VOV4.Êđê - Mơ\ng ako\ thu\n truh kơ ara\ anei, ti Daklak mâo leh 17 klei truh phung hđeh djiê mnga\t hla\m êa. Kha\dah klei hưn ra\ng mâo mta\ leh mơ\ng êlâo, brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l mb^t ho\ng du\m êpul êya, anôk brua\ mtru\t mđ^ nanao hdra\ hâo hưn, mtô mblang, [ia\dah hdra\ bi hria\m luê kơ phung hđeh ka po\k nga\ mđra\m mb^t ôh, phung hđeh ti kr^ng [uôn sang, kr^ng taih kbưi adôk k[ah anôk hla\p lê`, kyua ana\n phung hđeh kha\ng nao kơ êa hnoh, êa krông hla\p lê`, anôk lu klei hu^ hyưt ênưih sra\ng mnga\t hla\m êa.

Grăp blư\ dlăng rup mơ\ng anak êkei 13 thu\n djiê kyua mngăt hlăm êa, Nguyễn Văn Tình ti alu\ 3, să Hoà phú, [uôn pro\ng  Buôn ma Thuột, ]ar Dak Lak bo\ ho\ng klei ênguôt hn^ng. Tlâo mlan hgao leh [ia\ dah mô$ `u amâo dưi wơr ôh tlam mâo he\ klei truh tơl ana\n. Leh ruê$ hriăm, Nguyễn Xuân Trường ho\ng êpul [^ng găp nao mnei ti ênao êa. Hlăk êjai mnei, amâo myun ôh Trường kdluh hlăm anôk êa êlam amâo mâo mnuih hmao đru ôh ana\n `u hlo\ng djiê mngăt he\ hlăm êa. Kyua amâo thâo luê êa leh ana\n k[ah klei ktuê dlăng mơ\ng mnuih pro\ng, anak êkei `u djiê he\. Nguyễn Văn Tình yăl dliê:

 “Dôk ti sang am^ ama mtă s^t nao sang hră snăn amâo dưi nao mnei ti ênao êa ôh, `u ăt hmư\ mơh. [ia\ dah nao sang hră [^ng găp bi jak iêu ana\n `u nao mnei pô kăn thâo mơh. Truh tlam hmư\ ara\ng hriê hưn kơ sang `u djiê mngăt hlăm êa leh.”

 Leh ]ô êkei djiê kyua mngăt hlăm êa, Lý Văn Kín ti alu\ 22, să }ư\ Bông, kdriêk Ea Kar, ăt ka dưi m^n mơh ana\n jing klei truh s^t. ~u yăl dliê: ]ia\ng pui krih kơ ana pla mjing, go\ sang `u kuai sa [a\ng êa điêt ti djiêu sang. Go\ sang ăt mprăp eh mơh klei kuăt ]ia\ng dăng ju\m dar, [ia\ dah kno\ng k[ah klei ktuê dlăng bhiâo đui] ]ô `u le\ hlăm [a\ng êa, djiê mngăt he\:

 “Thâo mơh kuai [a\ng êa ti nei lu klei hu^ hyưt snăk, go\ sang ăt dăng klei kua\t êruê, ana kram m’ô [ia\ dah ăt kăn hmao, klei truh pral đei, go\ sang bo\ ho\ng klei ênguôt hn^ng. Ăt êpei [uh `u, ăt pu\, dlăng w^t dlăng nao, [ia\ dah mdih p^t jing hlăm klei êpei đui].”\

Ara\ anei ti Dak Lak mâo lu phung hđeh hlăk thu\n sang hră gưl 1, gưl 2 amâo thâo luê êa, kyua klei bi hriăm luê êa hlăm du\m sang hră ti alu\ wa\l ăt ka dưi po\k ngă kluôm ôh. }ia\ng thâo luê, phung hđeh ti [uôn pro\ng mâo am^ ama ata\t nao ti anôk bi hriăm luê mâo nai mtô bi hriăm. Bi ti kr^ng [uôn sang – anôk amâo mâo ênao hriăm luê mkra mjing, phung hđeh hriăm luê ti êa krông, ti ênao êa hlăm grăp hruê. Khă dah, mđr^ng ho\ng klei găl mâo na nao klei hu^ hyưt ti êa krông, ênao êa s^t amâo mâo ôh mnuih pro\ng nao mb^t.

Amai Nguyễn Ngọc Đông Quỳnh, Knuă druh Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa Hoà Phú, [uôn pro\ng Buôn Ama Thuột brei thâo, alu\ wa\l po\k ngă leh lu hdră ]ia\ng bi hro\ klei phung hđeh hiu hlăp mbul ti êa krông, [ia\ dah kyua k[ah anôk hlăp mbul, phung hđeh khăp hlăp lê` giăm êa krông, khăng nao ti nei ]ia\ng mnei, kyua ana\n mâo lu klei hu^ mngăt hlăm êa.

 “Ara\ anei să Hoà phú mâo hlăm brô 4-5 ênao êa, hlăm mmông ti sang hră snăn phung nai kriê dlăng, [ia\ dah yan mdei pro\ng snăn phung hđeh amâo mâo anôk hlăp mbul ôh snăn phung hđeh nao ti ênao êa mnei. Să ăt mâo hră mơar po\k ngă ti alu\ [uôn ]ia\ng ktuê dlăng jih du\m ênao êa djo\ tuôm kơ phung hđeh khăng mnei ]ia\ng mâo mdhă kăm amâo brei mnei ti nei [ia\ dah phung hđeh mă jih mơh.

Klei ksiêm yap mơ\ng Knơ\ng bruă mnuih mă bruă phung kahan êka êkeh leh ana\n ala [uôn ]ar Dak Lak, mơ\ng thu\n 2016 truh ara\ anei, ti ]ar mâo truh 138 klei phung hđeh djiê mngăt hlăm êa. Hjăn mlan 6 ako\ thu\n anei mâo leh 17 ]ô hđeh djiê mngăt hlăm êa. Hluê si Lại Thị Loan, K’iăng khua Knơ\ng bruă mnuih mă bruă –kahan êka êkeh leh ana\n ala [uôn ]ar Dak Lak, ]ia\ng bi hro\ klei phung hđeh djiê mngăt hlăm êa, hlăm wưng êgao, Knơ\ng bruă po\k ngă leh lu hdră mse\ si: Mtru\t mđ^ bruă hâo hưn mtô mblang gang kdơ\ng ho\ng klei mngăt hlăm êa, k]e\ kơ Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa ]ar mtru\n hră mơar g^t gai du\m knơ\ng bruă, dhar bruă, êpul bruă mđ^ ktang bruă gang kdơ\ng ho\ng klei êka êkeh leh ana\n djiê mngăt hlăm êa kơ phung hđeh, mb^t ana\n iêu mthưr jih ala [uôn mđ^ ktang bruă bi hriăm luê êa kơ phung hđeh. Lại Thị Loan brei thâo:

“Hmei duh bi liê leh prăk ru\ mdơ\ng êbeh 20 gru hmô sang êđăp ênang gang kdơ\ng ho\ng klei êka êkeh kơ phung hđeh gưl ]ar ]ia\ng mơ\ng năn gưl kdriêk, să lo\ dơ\ng mđ^ lar leh ana\n po\k mlar. Êngao kơ năn, hmei mđing kơ bruă mtô bi hriăm phung hđeh luê êa, boh nik iêu mthưr du\m anôk mtô bi hriăm mang. Hlăm  thu\n 2019 lo\ dơ\ng po\k ngă hdră bruă mơ\ng Phu\n bruă mnuih mă bruă kahan êka êkeh leh ana\n ala [uôn ti 8 să phu\n ti kdriêk Êa Kar ho\ng lu mta phu\n mse\ si mđ^ ktang klei hâo hưn mtô mblang, ru\ mdơ\ng anôk luê, mtô luê êđăp ênang amâo dah mko\ mjing klei hd^t jăk. Klei tu\ tal êlâo [ia\ êdi mâo 1.200 ]ô hđeh thâo luê.”

 Klei djiê mngăt hlăm êa ara\ anei jing sa boh klei ngă hu^ hyưt kơ ala [uôn leh ana\n ]ang hmăng kơ ala [uôn mâo bruă ngă klă s^t ]ia\ng gang mkhư\. Hlăm ana\n bruă bi hriăm luê k`ăm gang kdơ\ng hơ\ng klei djiê mngăt hlăm êa leh ana\n mjing wa\l hd^p mda êđăp ênang kơ phung hđeh dưi dlăng jing hdră yuôm bhăn ]ia\ng amâo lo\ mâo ôh klei ênguôt djiê mngăt hlăm êa.