VOV4.Êđê
- Trần Văn Ngoạn ti [uôn pro\ng mrô 12, să Êa Tu, [uôn pro\ng {uôn Ma Thuôt,
]ar Dak Lak mâo giăm 5 ha kphê leh khua mduôn, boh mnga [ia\, hnơ\ng mâo grăp
thu\n amâo djăp lo\ yua pioh duh bi liê, anăn sui ho\ng anei 4 thu\n, Trần Văn
Ngoạn uă druôm kphê khua mduôn ]ia\ng lo\ pla mrâo. Hluê si hdră ngă bruă mơ\ng
Phu\n bruă Lo\ hma leh ana\n Mđ^ kyar [uôn sang, leh uă druôm kphê khua mduôn,
bi pla êtak, djam mtam bi kmlah hlăm 3 thu\n ]ia\ng ksul mbu\ bi ja\k lăn ala,
êdei kơnăn kơh lo\ pla mrâo. Trần Văn Ngoạn la] sơnei, hdră ngă anei lui] lu
thu\n mlan, anăn lo\ pla mrâo hluê si klei thâo mơ\ng pô, jing hlo\ng pla mtam
leh bu] he\ kphê khua mduôn.
“
Tal êlâo bi mklă ana\n jing bi mlih jih djuê mjeh, leh kơnăn mkra mđ^ lăn, kai
k[ươ leh ana\n dưm hbâo bru\, lân, du\m mta eh mnơ\ng rông ]ia\ng ksul mbu\ lăn
bi djo\ guôp ho\ng bruă lo\ pla mrâo. Hlăm bruă pla mrâo, hdră kriê dlăng ti
hnơ\ng đ^ h^n mkă ho\ng wưng hđăp kyua hlăm lăn amâo lo\ mâo ôh hnơ\ng tu\ jăk,
hnơ\ng hruê lăn, sơnăn khăng ksul mbu\ lăn, mđ^ hnơ\ng hbâo hữu cơ vi sinh hlăm
lăn”.
Leh 4 thu\n kriê dlăng, đang kphê
mơ\ng Trần Văn Ngoạn đ^ jing jăk leh ana\n mâo hrui boh tal êlâo ho\ng hnơ\ng
mâo boh mnga truh 3 ton mkrah hlăm 1 ha. Ăt ho\ng hdră lo\ pla mrâo, amâo mâo
lui truh 3 thu\n bi pla êtak êbai, djam mtam, Knơ\ng bruă Kphê Ia Grai ti ]ar
Gia Lai ba w^t klei tu\ jing ho\ng 190 ha kphê, hlăm ana\n êbeh 100 ha mâo hrui
pe\ leh boh, hnơ\ng mâo boh mnga đ^ h^n. Nguyễn Đại Ngọc – Khua g^t gai anôk
bruă anei brei thâo, bruă phu\n ba klei tu\ jing ana\n jing bruă mkra mjing lăn
ala.
“
Bruă mkra mjing lăn jing hwai m[^n bi doh agha, bruă anei jing yuôm bhăn êdi,
kyua hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă dôk hlăm agha sơa^, lu ênhă pla amâo mâo klei tu\
jing kyua tuyến trùng ngă. Klei [a\ng bi êlam pro\ng leh ana\n đăm lo\ klei ôh
ti [a\ng hđăp. Klei anei ba yua ho\ng du\m đang uă druôm kluôm. Hlăm ênoh êbeh
100 ha uă druôm, sơnăn mâo 60% ênhă pla, leh bu] hmei hlo\ng pla mtam, kyua
hluê si hmei anei jing ênhă kphê khua mduôn leh, amâo mâo hluăt [ơ\ng mnơ\ng
ngă, hwai m[^n jih agha, sơnăn hlo\ng dưi pla mtam”.
Huỳnh Quốc Thích – K’iăng khua
Knơ\ng bruă Lo\ hma leh ana\n Mđ^ kyar [uôn sang ]ar Dak Lak brei thâo: hdră
hlo\ng ba pla mrâo mtam, amâo guôn lo\ pla bi kmlah djam mtam, êtak êbai ôh lu êdi
hlăm 3 thu\n ho\ng anei leh ana\n mâo hlăm brô 10% ênhă kphê lo\ pla mrâo mơ\ng
kluôm ]ar. Ho\ng hdră bruă anei, prăk duh bi liê lo\ pla mrâo khă gơ\ đ^ h^n,
[ia\, hruê mlan kno\ng mkrah wah mkă ho\ng hdră mtă mtăn mơ\ng Phu\n bruă Lo\
hma leh ana\n Mđ^ kyar [uôn sang. Du\m đang kphê hlo\ng ba pla mrâo mtam ăt đ^
jing
Bruă mkra mđ^ lăn ala lo\ pla mrâo
ho\ng hdră [hu, bi lu\k hbâo bru\ ăt mâo phung ngă bruă khoa học bi myuôm. Tiến
sĩ Trương Hồng – K’iăng khua dlăng Anôk bruă khoa học Kỹ thuật bruă Lo\ hma
dliê kyâo Tây Nguyên brei thâo: kphê lo\ pla mrâo mâo lu bruă ]ia\ng bi mđing;
mơ\ng bruă mkra lăn, klei [a\ng, dưm hbâo, djuê mjeh, hdră kriê dlăng… Klei
thâo lo\ pla mrâo ba w^t boh tu\ dưn jăk mơ\ng lu mnuih [uôn sang ngă lo\ hma
leh ana\n êpul bruă duh mkra mnia mblei hlăm wưng êgao ana\n jing hdră ngă bi
mâo klei ksiêm mđing hriăm.
“
C|ia\ng tu\ yap klă ana\n jing du\m đang kphê khua mduôn amâo mâo klei hluăt
[ơ\ng mnơ\ng ngă, boh mnga hrui w^t [ia\, lo\ pla mrâo, sơnăn srăng mâo klei
tu\ jing tơdah ngă djo\ hdra\ mkra mđ^ lăn hluê si hdră lo\ pla mrâo ana\n jing
ru\ mkra lăn, hwai mdoh jih agha, klei [a\ng … Leh ana\n klei anei srăng mbo\
hlăm hdră lo\ pla mrâo hlăm wưng kơ ana\p. Leh ana\n ]ia\ng bruă lo\ pla mrâo
mâo klei tu\ jing bi ba yua djuê mjeh jăk”.
Sơnăn, hdră mkra mđ^ lăn leh ana\n
hlo\ng pla mtam po\k phai klei ]ang hmang mrâo kơ bruă lo\ w^t pla kphê ti du\m
]ar kr^ng Dap kngư. Mnuih pla kphê ti Dap kngư ]ang hmang bruă ngă lo\ hma
dja\l bi mklă mklơ\ng 1 hdră bruă ]ua\n ]ia\ng ba yua hlăm bruă duh mkra pla
mjing, hrut [ia\ thu\n mlan, [ia\ ăt krơ\ng kjăp boh mnga mâo mơ\ng bruă lo\ w^t
pla kphê mrâo.
BTV:
H’Nga.
Viết bình luận