Ti să Măng Đen, ênoh bruă mă đĭ lu leh pŏk ngă gru hmô bruă knŭk kna dua gưl, boh nik hlăk hdră hiu čhưn ênguê dôk đĭ kyar pral. Să dưi mkŏ mjing mơ̆ng bruă bi mŭt mbĭt 3 să Đăk Tăng, Măng Cành lehanăn wăl krah Măng Đen (kdriêk Kon Plŏng, čar Kon Tum hđăp), mâo ênhă giăm 40 êbâo ha, êbeh 9 êbâo čô mnuih ƀuôn sang, hlăm anăn mâo giăm 80% jing mnuih djuê ƀiă.

Alŭ wăl prŏng, mnuih ƀuôn sang hdĭp raih rưng kyua anăn hdră kriê dlăng prăk duh dleh dlan, ară anei hĭn mơh dleh hlăk mâo lu bruă klam ksŭn kơ gưl să. Aduôn Nguyễn Thị Thùy Trang, khua sa anôk bruă đih đăm ti Măng Đen brei thâo, khădah anôk bruă hâo hưn kdrăp mrâo ka bi knar ƀiădah lu mta hră mơar ăt dưi msir mghaih djŏ wưng.

 “Kâo ƀuh klă phung khua kiă kriê, ayŏng adei knuă druh bruă knŭk kna alŭ wăl mâo klei mđing hmư̆, êmuh hrăm lehanăn mđing kơ anôk bruă duh mkra. Si tô hmô, bi tuôm čiăng ksiêm wĭt thŭn êgao ya bruă dưi ngă leh? Bruă knŭk kna alŭ wăl ăt mđing hmư̆ mă klei blŭ mơ̆ng dŭm anôk bruă duh mkra čiăng anôk bruă knŭk kna mâo klei mkra mlih djŏ guôp, ăt msĕ mơh čiăng mđĭ kyar jăk hĭn hŏng hdră hiu čhưn ênguê Măng Đen”.

Ti să Kon Plŏng, klei kpĭ bruă mă leh hdră bi mŭt mbĭt ăt đĭ klă sĭt. Să dưi mkŏ mjing hluê hdră bi mŭt mbĭt 3 să Ngọk Tem, Hiếu lehanăn Pờ Ê, mâo ênhă giăm 56 êbâo ha, ênoh mnuih êbeh 9.500 čô mnuih, hlăm anăn mnuih djuê ana ƀiă mâo truh 95%, mâo alŭ kbưi hŏng wăl krah să êbeh 60 km.

Ayŏng Trần Nguyễn Hữu Nghĩa, pô thơ̆ng kơ bruă dhar kreh – ala ƀuôn să Kon Plŏng ară anei dôk păn ngă 5 bruă: Dhar kreh, Mjuăt ktang asei mlei, hiu čhưn ênguê, gŏ sang lehanăn hdră mdrao mgŭn. Leh hdră bi mŭt mbĭt, mrô mơ̆ng 3 să dưi bi mŭt mbĭt ngă kơ bruă kriê dlăng hĭn mơh dleh dlan, hlăm alŭ wăl prŏng ngă kơ phung knuă druh kreh nao ti gưl nah gŭ.

Hlăm 5 bruă klam kriê dlăng, bruă mdrao mgŭn jing dleh dlan hĭn kyua ñu amâo thơ̆ng kơ bruă anei, kyua anăn Nghĩa kreh bi trông nanao hŏng phung khua anôk bruă mdrao mgŭn čiăng thâo klă klei mâo, pral đru kčĕ hŏng phung khua alŭ wăl. Ayŏng Trần Nguyễn Hữu Nghĩa pral čih mkra hdră ngă bruă grăp hruê kăm, kah mbha mmông mă bruă djŏ tuôm ti anôk bruă lehanăn nao ti nah gŭ.

 “Kâo mkŏ dăp hruê mmông bi knar, djŏ guôp. Knăm dua lehanăn knăm pă grăp hruê kăm, kao kreh nao truh ti dŭm alŭ, ƀuôn. Klei găl mơ̆ng kâo jing thâo klei blŭ mnuih djuê ana ƀiă anăn blŭ hrăm ênưih mơh. Bi khuăt anôk bruă ƀiădah knuă druh mă bruă ƀiă kyua alŭ wăl prŏng. Knuă druh să mđĭ nanao klei thâo săng, thâo kơ alŭ wăl nah gŭ čiăng pral hưn mthâo hŏng phung khua kiă kriê lehanăn mâo hdră tă, gĭt gai”.

Boh sĭt brei ƀuh, klei mdê mơ̆ng krĭng mnuih djuê ƀiă dôk čiăng lu klei mđing dlăng, klei thâo mơ̆ng phung knuă druh. Bruă thâo săng kơ klei bhiăn, klei blŭ đru kơ hdră mtô mblang, mtrŭt mjhar ba wĭt boh tŭ dưn hĭn. Hlăm wưng êgao, Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa să Kon Plŏng mtrŭt mđĭ leh hdră ba yua kdrăp hâo hưn, bi mlih mrô hlăm hdră kriê dlăng. Ênoh msir mghaih klei ngă hră mơar online mâo êbeh 96%, hră mơar dưi mdưm hlăm kdrăp mrô mơ̆ng tal êlâo mtam. Anôk bruă ngă hră mơar knŭk kna gưl să dưi mkŏ mjing pral, mbĭt anăn mđĭ lar bruă klam mơ̆ng 25 anôk bruă kdrăp mrô êpul êya ti dŭm alŭ, đru msir mghaih lu bruă mơ̆ng nah gŭ mtam.

Mbĭt hŏng anăn, alŭ wăl mđing kơ bruă kriê pioh knhuah dhar kreh mguôp hŏng hdră mđĭ kyar bruă hiu čhưn ênguê. Wăl anôk dhar kreh Sedang dưi krŭ wĭt, mđing truh kơ bruă kriê pioh knhuah gru dhar kreh, mjing hdră hiu čhưn ênguê jăk siam, mjing klei sa ai hlăm êpul êya lehanăn đru kơ bruă knŭk kna hlăm bruă pŏk ngă dŭm hdră mtrŭn.

Đặng Đình Toán, Kơiăng khua knơ̆ng bruă sang čư̆ êa să Kon Plŏng, čar Quảng Ngãi brei thâo, ênoh bruă mă ară anei đĭ dua blư̆, đa đa 3 blư̆ mkă hŏng êlâo, ngă kơ knuă druh brei mâo hdră mdrơ̆ng čiăng bi leh bruă klam.

 “Ayŏng adei hlăm anôk bruă thâo bi đru, snăn kơh dưi bi leh jih bruă klam. Gưl să giăm mnuih ƀuôn sang kyua anăn phung knuă druh truh kơ mnuih mă bruă brei giăm mnuih ƀuôn sang, siă suôr hŏng mnuih ƀuôn sang lehanăn mđing hmư̆ mnuih ƀuôn sang hŏng dŭm bruă klam klă klơ̆ng. Boh nik, brei nao kơ nah gŭ lu hĭn snăn kơh drei dưi thâo klă klei dôk mâo ti alŭ wăl nah gŭ”.

Kluôm čar Quảng Ngãi ară anei mâo 96 anôk bruă ngă hră mơar gưl să. Hlăm klei găl bi khuăt anôk bruă, êpul knuă druh nah gŭ pral mdrơ̆ng, ƀrư̆ ƀrư̆ “Klam ngă bruă” čiăng rơ̆ng hdră mă bruă. Khădah klei kpĭ prŏng, lu knuă druh ti krĭng čư̆ čhiăng ăt mkŏ dăp bruă, mđing msir mghaih dŭm bruă mjêč mơ̆ng mnuih ƀuôn sang.

Hồ Văn Niên, Khua bruă Đảng čar Quảng Ngãi mtă, brei mđĭ hĭn klei kah mbha gưl, klei dưi mguôp hŏng bruă mkăp mnuih mă bruă; bi hrŏ klei ngă hră mơar, mđĭ boh tŭ hdră mă bruă mơ̆ng anôk bruă knŭk kna dua gưl; mkra mđĭ wăl anôk duh bi liê, mnia mblei.

 “Dŭm gưl bruă Đảng, êpul êya, anôk bruă, dhar kreh hlăm čar mđing bi sĭt lehanăn kiă kriê, pŏk hluê ngă tŭ dưn Hdră mtrŭn mơ̆ng Anôk bruă Đảng čar kơ hdră mđĭ boh tŭ klei mă bruă mơ̆ng phung knuă druh mkăp djŏ hŏng boh klei mrâo. Phung khua kiă kriê hdră ngă bruă mơ̆ng anôk bruă knŭk kna alŭ wăl 2 gưl rơ̆ng klei bi knar, tŭ dưn, mkăp djŏ hŏng bruă klam hlăm boh klei mrâo”./.