VOV4.Êđê - Mơ\ng thu\n 2007, wưng anei ana ksu mâo ênoh yuôm êdi, ]ar KonTum bi kluh hluê nga\ brua\ bi mlih êbeh 39.000 ha dliê tu\l leh ana\n la\n dliê ba pla ana k’su. Sna\n [ia\dah, klei tru\n ênoh leh kơna\n mơ\ng kta\k ksu nga\ kơ du\m anôk brua\ hluê nga\ hdra\ brua\ bi mlih anei le\ hla\m klei dleh dlan leh ana\n đuôm nư klei. Du\m anôk brua\ amâo lo\ dưi dla\ng kriê wiê êna\k, lui êruh ti mang du\m êbâo ha ana ksu. Knhal tui] jing mb^t ho\ng đang ksu [rư\ djiê ram. Hla\m gra\p bliư\ truh yan bhang, du\m đang ksu ana\n hu^ hyưt sra\ng bluh mâo klei pui [ơ\ng leh ana\n jing sa klei ktro\ êdi ho\ng brua\ knu\k kna alu\ wa\l. Klei ]ih: “ Klei truh leh bi mlih la\n dliê tu\l, la\n dliê ba pla ana ksu ti ]ar Kontum”, mơ\ng pô ]ih klei mrâo Khoa Điềm la] kơ klei anei.

      Sui ho\ng anei mâo 4 thu\n, Knơ\ng brua\ Sang c\ư\ êa c\ar Kon Tum tu\ ư brei kơ Knơ\ng brua\ Trách nhiệm hữu hạn buh pla mkra mjing lo\ hma leh ana\n dliê kmrơ\ng Nghiã Phát dưi bi mlih êbeh 400 ha la\n dliê ti sa\ Đak P’Si, kdriêk Đak Ha ba pla ksu. Mâo klei bi mkla\ hla\m kngan, Knơ\ng brua\ anei dja\l nga\ bi leh brua\ hrui ma\ jih kyâo leh ana\n ba pla mâo 300 ha đang ksu mb^t ho\ng 80 ha đang ana kđuic\. {ia\ ara\ anei, leh du\m thu\n Nghĩa Phát amâo lo\ dưi kriê dla\ng, jih đang ksu tuôm ho\ng ana kyâo dliê rơ\k ktơ\k luôm he\ leh jih. Kyua rơ\k rung bh^t t^t hla\m đang ksu nga\ truh kơ klei pui [ơ\ng pro\ng sui hla\m 4 hruê, mơ\ng  hrtuê 29 – ¾ mrâo êgao, pui [ơ\ng djiê gia\m 50 ha đang ksu.

Du\m đang ksu mse\ si anei mơ\ng Knơ\ng brua\ Nghĩa Phát hu\i pui sra\ng [ơ\ng hla\m hb^l be\.

   Trần Việt Hoà, mnuih nga\ brua\ răng mgang leh ana\n a\t jing mnuih sa ana\n mơ\ng Knơ\ng brua\ nao ti anôk pui [ơ\ng brei thâo: “ Kâo hưn mthâo mơh kơ khua Knơ\ng brua\. Mmông ana\n gơ\ jing êlah pui kbia\ hriê mơ\ng kngư c\ư\ dlông êdi Knơ\ng brua\. Knơ\ng brua\ lac\ ara\ anei di`u sra\ng nao truih mdjiê pui [ơ\ng, [ia\ hmei leh ana\n phung răng mgang dliê ako\ êa amâo mâo dưi prah truih mdjiê pui [ơ\ng ôh, kyua [ia\ đei mnuih kno\ng thâo nao hưn đuic\ yơh. Truh hruê tal 2 tal 3 hmei nao dla\ng ana\n [uh pui [ơ\ng ktang h^n, hưn ho\ng Khua knơ\ng brua\ ana\n `u brei mnuih leh ana\n kdra\p mnơ\ng nga\ brua\ hriê. Iêo jih wa\t phung răng mgang dliê ako\ êa, sna\n [ia\dah  di`u kno\ng dôk dla\ng đuic\ amâo dưi thâo lo\ prah truih mdjiê pui [ơ\ng ôh. Pui [ơ\ng truh hruê tal 4, sna\n [ri mơh hruê ana\n mâo adiê hjan. Tơ amâo mâo ôh adiê hjan s^t pui [ơ\ng jih leh amâo lo\ mâo mnơ\ng adôk ôh.”

H^n mơh lo\ [un tơ pla ksu mse\ si anei.

      Kha\gơ\ ênha\ đang ksu mrâo mâo mơ\ng leh bi mlih dliê tu\l leh ana\n la\n dliê ti Kon Tum jing leh nga\n dra\p mơ\ng du\m anôk brua\, klei đua klam kriê dla\ng, răng mgang jing mơ\ng anôk brua\, sna\n [ia\dah ara\ anei lo\ jing boh ktro\ ho\ng brua\ knu\k kna alu\ wa\l, [uh kla\ klơ\ng êdi jing brua\ mgang trui mdjiê klei pui [ơ\ng. Mơ\ng ako\ yan bhang thu\n anei, Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Kon Tum bi ba mtru\n asa\p hưn răng leh ana\n bi mkla\ êbeh 20.000 ha đang ksu, lu ti kdriêk mrâo Ia H’Drai jing anôk hu\i pui [ơ\ng êdi c\ia\ng brua\ knu\k kna kdriêk leh ana\n brua\ djo\ tuôm bi mđ^ klei răng. Sna\n [ia\dah kno\ng êbeh 1 mlan êgao mâo truh 3 klei pui [ơ\ng ti du\m kdriêk : Kon Braih, Ia H’Drai leh ana\n Đak Ha ho\ng gia\m 100 ha dliê rai . Đinh Văn Hùng, Khua knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa sa\ Đak P’Si, kdriêk Đak Ha brei thâo:  Kha\ ksu jing nga\n dra\p mơ\ng anôk brua\, [ia\ alu\ wa\l ka\n dưi lei mơh amâo mâo răng kriê s^t pui [ơ\ng ana ksu êlưih sna\n pui ktuê [ơ\ng lar [ar, arưp kơ dliê leh ana\n mnuih [uôn sang hla\m kr^ng wa\l: “ Du\m thu\n ho\ng anei di`u amâo mâo bi jah huai ôh rơ\k ktơ\k gơ\ ana\n bh^t t^t. {uh di`u ka\n lo\ mđing lei kơ nga\n dra\p anei. Tơ amâo mâo răng ôh sna\n klei pui [ơ\ng jing mâo yơh kyua kr^ng di`u `u mâo sa êlan nao ga\n kơ phu\n pui kmla\ mrô 3, mrô 4  nao truh kơ sa\ Đak Ha mơ\ng kdriêk Tu M’Rông. Mnuih ga\n êrô w^t nao kno\ng amâo mâo răng ma\ bhiâo đuic\, sna\n hu\i sra\ng mâo mtam klei pui [ơ\ng.”

Amâo mâo klei kriê dla\ng, du\m êtuh ha đang ksu ba pla mơ\ng hdra\ bi mlih ma\ dliê tu\l leh ana\n la\n dliê kmrơ\ng pui [ơ\ng leh.

     Boh s^t brei [uh, hluê nga\ hla\m hdra\ brua bi mlih dliê tu\l leh ana\n la\n dliê ba pla ksu ti Kon Tum, mse\ si kno\ng du\m anôk brua\, Knơ\ng brua\ Knu\k kna mâo klei duh bi liê djo\ hdra\, klei tu klam yang [uôn pro\ng. Đa anôk brua\ adôk [uh amâo mâo bi êdah amâo mâo ai dưi leh ana\n klei hâo raih c\ia\ng ôh. Sna\n gơ\ s^t n^k mâo klei truh amâo mâo ja\k, anôk brua\ pla ksu luc\ c\huc\ c\huê, mnuih nga\ brua\ pla ksu le\ dôk c\ang guôn nao yơh pra\k mlan; ksu lui he\ êruh ti mang.  Mâo nnao đrông klei Knơ\ng brua\ Sâm Ngọc Linh adôk đuôm nư pra\k mlan  kơ mnuih nga\ brua\ kriê dla\ng ksu mơ\ng thu\n anei truh kơ thu\n êdei, sa c\ô hla\m [uôn Êdam êra phu\n c\o# kơ brua\ hla\m Knơ\ng êpul êdam êra su\ng adru\ng c\ar Kon Tum ti sa\ Ia Dom, kdriêk Ia H’Drai  ênguôt ai tiê lac\:  “ S^n [ua\n nao yơh jing knhal jih thu\n sra\ng tla pra\k mlan, [ia\ kâo ka\n dưi thâo lei thâo mâo s^t he\ amâo dah h’a\i. Kyua tui hluê ho\ng t^ng Knơ\ng brua\ đuic\. Bi t^ng kơ Knơ\ng Êpul êdam êra su\ng adru\ng lac\ leh t^ng Knơ\ng brua\  tu\ klam. T^ng kơ Knơ\ng êpul nga\ brua\ hluê ho\ng knơ\ng brua\ mơh ana\n ara\ anei knơ\ng brua\ bi dôk guôn yơh. Ur kwưh kơ hlei amâo mâo pô msir brei ôh, dah lac\ ka\n mâo pô đing brei leh mơh.”

Amâo mâo klei kriê dla\ng, du\m êtuh ha đang ksu ba pla mơ\ng hdra\ bi mlih ma\ dliê tu\l leh ana\n la\n dliê kmrơ\ng pui [ơ\ng leh.

   Klei dleh dlan êdah kla\ êdi jing mơ\ng klei tru\n ênoh kta\k ksu dlông ro\ng la\n jing klei lông dla\ng pro\ng êdi ho\ng hdra\ brua\ bi mlih êbeh 39 êbâo ha dliê tu\l leh ana\n la\n dliê ba pla ksu ti c\ar Kon Tum. Hla\m klei g^r msir mtlaih klei dleh dlan kơ anôk brua\, mrâo anei c\ar Kon Tum bi nga\ sa brua\ ka tuôm nga\ ôh, ana\n jing tu\ ma\ 1.000 ha ksu tla brei nư kơ Knơ\ng brua\ Cổ phần duh bi liê Mđ^ kyar Duy Tân, kyua Knơ\ng brua\ anei amâo mâo dưi lo\ tla ôh êbeh 100 êklai pra\k ba yua dliê, ho\ng ênha\ mơ\ng anôk brua leh bi mlih pla. {ia\ boh s^t brei [uh c\ia\ng dưi ga\n hgao wưng dleh dlan anei, du\m anôk brua\ hla\k c\ia\ng lu h^n klei đru kơ hdra\ mtru\n mơ\ng t^ng brua\ knu\k kna alu\ wa\l leh ana\n du\m êpul brua\ brei c\an pra\k. Hla\m boh klei ara\ anei k[^n msir klei dleh dlan, bi kah ho\ng du\m anôk brua\ a\t jing hdra\ sa ana\n c\ia\ng c\ar Kon Tum dưi bi mhro\ [ia\ du\m klei truh jhat leh bi mlih dliê tu\l, la\n dliê ba pla ksu dôk guôn truh kta\k mơ\ng mta ana anei lo\ w^t đ^.

                                              H’Nga pô ]ih hlo\ng ra\k.