VOV4.Êđê- Klei hd^p mơ\ng du\m êbâo go\ êsei mnuih [uôn sang leh ana\n êpul êya ti kr^ng taih kbưi, kr^ng mnuih djuê [ia\ ti ]ar Kon Tum hlăk [rư\ hruê [rư\ dưi bi mđ^ kyua ngă bruă kriê mgang dliê. Anei jing klei s^t êdi năng mơak mơ\ng hdră tla prăk kriê mgang dliê brei leh kơ mnuih [uôn sang.

{uôn Đa\k Kroong, sa\ Đa\k Pxi, kdriêk Đa\k Hà, ]ar Kontum mâo 73 boh go\ êsei êbeh 400 ]ô mnuih ho\ng 100% jing mnuih djuê [ia\ Sedang. Mơ\ng thu\n 2016, du\m go\ êsei hla\m [uôn hra\m mb^t nao tu\ ma\ klei pha\n jao kriê dla\ng, ra\ng mgang gia\m 1.200 ha dliê mơ\ng Anôk brua\ ra\ng mgang dliê ako\ êa Đa\k Hà. Thu\n 2018 mrâo êgao, kyua kriê dla\ng ja\k ênha\ dliê mâo pha\n jao, ênoh pra\k [uôn Đa\k Kroong dưi tu\ ma\ hla\m 2 gưl truh 615 êkla\k pra\k. Ayo\ng A Lê Mi Ô, khua [uôn brei thâo:

“Leh mâo hdra\ t^ng tla brua\ ra\ng mgang dliê, klei hd^p mnuih [uôn sang mdê leh. Pra\k ana\n yua hla\m klei hd^p aguah tlam kơ go\ êsei. Lehkơna\n, lo\ mâo hnư hrui w^t mơ\ng dliê mơh. Gra\p blư\ nao ksiêm dla\ng dliê sna\n [uôn ]ih pioh jih hlei go\ êsei nao ksiêm dla\ng ]ia\ng t^ng tla pra\k. Pra\k t^ng tla brua\ ra\ng mgang dliê a\t yua kơ du\m brua\ yang [uôn, brua\ pui kmla\, yua mkra w^t Sang roong, du\m kna\m bi mje\ mjuk, mse\ si kna\m m’ak [ê` đio\ mtah, kna\m m’ak mkra knang êa. Hla\m [uôn a\t dưi blei mpra\p sa ]ing ]har, kpin ao”.

Mơ\ng boh tu\ brua\ duh mkra mâo dliê ba w^t kơ klei hd^p gra\p go\ êsei a\t mse\ mơh êpul êya, mnuih [uôn sang Đa\k Kroong hra\m mb^t bi ra\ng mgang dliê. Du\m go\ êsei hla\m [uôn kah mbha jing 4 êpul bi kmlah hiu suang dla\ng, ra\ng mgang dliê. Kyua ana\n, gia\m 1.200 ha dliê mnuih [uôn sang [uôn Đa\k Kroong tu\ pha\n jao dưi ra\ng mgang kja\p. Mơ\ng thu\n 2016 truh kơ ara\ anei, kno\ng mâo 2 klei nga\ soh ho\ng Hdra\ bhia\n dliê kmrơ\ng lehana\n mâo mnuih [uôn sang hmao [uh sna\n pral dưi gang mkhư\. A Gong, sa ]ô mnuih [uôn sang brei thâo, `u a\t mse\ ho\ng mnuih [uôn sang hla\m [uôn thâo sa\ng kla\ kơ klei đua klam mơ\ng pô hla\m brua\ ra\ng mgang dliê:

“Êlâo adih k[ah lu mta mnơ\ng sna\n nao hiu duah hla\m dliê, Tal sa jing hiu lua mnah hlô mnơ\ng. Tal dua nao koh kyâo nga\ pưk sang. Ana\n yơh jing klei soh ]huai pro\ng êdi. Ara\ anei, leh mâo hdra\ t^ng tla brua\ ra\ng mgang dliê, pô ma\ pra\k ana\n yua hla\m klei hd^p aguah tlam hla\m go\ êsei; lehkơna\n ara\ anei a\t mâo du\m go\ êsei pla ana kyâo mtâo, pla mdiê. Ara\ anei amâo lo\ nao duah mnơ\ng dhơ\ng hla\m dliê ôh, amâo tle\ koh kyâo, [ê] [ưi, lua mnah hlô mnơ\ng ôh.

Hrăm mb^t hiu suang dlăng kriê mgang dliê bi knông ho\ng lăn hma

Đa\k Pxi jing sa\ dleh dlan êdi ti kdriêk Đa\k Hà, ]ar Kontum. Kluôm sa\ mâo 9 boh [uôn ho\ng êbeh 4 êbâo ]ô mnuih, mnuih djuê [ia\ Sedang mâo truh 99%. Mse\ ho\ng [uôn Đa\k Kroong, 8 [uôn adôk hla\m sa\ a\t tu\ ma\ klei pha\n jao dliê mơ\ng Anôk brua\ ra\ng mgang dliê ako\ êa Đa\k Hà. Nguyễn Phúc Đoan, Khua kia\ kriê Anôk brua\ sang ]ư\ êa sa\ Đa\k Pxi m`a\ kla\ leh boh tu\ dưn mơ\ng hdra\ t^ng tla brua\ ra\ng mgang dliê ba w^t kơ klei hd^p mnuih [uôn sang lehana\n kơ hdra\ brua\ ra\ng mgang dliê ti alu\ wa\l sa\:

“Jao dliê kơ êpul êya kia\ kriê ba w^t leh boh tu\ kla\ s^t. Êpul êya mnuih [uôn sang dưi mko\ mjing leh hdra\ hiu suang dla\ng, ra\ng mgang dliê nanao mơ\ng ana\n dưi bi hro\ du\m brua\ ]huak soh hla\m dliê kmrơ\ng. Mnuih [uôn sang mâo klei tu\ dưn mơh mơ\ng brua\ ra\ng mgang dliê, mđ^ hnư hrui w^t, mkra mlih klei hd^p. Sa kdrê] pra\k t^ng tla brua\ ra\ng mgang dliê mơ\ng êpul êya [uôn sang dưi bi liê hla\m du\m hdra\ k`a\m mb^t mơ\ng [uôn sang. Si tô hmô, mnuih [uôn sang blei mpra\p ]ing ]har, kpin ao, kdra\p ]u\t h’ô djuê ana, lo\ mkra Sang roong kja\p h^n, siam h^n lehana\n du\m hdra\ brua\ tu\ dưn mka\n kơ yang [uôn”.

Êbeh 8 thu\n êgao, mâo leh êbeh 1 êbâo êklai pra\k t^ng tla brua\ kriê dla\ng, ra\ng mgang dliê mâo Leh ra\ng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê ]ar Kontum tla kơ mnuih [uôn sang, êpul êya lehana\n pô dliê. Hdra\ mtru\n t^ng tla brua\ ra\ng mgang dliê hla\k dôk mjing klei bi mlih pro\ng hla\m brua\ kriê dla\ng, ra\ng mgang dliê mơ\ng alu\ wa\l. Mb^t ho\ng klei đru mkra mđ^ klei hd^p mnuih [uôn sang mguôp ho\ng brua\ ra\ng mgang dliê, sna\n ênoh pra\k t^ng tla brua\ ra\ng mgang dliê a\t rơ\ng kja\p hdra\ kriê dla\ng, ra\ng mgang êbeh 361 êbâo ha dliê, truh hla\m brô 63,5% ênha\ kluôm dliê dôk mâo ti ]ar Kontum./.