VOV4.Êđê -Thu\n anei jing thu\n tal 12 mơ\ng hla\k ana ksu phu\n tal êlâo dưi ba pla ti kdriêk knông la\n Ia H’Drai, ]ar Kontum. Truh kơ ara\ anei, ênha\ ana pla anei tinei truh leh êbeh 24.700ha. Ia Hdrai a\t jing sa kdriêk ti kr^ng Dap kngư ba pla ana ksu ]ia\ng mđing truh kơ hdra\ k`a\m mđ^ kyar brua\ tuh tia mkra mjing. Sna\n [ia\dah,  bi mkla\k ho\ng klei ]ang hma\ng tal êlâo, brua\ kta\k ksu tru\n hro\ nanao ênoh ]h^ hla\m du\m thu\n êgao nga\ leh kơ du\m anôk brua\  leh ana\n mnuih nga\ brua\ sia\ suôr ho\ng ana ksu ti kr^ng anei tuôm ho\ng lu klei dleh dlan leh ana\n lông dla\ng.

Mâo đa wưng, kr^ng knông lăn Ia H’Drai, ]ar Kon Tum jing anôk pla ksu pro\ng ho\ng du\m êbâo kdrăp ma\i móc leh ana\n anak mnuih dưi hrui m[^n nga\ brua\. Kno\ng hlăm 3 thu\n, mơ\ng thu\n 2011 truh kơ thu\n 2013, mâo êbeh 17 êbâo ha ksu dưi pla ti anei. Hlăm ana\n mâo Anôk bruă, mse\ si Knơ\ng bruă Mguôp hnư Duh bi liê Mđ^ kyar Duy Tân sa thu\n ba pla truh êbeh 2 êbâo 600 ha ksu. Gưl pla ksu lu s^t ka mdei ôh leh ana\n ana\n ênhă ba pla êbeh 24 êbâo 700 ha ksu ara\ anei ti kr^ng knông lăn Ia H’Drai kăn djo\ ênoh mrô knhal tui] lei, tơdah ktăk ksu amâo mâo kdjăt `hăr ênoh ênil hro\ tru\n he\ sna\k s’ưn. Hlăk êjai bruă knuă kơ êdei ana\p m’măt t^t, 7 anôk bruă duh mkra mnia mblei, anôk bruă pla ksu ti Ia H’Drai bi hluê ngă hdră bruă “ mkiêt mkriêm” bi mhro\ tui] hnơ\ng prăk bi liê kơ grăp ha đang ksu. Klei anei ngă hma^ djo\ kjham kơ kơ hnư hrui w^t mơ\ng mnuih ngă bruă. Huỳnh Ngọc Hưng, K’iăng khua Knơ\ng bruă trách nhiệm hữu hạn Ksu }ư\ Mang Mrai brei thâo:“ Hnư duh bi liê mơ\ng Êpul group jao kơ Knơ\ng bruă thu\n êgao adôk hlăm brô 62 êklăk prăk, ngă djo\ hma^ kơ prăk mlan, hnư hrui w^t mơ\ng mnuih ngă bruă. K[^n mb^t ho\ng đang ksu dôk đđiêt mơ\ng Knơ\ng bruă du\m [rư\ thu\n êdei ana ksu đ^ pro\ng leh, [ia\ brua\ ngă truh klei dleh dlan kơ hnư hrui w^t”.

Ho\ng hnơ\ng prăk mlan [ơ\ng hla\m grăp mlan yap mdu\m kno\ng mơ\ng 2 truh êbeh 3 êklăk prăk. Leh yơh anăn, amâo djo\ [ia\ ôh Anôk bruă lo\ tu\ mă prăk mlan êmưt, dôk đuôm nư prăk mlan, lu mnuih ngă bruă ksu ti Ia H’Drai hlăm du\m thu\n mrâo êgao bi lo\ duah bruă mă hla\m êngao, ]ia\ng bi h’^t kjăp klei hd^p mda go\ êsei, đađa ngă du\m mta bruă soh ho\ng hdră bruă knu\k kna, mse\ si lua mnah hlô mnơ\ng dliê, uă druôm kyâo, ]uh ênah ngă hma soh ho\ng hdră bhiăn. Êngao kơnăn, ăt mâo mnuih [uôn sang lui bruă pô nao ngă bruă mưn ti êngao ]ia\ng đru kơ pô leh ana\n đru go\ êsei. Nguyễn Tiến Bắc, mnuih ngă bruă hlăm Anôk bruă pla mjing ksu brei thâo:“ Hnư hrui w^t hluê si hnơ\ng phăn jao ktăk ksu, klei hd^p mda tuôm ho\ng klei dleh dlan. Mnuih [uôn sang ]o\ng duah ma\ bruă mă, mnuih ngă bruă anei, đađa mnuih ngă bruă adih, nao pla hbei [lang amâo dah nao ngă bruă mưn đang k`ul. Hruê mlan dui` boh k`ul, lo\ mâo hrui w^t hlăm brô mơ\ng 2 truh 3 mlan. Dưi bi mhro\ [ia\  klei ktro\ hlăm kluôm thu\n”.

Mơ\ng sa mta dưi dla\ng mse\ si mah, s^t pla mâo prăk mnga yơh, đ^ hriê kơ sah mdro\ng yơh, ana ksu tu\ dah jing he\ klei ktro\ ho\ng du\m anôk bruă, Anôk bruă duh mkra ti kr^ng knông lăn Ia H’Drai leh ênoh ênil kta\k ksu hlăm sang ]ơ mnia hro\ tru\n. Mâo du\m êbâo ha ksu ti anei amâo lo\ mâo prăk kriê dlăng, lui rơ\k rung c\a\t đ^ mse\ si dliê. Du\m êtuh ha ksu koh druôm ngă djuh răm pui hlăm yan bhang. Kjham h^n mâo Anôk bruă duh mkra bi ruăt c\h^ đang ksu kơ pô mkăn amâo dah duah hdră ma\ ]an prăk ba mgrơ\ng đang ksu. Klei hu^ hyưt h^n ana\n jing hlăm wưng adôk điêt, ana ksu amâo mâo dưi kriê dlăng djo\ hdră srăng ba klei truh tơl kơ hnơ\ng ktra\k ksu mâo wa\t ho\ng hnơ\ng tu\ jăk. Klei blu\ hrăm mơ\ng  sa ]ô mnuih [uôn sang ngă lo\ hma siă suôr ho\ng ana ksu mâo leh lu thu\n la] snei:“ La] kơ bruă pla mrâo c\ia\ng bi mâo djăp hnơ\ng hbâo dưm tal êlâo. }ia\ng dưi ba pla si be\ ngă thu\n tal 1 `u đ^ jing djo\ wưng mâo du\m tal hla.Đlang kluom jing c\ia\ng dla\ng kriê he\ bi tliêr kjăp, bi dưm hbâo djap ênu\m. Tơdah drei pla thu\n tal 1 amâo djo\ ho\ng hnơ\ng ]ua\n, yap wa\t du\m thu\n êdei, ktăk kuêh mă amâo mâo djo\ ho\ng hnơ\ng  c\iua\n, snăn truh kơ thu\n tal 7 mphu\n kuêh mă ktăk ana `u êdu awa\t leh ana\n amâo mâo adhan, snăn kta\k ksu amâo mâo djăp hnơ\ng ]ua\n ôh”.

Ho\ng klei “ hu^ hyưt” mơ\ng ana ksu, knu\k kna kdriêk Ia H’Drai, ]ar Kontum leh leh ana\n hlăk duah hdră msir mghaih bruă pla ma\ sa mta ana anei ]ia\ng bi h’^t kjăp klei hd^p mda kơ mnuih [uôn sang hlăm kdriêk, lu êdi jing mnuih nga\ brua\ đang ksu. Nguyễn Văn Lộc, khua knơ\ng bruă sang ]ư\ êa kdriêk brei thâo:“ Ho\ng klei mâo mse\ djuê ana\n, knơ\ng bruă sang ]ư\ êa kdriêk bi hgu\m ho\ng du\m anôk  bruă duh mkra êngao kơ bruă iêu la] mnuih [uôn sang lo\ dơ\ng kriê dlăng đang ksu, snăn c\ia\ng bi mklin du\m anôk la\n amâo dưi ba pla ksu ]ia\ng ba pla du\m mta êtak êbai, djam mtam mka\n ăt mse\ mơh brei mnuih [uôn sang ma\ ]an prăk mơ\ng Knơ\ng prăk đru ba yang [uôn ]ia\ng mđ^ kyar bruă rông mnơ\ng leh ana\n bi mlih bruă ngă”.

Leh du\m klei dleh dlan kno\ng hla\m sa wưng bhiâo, thu\n anei mâo giăm 5 êbâo 400 ha hlăm ênhă pro\ng êbeh 24 êbâo 700 ha ksu ti kdriêk knông lăn Ia H’Drai, ]ar Kontum mphu\n thu\n dưi kuêh ma\ kta\k tal 1 leh ana\n thu\n tal 2. Ênoh ksu hlăm sang ]ơ mnia hla\m du\m mlan giăm anei lo\ dơ\ng w^t đ^ mse\ hđăp jing klei bi êdah năng m’ak ho\ng du\m anôk bruă, anôk bruă pla mjing ksu leh ana\n mnuih ngă bruă. {ia\dah klei lông dlăng ho\ng ana ksu ti anei păt dah jing mse\ si mrâo mphu\n, kyua amâo mâo pô jho\ng rơ\ng ênoh ênil ktăk ksu dôk kriê nanao ti hnơ\ng đ^ leh ana\n h’^t kjăp lă lar. Klei m’ak, ênguôt mơ\ng ana ksu hlăm kr^ng knông lăn Ia H’Drai kyua ana\n srăng lo\ dơ\ng mâo./.

                                                                      H’Nga pô ]ih mkra.