VOV4.Êđê - Brua\ nga\ lo\ hma pla mjing mơ\ng ]ar Kon Tum hla\k tu\ klei hma\i djo\ kjham êdi mơ\ng gưl adiê không nga\ k[ah kjham êdi. T^ng truh kơ mlan 3, mâo leh êbeh 3 êbâo ha mnơ\ng pla mjing ti alu\ wa\l anei k[ah êa, lui] ti mang leh ana\n tru\n hro\ hnơ\ng boh mnga. Mơ\ng boh s^t brei [uh: mâo sa mta phu\n nga\ truh kơ klei k[ah êa [rư\ hruê [rư\ kjham ti Kon Tum ana\n jing brua\ ]ua\l mka\ kr^ng ba yua êa krih mơ\ng du\m kno\ng kdơ\ng êa kruh rai he\.     

    Knơ\ng kdơ\ng êa C19 ti kr^ng bi sia\ knông plah wah 2 kdriêk Đa\k Tô leh ana\n Đa\k Hà, ]ar Kon Tum dưi c\ih nga\ ru\ mkra rơ\ng mâo dja\p êa krih kơ 74 ha mnơ\ng pla ti kr^ng nah tluôn, hla\m ana\n đang kphê mâo truh 44 ha, bi adôk jing mdiê lo\. {ia\ truh kơ ara\ anei, hdra\ brua\ anei hla\k mka\p êa krih kơ êbeh 187 ha mnơ\ng pla lu jing kphê leh ana\n tiêu êgao hnơ\ng leh mka\ ho\ng hnơ\ng c\ih nga\ mkra truh êbeh 250%. Lê Khắc Tiến, Khua dla\ng Anôk brua\ knơ\ng kdơ\ng êa kơ brua\ lo\ hma kdriêk Đa\k Tô brei thâo: Mta phu\n nga\ kơ klei ]ua\l mka\ kr^ng krih êa mơ\ng Knơ\ng kdơ\ng êa C19 kruh rai kyua mnuih [uôn sang po\k mlar nnao ênha\ pla mjing. Anei a\t jing mta phu\n nga\ kơ knơ\ng kdơ\ng êa anei gra\p thu\n a\t dja\l thu khuôt êa nanao. “ Ara\ anei hnơ\ng êa ti gu\ hnơ\ng dưi đoh êa. Tơ adiê mđia\ không lo\ mâo sui hla\m 2 hruê ka\m dơ\ng, klei ]ia\ng êa krih kơ ana kphê, tiêu sra\ng [rư\ đ^ truh kơ 5 bliư\ sna\n êa ênao sra\ng thu khuôt amâo dưi dja\p êa krih kơ êbeh 180 ha mnơ\ng pla mjing mơ\ng mnuih [uôn sang. Tơ adiê lo\ không mđia\ sui truh kơ jih mlan 4, s^t năng ai `u ênha\ kphê mrâo pla leh ana\n tiêu sra\ng djiê jih. Ana kphê leh khua a\t hma\i djo\ truh kơ hnơ\ng mâo boh mnga a\t mse\ mơh kơ đang war kphê”.

         Knơ\ng kdơ\ng êa C19.      

   Klei na\ng hu^ hyưt jing hla\k êjai kr^ng ]ua\l mka\ ba yua krih êa mơ\ng du\m knơ\ng kdơ\ng êa ti Kon Tum kruh rai leh, phu\n êa hla\m yang bhang k[ah hin nnao, sna\n klei ]o\ng pô po\k mlar ênha\ ba pla, ]o\ng pô bi mlih mnơ\ng pla mơng mnuih [uôn sang a\t ka mdei mơh. Ti kdriêk Đa\k Tô, hla\m krah bhang thu krô k[ah êa anei mtam, klei bi koh druôm ana ksu ]ia\ng ba pla kphê, tiêu, 2 mta ana liê lu êa krih hla\k mâo lu hla\m lar [ar. Nguyễn Anh Quyết, ti alu\ 8, sa\ Diễn Bình brei thâo: “ Ana ksu du\m thu\n ho\ng anei tru\n ênoh ana\n nga\ kơ mnuih [uôn sang koh druôm he\ bi mlih ba pla kphê, tiêu, bi ara\ anei tơ dôk  duh bi liê kơ ana ksu sna\n ênoh ]h^ `u tru\n êdi. Mnuih [uôn sang pô tinei bi kluh hluê nga\ sna\n yơh, bi klei kơ êa krih du\m mâo yua du\m ana\n yơh. Dưi krih mâo du\m gưl  bi krih du\m ana\n yơh”.

     Klei duh mkra pla mjing bi kluh tui hluê nga\ mse\ sna\n, ta\p nga thâo ma\ ta\p ana\n  mơ\ng lu mnuih [uôn sang Kon Tum amâo mâo djo\ kno\ng nga\ bi kruh hdra\ ]ua\l mka\ kr^ng ba yua êa krih, nga\ kơ du\m knơ\ng kdơ\ng êa dôk ti ana\p klei bi kah mbha  phun êa yua đuyic\ ôh, [ia\ lo\ nga\ truh klei  tu\ mb^t klei k[ah êa, hla\m ana\n mâo wa\t di`u pô. Aduôn Trương Thị Tự, ti alu\ 5, sa\ Diên Bình, kdriêk Đa\k Tô thu\n di bi mlih 2 ha đang ksu ba pla kphê mơ\ng Tit Nguyên đán truh kơ ara\ anei mâo leh 20 bliư\ pom êa leh ana\n ara\ anei amâo lo\ mâo êa ]ia\ng krih ôh. “ Êlâo adih pla ksu yơh amâo thâo pla kphê ôh. {uh êa mơ\ng knơ\ng kdơ\ng êa lu ana\n bi ba pla yơh. Tơ thâo amâo mâo êa mse\ snei kâo amâo mâo ba  pla ôh. Ara\ anei leh pla sna\n kơh thâo”.

     Truh kơ ara\ anei, pa\t ]ia\ng jih kdriêk, [uôn pro\ng mơ\ng ]ar Kon Tum ka mâo ôh hdra\ ]ua\l mka\ [h^ kl^ ôh kơ gra\p mta mnơ\ng ba pla ti gra\p kr^ng wa\l, kyua ana\n brua\ mnuih [uôn sang po\k mlar ênha\ ba pla amâo dah bi mlih mnơ\ng pla mjing sna\n anôk brua\ djo\ tuôm amâo mâo nga\ brua\ ôh. Hdra\ msir kriê dla\ng sa ana\n truh kơ mmông ara\ anei ana\n jing a\t kno\ng bi iêo lac\ hâo hưn leh ana\n mtô mblang. Ti ana\p brua\ mnuih [uôn sang nga\ bi kruh rai klei ]ua\l mka\ kr^ng krih êa nga\ kơ klei  k[ah êa h^n mơh kjham, t^ng kơ Anôk kriê dla\ng knơ\ng kdơ\ng êa, Trương Hồng Sơn, K’ia\ng khua Adu\ brua\ hdra\ mnê] kriê dla\ng hdra\ brua\ - Anôk kriê dla\ng ba yua du\m  knơ\ng kdơ\ng êa ti ]ar Kon Tum brei thâo: “ Hmei a\t akâo leh ho\ng brua\ knu\k kna alu\ wa\l g^r lo\ w^t ]ua\l mka\ leh ana\n si be\ lo\ w^t bi mkla\ ênha\ pla mjing ba yua êa krih mơ\ng gra\p hdra\ brua\, mb^t ana\n mâo du\m hdra\ msir bi mlih brua mko\ da\p mnơ\ng ba pla bi djo\ guôp ho\ng klei dưi mka\p êa krih mơ\ng du\m knơ\ng kdơ\ng êa, đa\m lui mâo klei le ba pla mnơ\ng sna\n bi k[ah êa krih. Mse\ si ara\ anei [uh leh lu klei dleh dlan kơ êa krih.”

         Pa\t c\ia\ng jih hdra\ brua\ Knơ\ng kdơ\ng êa ti Kon Tum.     

   Brua\ lo\ hma Kon Tum hla\k tu\ klei adiê không k[ah êa kjham êdi hla\m h[uê ênuk ho\ng ênha\ mnơ\ng pla mjing lui] liê [rư\ đ^ hla\m gra\p hruê. Klei na\ng mđing klei luc\ liê lu mâo ti du\m ênha\ mnuih [uôn sang ]o\ng bi po\k mlar leh ana\n bi mlih mnơ\ng pla êngao hdra\ ]ua\l mka\ kr^ng ba yua êa krih mơ\ng du\m knơ\ng kdơ\ng êa. Kyua ana\n kơ êdei ana\p, ]ia\ng bi kdơ\ng ho\ng adiê không nga\ k[ah êa mâo klei tu\ dưn, anei jing brua\ c\ia\ng mâo brua\ knu\k kna leh ana\n du\m anôk brua\ djo\ tuôm alu\ wa\l bi mđing dla\ng.

                                                                 H’Nê] pô ]ih mkra.