VOV4.Êđê - Ara\ anei, du\m ]ar ti Dap kngư hla\k tu\ drông klei bi kluh duh bi liê pro\ng êdi ka tuôm [uh mâo ôh hla\m brua\ rông êmô, ho\ng ênoh duh bi liê hluê si klei [ua\n rơ\ng jih jang hla\m brô 50 êbâo êklai pra\k, nga\ kơ hnơ\ng brua\ rông êmô ti anei đ^ êdi. Boh yuôm brua\ duh mkra pro\ng, pra\k mnga mâo ba w^t m^n t^ng a\t đ^ lu mơh nga\ kơ brua\ knu\k kna du\m ]ar tinei jih ai tiê tu\ nga\ leh ana\n sa ai, mjing klei ga\l tuc\ hnơ\ng ]ia\ng kơ du\m hdra\ brua\ anei pral dưi po\k nga\. {ia\, du\m êbâo ha la\n mơ\ng hdra\ brua\ anei ba yua jing la\n dliê amâo dah la\n mnuih [uôn sang dôk pla mjing, nga\ truh du\m klei hu^ hyưt êdi hla\m brua\ yang [uôn leh ana\n kơ la\n êa wa\l hd^p mda.    

       Mb^t ho\ng ana\n jing du\m klei kruh rai  lui êruh  [uh leh ti ana\p mơ\ng du\m hdra\ brua\ nga\ lo\ hma  bi mlih dliê ba pla ana k`u\l, pla ksu ti kr^ng wa\l, h^n mơh nga\ bi đ^  klei hu^ hyưt êdi kơ klei đ^ kyar mơ\ng hdra\ brua\.

      Da\l hla\m jih sa thu\n ho\ng anei, ti kdriêk Êa Kar leh ana\n kdriêk C|ư\ M’Gar c\ar Daklak bi hmư\ hing lac\ kơ du\m hdra\ brua\ rông êmô sra\ng duh bi liê ti alu\ wa\l leh ana\n du\m klei hyưt, m’ak, klei tu\ ja\k leh ana\n amâo mâo ja\ks^t po\k nga\ hdra\ brua\. Mâo he\ klei bi hing lac\ ana\n, kyua du\m êbâo ha dliê hla\k ti wưng bi mlih pô kia\ kriê. Mnuih [uôn sang dê c\ia\ng dôk kriê kja\p klei tu\ dưi kơ pô, phung duh bi liê le\ c\ia\ng mâo lu h^n la\n ja\k h^n mơh. Wa\t pô dliê, a\t c\ia\ng dja\l ba kdrêc\ dliê pô kia\ kriê hluê nga\ hdra\ brua\ mơh.  Dương Văn Sơn, Khua Knơ\ng brua\ dliê kmrơ\ng {uôn Ya\ Wa\m, anôk hla\k akâo bi mlih 758 ha la\n pioh ba pla rơ\k leh ana\n ktơr rông êmô brei thâo:“ Mâo 358 ha mơ\ng êbeh 200 go\ êsei mơ\ng kwar Dưr hriê dôk hla\m krah dliê mtam. Tơ amâo mâo ba ôh anôk dliê anei hla\m hdra\ brua\ sna\n, hu\i [rư\ hruê [rư\ di`u bi rai ks^ng ma\. Klei m^n jing la\n dliê, sna\n lo\ w^t ba pla kyâo dliê, [ia\ boh s^t gơ\ lo\ w^t ba pla kyâo dliê jing dleh êdi.”

      Sa brua\ phu\n hlaưk dôk hluê nga\ hdra\ brua\ rông êmô mka\n mơ\ng Daklak jing sa\ Êa Sol, kdriêk Êa H’Leo, klei bi mhia\ plah wah du\m hdra\ brua\ ho\ng mnuih [uôn sang a\t mâo dleh dlan mơh, hla\k phung duh bi liê, Knơ\ng brua\ Cổ phần Blei mnia mnơ\ng ho\ng ala tac\ êngao Phước Thành kno\ng c\ia\ng tla hnô  pra\k  ru\  jah druôm đuic\ ho\ng ênoh êlưih pưih. Y’Manh Adrơ\ng, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa kdriêk Êa H’Leo brei thâo: “ Ru\ mkra war anôk rông êmô sna\n mnuih [uôn sang tu\ ư jao la\n leh ana\n mu\t nga\ mnuih nga\ brua\, [ia\ kơ ênoh pra\k tla hnô jing mnuih [uôn sang amâo mâo ư ai ôh, kyua êlưih đei. La\n mnuih [uôn sang jah druôm c\ia\ng bi  tla hnô mâo 30% ênoh t^ng mơ\ng knu\k kna, knar ho\ng 45 êkla\k pra\k/ 1ha, [ia\ knơ\ng brua\  c\ih mkra ka mâo mơh 10%, jing 8 êkla\k pra\k đuic\ si mnuih [uôn sang gơ\ thâo ư. Hla\k ksiêm dla\ng bi mkla\, hmei iêo knơ\ng brua\ hriê lo\ blu\ a\l kơ hmei gơ\ le\. Di`u lac\ c\ih mkra đ^ yuôm mse\ si ana\n si dưi tla hnô.”

      Hluê si klei lac\ mblang mơ\ng pô bi ala kơ êpul group Hoàng Anh Gia Lai hla\k akâo hriê duh bi liê kơ Daklak, êbeh 4.000 ha nga\ hla\m hra m’ar, êpul group sra\ng duh bi liê 320 êkla\k USD kơ kdrêc\ rông leh ana\n 150 USD kơ brua\ ru\ mkra sang ma\i mkra mjing êa ksâo. S^t bi nga\ brua\ knua\, gra\p thu\n hdra\ brua\ dưi mâo ba w^t mnga hla\m brô 4.650 êklai pra\k leh ana\n ba jao kơ knu\k kna mâo êbeh 1.032 êklai pra\k gra\p thu\n. Hluê si klei lac\ mblang anei, sna\n gra\p ha rông êmô, anôk brua\ sra\ng mâo mnga êbeh 1 êklai pra\k, ba jao kơ knu\k kna mâo êbeh 250 êkla\k pra\k.        

      Bi mni kơ du\m hdra\ brua\ rông êmô leh ana\n c\ia\ng đru kơ anôk brua\ dja\l tlaih mơ\ng klei dleh dlan kơ brua\ tla hnô, dja\l po\k nga\ hdra\ brua\ mâo mnga sna\k s’ưn anei, Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Daklak ba mdah kơ Hôị đồng nhân dân c\ar leh ana\n dưi dla\ng bi mkla\ leh hdra\ kc\ah ba 36 êbâo ha la\n dliê mlih ba  pla mnơ\ng hrui ma\ hla\m [ia\ hruê. 16 êbâo ha dliê hla\m ana\n mâo la\n dliê mơ\ng mnuih [uôn sang hla\k yua. 20 êbâo ha adôk jing la\n dliê, ba bi mlih pioh pla rơ\k rông êmô. Hluê si Vũ Văn Đông, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ Lo\ hma – Mđ^ kyar kr^ng [uôn sang c\ar Daklak, c\ar t^ng dla\ng leh, anei  kno\ng  anôk điê đuic\, amâo hma\i djo\ ôh kơ brua\ răng mgang, mđ^ kyar dliê mơ\ng alu\ wa\l:“ Djo\ leh gơ\ boh phu\n g^t gai mơ\ng Knu\k kna leh ana\n mơ\ng c\ar Daklak jing c\ia\ng bi răng kriê dliê. {ia\ ho\ng anôk dliê truh êbeh 600 êbâo ha la\n dliê mơ\ng c\ar, kno\ng ba bi mlih ma\ 20 êbâo ha sna\n gơ\ điêt dhiêt ana\n. Hmei t^ng kno\ng dua, tlâo kdrêc\ êtuh đuic\.”

      Ho\ng klei bi [uh pra\k mnga mhui mhai, đru mguôp sna\k s’ưn kơ knu\k kna mơ\ng du\m anôk brua\ rông êmô lac\ mblang, amâo mâo djo\ kno\ng c\ar Daklak đuic\ ôh ba bi mlih  brua\ yua dliê. Ti Gialai, c\ar a\t brei Knơ\ng brua\ Cổ phần rông mnơ\ng Tây Nguyên bi mlih 2.000 ha la\n dliê ba pla rơ\k rông êmô; lui kơ anôk brua\ anei c\o\ng hluê nga\ hdra\ brua\ hla\k ka mâo ôh klei hưn mdah klei hma\i djo\ kơ la\n êa wa\l hd^p mda. Mb^t ho\ng ana\n, war anôk rông êmô lu po\k nga\ ti alu\ wa\l wa\l krah An Khê leh ana\n kdriêk Mang Yang, mdê ho\ng klei c\ua\l mka\ êlâo ana\n mơ\ng c\ar Gialai.

      Tơl truh kơ mmông anei, a\t ka mâo mơh war rông êmô ti Dap Kngư đru mguôp 250 êkla\k pra\k / 1ha/ 1 thu\n mse\ si klei mblang lac\ mơ\ng anôk brua\, [ia\ klei c\ho\ djhan kơ la\n êa wa\l hd^p mda kjham mâo leh, nga\ kơ du\m êbâo go\ êsei mnuih [uôn sang wa\l krah An Khê, c\ar Gialai bi  tu\  gui. War rông êmô dưi c\ua\l mka\ ru\ mkra êngao hdra\ c\ua\l mka\ nga\ kơ klei krih êa kơ mnơ\ng pla mjing  hla\m kr^ng wa\l h^n mơh ktang, bluh mâo klei c\ho\ djahn kơ wa\l hd^p msa kjham êdi. Nguyễn Duy Hưng, K’ia\ng khua  Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa sa\ Thành An, wa\l krah An Khê, anôk mao sa war rông êmô mơ\ng Knơ\ng brua\ Cổ phần rông mnơ\ng Gialai, êpul group Hoàng Anh Gialai lac\:“  Djah djâo phưi  tha ling hla\m la\n leh ana\n đoh nao truh kơ la\n riêng gah mơ\ng mnuih [uôn sang leh ana\n đoh nao truh kơ  krông Pa ana\n nga\ c\ho\ êdi kơ êa krông. Knơ\ng brua\ nga\n do\, la\n êa wa\l hd^p mda nao dla\ng c\iang msir mkra sna\n di`u [ua\n  truh gưl 3/2015 sra\ng msir mkra, [ia\ leh kơ ana\n di`u amâo mâo nga\ ôh. Djah djâo hlo\ng phưi sna\n ti êngao ana\n gơ\ c\ho\ êdi.”

       Ti wưng anei, hla\m du\m po\k hla hâo hưn kla\ s^t mơ\ng êpul group Đức Long Gialai ti anôk duclonggroup.com. a\t adôk mâo klei c\ih” Ksu pla êlưih ba w^t lu pra\k”. lac\ mblang kơ klei c\ang đ^ brua\ duh mkra pro\ng pr^n, klei mâo ba w^t mnga pro\ng mơ\ng ana ksu, amâo djo\ kno\ng Đức Long đuic\ ôh, [ia\ wa\t Hoàng Anh Gialai.  Klei w^t lac\ mơ\ng boh s^t mdê mdô ho\ng ana\n. Đức Long Gialai lui he\ ksu, c\o\ng pô nga\ mkra anôk rông êmô ti kdrêc\ la\n leh bi mlih yua, lo\ dơ\ng lac\ mblang rông êmô mâo ba w^t mnga pro\ng leh ana\n lo\ dơ\ng akâo êbeh 7.000 ha pioh po\k nga\ hdra\ brua\ kơ jih 3 c\ar Gialai, Daklak, Dak Nông.

      Dap Kngư hla\k adiê không amâo amâo êa hl^m hjan pro\ng êdi hla\m wang êtuh thu\n ho\ng anei, ana\n h^n mơh c\ia\ng bi răng ho\ng boh yuôm pro\ng pr^n mơ\ng dliê. Du\m pluh êbâo go\ êsei mnuih [uôn sang hla\k k[ah la\n nga\ lo\ hma a\t hla\k jing boh klei s^t êdi ti alu\ wa\l mơh. Êjai ana\n, mc\hưr đei kơ pra\k mnga lu, đru mguôp pro\ng pra\k kơ knu\k kna mơ\ng du\m hdra\ brua\ rông êmô, mrâo kno\ng jing klei c\ang đ^ đuic\. Dap Kngư c\ia\ng bi mjing du\m klei c\ang đ^ jing s^t êdi, [ia\ mlih ho\ng ana\n ho\ng brua\ brei yua la\n mse\ si ti hdra\ bi mlih dliê tu\l ba pla ksu, sna\n hu\i sra\ng jing leh soh chuai lo\ dơ\ng soh c\huai./.

                                                  H’Nga pô ]ih hlo\ng ra\k.