VOV4.Êđê - Mphu\n ]o# kơ brua\ jing klei amâo ênưih ôh hla\k hdra\ brua\ duh mkra dôk le\ hla\m klei dleh dlan, boh nik hla\m brua\ lo\ hma a\t dôk tla\ ana\p ho\ng lu klei lông dla\ng mse\ ara\ anei. Ti kr^ng la\n Mdrak, ]ar Daklak, gru hmô mphu\n ]o# kơ brua\ rông sia\p ma\ asa\r hriêl mơ\ng ayo\ng Nghiêm Quang Tuấn ba w^t leh lu gru krua\k ja\k siam. Gru hmô anei ara\ anei mphu\n ba w^t boh tu\ dưn lehana\n ana\p sra\ng lo\ đ^ kyar h^n.

Ti krah adiê mđiă ktang yan bhang không ti dlông kr^ng kngư M'Drak, ayo\ng Nghiêm Quang Tuấn `u\ ti gu\ ênao êa ti alu\ 3, să Krông Á.  Djă knaih thơ\ng kơ bruă po\k asiăp ksiêm dlăng, ayo\ng mơak hưn mdah gưl siăp rông pioh mă asa\r hriêl mâo 1 thu\n, drei lu snăn mâo 4 asa\r hriêl, drei mâo [iă ăt mâo 1-2 asa\r. Lông mbliah sa drei, ayo\ng Nghiêm Quang Tuấn mơak snăk leh [uh 3 asăr hriêl mnga] siam hrah mda:“Leh 2 thu\n dưi hrui mă, [ia\dah tơdah ka ]ia\ng ôh snăn lui snăn, pioh [rư\ sui `u [rư\ pro\ng, mâo ênoh yuôm h^n."

Êlâo anăn, knhal jih thu\n 2019, ayo\ng Nghiêm Quang Tuấn hrui mă leh gưl asa\r hriêl tal êlâo ho\ng 400 asăr. ~u lo\ pioh du\m pluh asa\r pioh dlăng leh anăn pioh brei kơ pô mkăn, adôk `u ba ]h^ mâo giăm 100 êklăk prăk. Anăn jing klei tu\ leh 5 thu\n g^r mă bruă tui hriăm ba mjeh siăp ju\ kpal mơ\ng kr^ng dap mnai ba ti kr^ng ]ư\ lông rông. Klei tu\ mơ\ng hruê anei bi mlih leh ho\ng êa k'ho\, hruê ai mă bruă, prăk mah leh anăn wăt êa ală.

Ayo\ng Nghiêm Quang Tuấn lo\ hdơr gru kruăk knăl hlăk ako\ thu\n 2015, leh dôk jing pô mkra mjing mnơ\ng ho\ng kyâo êbeh 20 thu\n, mâo prăk hrui w^t hơ^t kjăp. {ia\dah hlăm boh klei dliê amâo dưi lo\ hiu koh druôm kyâo, amâo lo\ mâo kyâo pioh mkra mjing, `u bi m^n kơ bruă mkăn. {uh sa video la] kơ bruă rông siăp hlăm êa kba mă asăr hriêl ti Ninh Bình, `u nao tui hriăm ti năn mtam. Leh 6 mlan, mâo klei thâo kơ hdră rông, Nghiêm Quang Tuấn w^t ti kr^ng kngư M'Drak mphu\n ngă bruă.

{ia\dah djăp bruă amâo ênưih ôh. Jih gưl siăp tal êlâo ba w^t mơ\ng Ninh Bình ti kr^ng kngư djiê he\ jih, lui] liê êbeh 1 êtuh êklăk prăl. Thu\n êdei, klei lui] liê ăt lo\ truh ho\ng hnơ\ng rông pro\ng h^n. Wưng dleh dlan anei, phung [^ng găp leh anăn găp djuê iêu kơ `u jing mnuih hưt. {ia\dah du\m klei dleh dlan, amâo tu\ jing brei ai ktang kơ Nghiêm Quang Tuấn g^r ngă bruă h^n.“Mơ\ng thu\n 2015, kâo rông du\m blư\ amâo tu\ jing ôh. Lui] liê lu êjai kâo lo\ g^r ngă h^n, g^r tui hriăm leh anăn ara\ anei siăp kâo rông mâo leh asăr hriêr. Êdei anăp kâo ]ia\ng bi lar gru hmô anei kơ mnuih [uôn sang mđ^ kyar."

Tui si ayo\ng Nghiêm Quang Tuấn, mb^t ho\ng bruă rông du\m mta kan khăng rông, hlăm 100 met karê ênao êa dưi rông 2000 drei siăp. Ho\ng hnơ\ng duh bi liê 70 êklăk/100m2, leh 2 thu\n rông asăr hriêl tu\ jing prăk hrui w^t hlăm brô 300 êklăk prăk.

Mơ\ng klei tu\ tal êlâo, ayo\ng Nghiêm Quang Tuấn bi hgu\m leh ho\ng êbeh 10 go\ êsei ti M'Drak, bi lar rông siăp mă asa\r hriêl hlăm 14 ênao êa ho\ng hlăm brô 80 êbâo drei. Boh nik, gru hmô anei hlăk lông bi lar truh kơ kdriêk Dak Song, ]ar Dak Nông. Mb^t ho\ng bruă po\k mlar hnơ\ng rông siap mă asa\r hriêl mơ\ng mjeh siăp ju\ blei mơ\ng Ninh Bình, ara\ anei ayo\ng Nghiêm Quang Tuấn ăt hlăk ksiêm hriăm mă asăr hriêl mơ\ng mjeh siăp ti kr^ng Lăn Dap Kngư leh anăn lông bi mdjuê mơ\ng dua mjeh siăp anei.

Trịnh Thị Thu Thảo, ti alu\ 3, să Krông Á, kdriêk M’Drak, pô bi hgu\m ho\ng ayo\ng Tuấn rông siăp mă asăr hriêl hlăm ênhă 2000m2, brei thâo, êgao 1 thu\n, siăp hriê kơ pro\ng jăk:“Tơdah mâo klei tu\ jing snăn mđ^ prăk hrui w^t kơ go\ sang pô, pô lo\ mâo prăk ba yua. Leh anăn pô lo\ bi hriăm kơ mnuih [uôn sang riêng gah, mâo klei găl mse\ pô snăn srăng đ^ kyar."

Nguyễn Thế Thập, Khua adu\ bruă lo\ hma leh anăn mđ^ kyar kr^ng [uôn sang lo\ hma kdriêk M'Drak, ]ar Dak Lak brei thâo, alu\ wa\l tu\ yap klei ba anăp mơ\ng ayo\ng Nghiêm Quang Tuấn leh `u pô ]o\ng tui hriăm kơ klei ba yua gru hmô rông siăp mă asăr hriêl. Kdriêk dôk mko\ mjing la] kơ klei tu\ dưn bruă duh mkra, bi mklă du\m klei djo\ guôp ]ia\ng dưi bi lar:“Êlâo h^n hmei srăng ksiêm hriăm leh anăn đru kơ gru hmô anei, tă hdră kơ gru hmô anei. Leh anăn ăt srăng mko\ mjing du\m klei k[^n trông ]iăng tui hriăm, ăt [ri gưl anăn snăn hmei srăng mâo bruă hâo hưn mtô mblang, si be\ ngă ]iăng dưi mâo klei tu\ dưn h^n hlăm bruă bi lar gru hmô."

Ho\ng klei khăp ]iăng, kreh kriăng mb^t ho\ng klei mbruă leh anăn jho\ng hgao klei dleh dlan mơ\ng pô, ayo\ng Nghiêm Quang Tuấn hlăk mko\ mjing gru hmô mphu\n ]o# kơ bruă mrâo mrang leh anăn mâo lu klei găl ti M'Drak. Tơdah dưi bi lar, năng ai anei srăng jing gru hmô bruă duh mkra tu\ dưn leh dưi ba yua ênao êa pro\ng ti  Lăn Dap Kngư.