm čiăng djă pioh dŭm boh tŭ dhar kreh mơ̆ng mnuih Bahnar Kriêm ti alŭ wăl”.
Amâo djŏ knŏng phung ngă bruă dhar kreh, lu ênuk gưl phung knuă druh leh anăn mnuih ƀuôn sang ti kdriêk Vĩnh Thạnh thâo kơ Yang Danh hŏng dŭm klei čih. Hluê si Đinh Thị Nớt, k’iăng khua dlăng bruă Đảng să Vĩnh Thịnh, knuă druh hđăp sang mđung asăp blŭ kdriêk Vĩnh Thạnh (hđăp) hlăm dŭm klei čih mơ̆ng Yang Danh, dhar kreh - klei hdĭp mơ̆ng mnuih Bahnar dưi bi êdah hŏng klei jĕ giăm.
“Pô thâo mbruă čih kơ knhuah gru djuê ana. Dlăng klei ñu čih bi mngal ayŏng adei amâodưi čih msĕ hŏng awa ôh, čih msĕ hŏng blŭ, msĕ yăl dliê”.
Êbeh 50 thŭn mbĭt hŏng dhar kreh djuê ana mơ̆ng pô thâo mbruă Yang Danh, amâo djŏ knŏng đru mguôp hlăm bruă kriê pioh, bi lar dhar kreh djuê ana, ƀiădah lŏ kuč mngač êlah pui duh myơr. 80 thŭn, ñu ăt jing gru mngač kơ bruă klam yang ƀuôn leh anăn ai tiê khăp kơ lăn čar čiăng kơ dŭm ênuk ară anei hluê hriăm leh anăn tui ngă.
Viết bình luận