VOV4. Êđê - W^t ]ua\ [uôn Dă R’hoa, să Hiệp An, kdriêk Đức Trọng, ]ar Lâm Đồng hlăm 1 hruê ako\ thu\n mrâo, leh du\m adhan mnga đào ]uh blang hrah [hư hla\m adiê mđiă ktang yan mnga. Ktuê hluê du\m kdrê] êlan [uôn ngă mkra ho\ng [ê tông jing du\m boh sang tuil hrah [hư h’^t kjăp, riêng gah jing kdrăn lo\ 1 yan, lui huơ\ng 1 wưng ara\ anei dưi bi mtah mda jăk siam ho\ng du\m đang djam, mnga djăp mta, êngao kơnăn mâo du\m pluh boh sang ală k^ng pioh pla mjing ba yua hdră mnê], kdrăp ngă bruă mrâo mrang dưi ru\ mdơ\ng… Jih jang anei mjing 1 gru rup bo\ ho\ng ai hd^p mrâo, la] kơ klei hd^p mda trei mđao mơ\ng mnuih [uôn sang djuê [ia\ K’Ho ti anei.

            Kơ Să Ha Ji, 1 hlăm du\m ]ô mnuih ba ana\p ba yua hdră mnê], kdrăp ngă bruă mrâo mrang hlăm bruă pla mjing djam, mnga ti anei bi mklă: mơ\ng anôk bi mlih klei thâo [uh săng hlăm hdră duh mkra, klei hd^p mda, mnơ\ng dhơ\ng leh ana\n ai tiê mnuih [uôn sang ti [uôn Mnu\ 9 êruê jơ\ng anei mâo leh klei đ^ kyar klă s^t. Djăp mnuih bi g^r ktưn duh [ơ\ng, amâo mâo klei m^n jưh knang klei đru brei mơ\ng knu\k kna mse\ si êlâo dih ôh. Klei tu\ dưn kơ bruă duh mkra, bi mlih hlăm klei hd^p mda, ai tiê, klei bi khăp ]ia\ng [uôn sang mơ\ng ana\n [rư\ hruê [rư\ hyuă kjăp siă suôr. Tit djuê ana, djăp boh sang ăt mdei msăn, mko\ mjing klei drông yan mnga ho\ng klei hơ\k m’ak mb^t mơ\ng ala ]ar. Kơ Să Ha Ji la]:

            “  Klă s^t gơ\ klei hd^p mda h’^t kjăp h^n mkă ho\ng êlâo dih, mnuih [uôn sang mâo tui hriăm hdră duh [ơ\ng, hdră pla djam, pla mnga, kriê dlăng kphê. Drông Tit nguyên đán grăp boh sang bi drông s’a^, amâo djo\ kno\ng sah mdro\ng đui] ôh drông tit, [ia\dah djăp mnuih ăt mko\ mjing klei m’ak drông tit, kyua drông yan mnga m’ak kơ Đảng, m’ak yan mnga mơ\ng kluôm djuê ana, s’năn djăp mnuih mse\ s’a^, ăt mdei msăn ]ia\ng hrăm mb^t m’ak m`ai!”.

            Mơ\ng anôk amâo thâo kơ bruă duh mkra, lu êdi jưh knang kơ mdiê lo\ 1 yan hlăm grăp thu\n, amâo djo\ kno\ng Kơ Să Ha Ji đui] ôh,[ia\ êbeh 200 go\ êsei mnuih djuê ana K’Ho ti [uôn Mnu\ 9 êruê jơ\ng jho\ng kmlăn ba yua hdră mnê], kdrăp ngă bruă mrâo mrang hlăm bruă duh mkra pla mjing. Mnuih [uôn sang lăm lui bruă kno\ng pla mdiê, bi mlih ba pla mjing du\m mta mnơ\ng, lu êdi jing mnga leh ana\n djam mtam ba ]h^ mnia. Kyua pla mjing mnơ\ng ]h^ mnia hluê si klei ]ia\ng mơ\ng sang ]ơ mnia, mđ^ ênoh tu\ yuôm hlăm 1 ênhă lăn pla mjing, anăn hlăm [uôn amâo mâo ôh mnuih amâo mâo bruă mă, grăp boh sang ăt ]o\ng pla mjing, g^r ktưn tui hriăm klei thâo bruă duh mkra ]ia\ng ba w^t boh tu\ dưn đ^ h^n. Ara\ anei hnơ\ng hrui w^t yap mdu\m hlăm 1 ]ô mnuih [uôn sang ti anei đ^ giăm 30 êklăk prăk kơ 1 ]ô mnuih hlăm 1 thu\n, đ^ giăm 3 bliư\ mkă ho\ng 5 thu\n êlâo dih. Hluê ho\ng ana\n, ênoh go\ êsei [un mơ\ng 70% ăt tru\n adôk 8%.

            Amai Ka Hằng, sang ti knhal tui] [uôn brei thâo: grăp thu\n go\ êsei ăt mko\ mjing m’ak yan mnga hlăm du\m hruê tit djuê ana, [ia\  thu\n anei m]h^t m’uăt h^n. Êngao kơ 3 sào mkrah djam mtam hrui w^t prăk mnga êbeh 50 êklăk prăk hlăm yan tit, 2 ha kphê ăt hrui w^t mâo 4 ton boh… đru go\ êsei mkuôm pioh lu [ia\ prăk kăk ]ia\ng lo\ dơ\ng duh bi liê, po\k phai hnơ\ng pro\ng bruă duh mkra pla mjing. Amai Ka Hằng, h’ơ\k m’ak la]:

            “ Êlâo dih, klei hd^p mda hiu kpư\ [ơ\ng, anăn tăp năng trei, tăp năng êpa, ngă bruă amâo mâo djăp huă [ơ\ng, ara\ anei kyua bruă duh mkra h’^t kjăp, ngă đang war pla kphê mâo êbeh 1ha, êngao kơnăn lo\ pla djam doh, anăn klei hd^p mda đ^ kyar leh, amâo djo\ kno\ng djăp [ơ\ng huă đui] ôh, [ia\dah lo\ mâo mnơ\ng pioh dơ\ng. Mơ\ng leh pla kphê, pla djam go\ êsei mâo [ia\ prăk duh bi liê kơ bruă mkăn. Dlăng mb^t, du\m thu\n giăm anei, klei hd^p mda bruă duh mkra mơ\ng mnuih [uôn sang ti anei đ^ kyar leh. Truh Tit mnuih [uôn sang ăt mko\ mjing klei drông tit, ]hưn yan mnga m’ak êdi”.

            Lê Thị Hà, K’iăng knơ\ng bruă sang ]ư\ êa să Hiệp An, kdriêk Đức Trọng la] s’nei: boh tu\ dưn anei jing 1 hdră bi mlih klei thâo [uh, săng yuôm bhăn hlăm klei bi mlih hdră duh mkra mơ\ng mnuih [uôn sang djuê [ia\ ti alu\ wa\l. Lê Thị Hà la]:

            “ Ara\ anei mnuih [uôn sang thâo bi mlih mnơ\ng pla, pla mdiê 1 yan,leh kơnăn mnuih [uôn sang lo\ dơ\ng pla tro\ng msăm, pla amrê], êtak… mnuih [uôn sang thâo ba yua hdră mnê], kdrăp ngă bruă mrâo mrang hlăm bruă duh mkra pla mjing, kyua ana\n hnơ\ng mâo đ^ h^n, klei hd^p mda mnuih [uôn sang h’^t kjăp h^n leh ana\n đ^ kyar h^n. Păt dah grăp boh sang mâo sơa^ êdeh máy, ti vi ,đ^ng mui`, mâo đ^ng blu\ yua. Hruê knăm m’ak, tit grăp boh sang ăt nao blei mprăp, tu\k [ê` Tit ]ia\ng hrăm mb^t ho\ng ayo\ng adei Yuăn mko\ mjing m’ak drông yan mnga, digơ\ ăt mko\ mjing klei huă [ơ\ng, m’ak yan mnga, hiu ]hưn tit mse\ si ayo\ng adei Yuăn hlăm du\m hruê tit”.

            Êngao kơ [uôn Dă R’hoa, 2 boh [uôn mnuih [uôn sang djuê [ia\ djiêo gah ana\n jing K’Ren leh ana\n K’Long mơ\ng să Hiệp An, kdriêk Đức Trọng ăt amâo mdei mlih mrâo, kpưn đ^ hla\m grăp hruê. Đang lo\ hma pla mjing ba yua hdră mnê], kdrăp ngă bruă mrâo mrang ho\ng ênhă pro\ng êbeh 1.500 ha, mâo ênoh yuôm bruă pla mjing yap mdu\m mơ\ng 200 truh kơ 250 êklăk prăk hlăm 1 ha kơ 1 thu\n, kno\ng ênhă pla mjing hlăm sang ala\ k^ng yap mdu\m mâo giăm 400 êklăk prăk hlăm 1 ha kơ 1 thu\n, hlăm ana\n mkrah wah ênhă pla mjing mơ\ng mnuih [uôn sang K’Ho ti anei jing leh kdrăn lo\ pro\ng, mâo lu mnuih [uôn sang ngă lo\ hma ti anôk mkăn hriê dlăng, tui hriăm. Ana\n jing du\m klei mđ^ ai yuôm bhăn ]ia\ng [uôn Mnu\ 9 êruê jơ\ng la] hjăn, să Hiệp An la] mb^t amâo mdei bi h’^t kjăp đ^ nao mko\ mjing kr^ng [uôn sang lo\ hma mrâo.

                                                            BTV: H’Nga.

                             BTV: H’Nga.