VOV4.Êđê -Hla\m hruê ka\m ako\ mlan 12 Klei bhia\n leh ana\n klei hla\p ktu\ng klei mâo UNESCO tu\ yap jing Nga\n ]uê pioh Dhar kreh amâo mâo êdah kla\ mơ\ng anak mnuih thu\n 2015 leh ana\n jing Nga\n ]uê pioh Dhar kreh amâo mâo êdah kla\ dlông ro\ng la\n tal 10 mơ\ng Việt Nam. Hdra\ hruê anei la] kơ knhuah ja\k siam mơ\ng Kleh bhia\n kna\m m’ak dhar kreh anei.

Hluê si K’ia\ng Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Huy, Khua hla\m Êpul hgu\m Nga\n c\uê pioh ala c\ar, pô hluê nga\ brua\ nga\ hra\ m’ar Klei bhia\n nga\ yang leh ana\n klei hla\p ktung klei mâo leh mơ\ng đưm ba mdah kơ UNESCO sna\n klei ktung klei jing klei hla\p mâo hla\m dja\p kr^ng wa\l mnuih [uôn sang pla mdiê lo\, k[^n lu ti kr^ng wa\l Ngo\ leh ana\n Ngo\ Dhu\ng C|au Á, ho\ng klei c\ia\ng hmang djo\ êa hl^m hjan, djo\ boh mnga, kha\gơ\ klei hla\p anei mâo lu hdra\ mko\ mjing mdê mdê, lac\ kơ du\m knhuah mdê mdê mơ\ng klei hd^p, h[uê ênuk, knhuah dhar kreh mơ\ng gra\p djuê ana, gra\p ala c\ar hla\m êpul: “ Ho\ng Hàn Quốc arăng nga\ raih sna\k brua\ anei. Di`u mjing klei hla\p ktung klei mơ\ng di`u jing sa klei hla\p bi msiam leh ana\n mâo lu mnuih hluê nga\, bi ktung klei ti Campuchia le\ a\t adôk kriê pioh knhuah [uôn sang mse\ si drei, `u a\t adôk hla\m [uôn sang mse\ si drei. {ia\ kha\gơ\ ho\ng hdra\ mko\ mjing bi mdê mdê [ia\ boh phu\n mơ\ng `u a\t jing 2 êpul ktung ti 2 ako\ klei leh ana\n klei ktung tru\t bi êdah klei bi mje\  plah wah klei djiê ho\ng hd^p, bi êdah kơ sa klei trei mđao. Ana\n jing boh phu\n mơ\ng knhuah ktung klei du\m ala c\ar.”

Ti Campuchia Klei hla\p ktung klei lo\ dưi mko\ mjing nnao kyua 3 êpul êya mnuih [uôn sang dôk hd^p riêng gah Ênao êa pro\ng ( Great Lake) mơ\ng Ênao êa ks^ Tonle Sap, anôk gia\m ho\ng kr^ng wa\l kuai duah mnơ\ng hđa\p đưm Angkor. Ti Philippin, klei hla\p ktung klei  mâo ti Hungduan jing sa [uôn pro\ng mơ\ng Ifugao hing ang ho\ng du\m kdra\n tac\ lo\ pro\ng lia\ lia. Ti Hàn Quốc klei hla\p anei a\t mâo ti lu alu\ wa\l. Ti Việt Nam, ktung klei mâo ti du\m c\ar Lào cai, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh leh ana\n [uôn pro\ng Hà Nội. Anei jing sa klei hla\p djuê ana mâo leh mơ\ng đưm, sa klei bi mjua\t ktang asei mlei ho\ng lu mnuih leh ana\n mao lu mnuih hluê nga\.

Klei bhia\n mơ\ng klei hla\p ktung klei anei mdê bi kr^ng `u mâo mdê knhuah mơh. Ti Hà Nội, mâo klei hla\p ktung klei dôk gu\ mko\ mjing hla\m gưl kna\m m’ak sang yang Trấn Vũ hruê 3 mlan 3 Yua\n gra\p thu\n, ti alu\ Ngọc Trì, phường Thạch Bàn, kdriêk Long Biên. Lê Văn Cự, pô kia\ kriê sang yang Trấn Vũ brei thâo: mơ\ng đưm, klei hla\p ktung klei dôk gu\ jing leh sa klei hla\p dhar kreh amâo dưi k[ah ôh mơ\ng mnuih [uôn sang gra\p bliư\ Tit truh, yan mnga hriê. Ktung klei amâo djo\ jing klei hla\p m’ak yan mnga đuic\ ôh, [ia\ lo\ bi êdah jih ai tiê mơ\ng mnuih [uôn sang, kwưh akâo kơ Yang adiê đru mgang brei kơ go\ sang, [uôn sang pô. Hmư\ lac\ ktung klei dưi bi mpu\ ana\n jing Nga\n c\uê pioh knhuah dhar kreh dlông ro\ng la\n, Awa Cự leh ana\n lu mnuih [uôn sang ti  anei hơ\k m’ak êdi: “ Ayo\ng adei hmei mrâo hmư\ aguah anei ana\n hơ\k mơ\ng ai mtam, dja\p mnuih bi m’ai êdi, hmei [uh ktưn hưn kơ knhuah dhar kreh ktung klei dôk gu\ mơ\ng aê aduôn pô đưm đa\ lui brei. Mơ\ng đưm hlo\ng kơ ara\ mnuih [uôn sang ktung klei ti kr^ng nah gu\ Đàng Đông bi kah mbha mko\ mjing t^ng kơ Đường, Chợ leh ana\n Đìa, êlâo kơ mko\ mjing klei hla\p ktung klei hmei mâo klei nga\ yang leh ana\n s^t leh ktung klei hmei mâo klei klei nga\ yang kơ yang adiê”.

Bi Nguỹên Như Luận, sa c\ô mnuih [uôn sang ti Ngọc Trì, phường Thạch Bàn a\t hơ\k kdơ\k ka\n êdu lei:“ Hơ\k m’ak êdi mơ\ng ara\ anei truh kơ tit sra\ng mko\ mjing kna\m m’ak pro\ng kơ mnuih [uôn sang alu\ wa\l drông hra\ tu\ yap mơ\ng UNESCO.”

Klei nga\ yang ktung klei k`a\m lo\ ưeư^t bi hdơr kơ sa klei yan dliê đưm. Ana\n jing hlaưk [uôn Ngọc Trì adiê không k[ah êa hl^m hjan, 12 boh kbăng êa thu khuôt jih 11 kbăng êa, adôk kno\ng sa kbăng êa đuic\ mâo êa. Hu\i mnuih [uôn sang mơ\ng [uôn mka\n hriê dja\t êa. Ana\n mnuih hla\m [uôn mâo kbăng êa  ana\n bi gak răng yơh. Dua nah bi mmhia w^t mmhia\ nao, hu\i ho\k êa ana\n dja\p mnuih bi dôk gu\ kơ la\n kmiêk  thao êa. Êdei anei, hdơr kơ klei ya\l dliê ana\n, phung mduôn bi m^n mjing klei hla\p ktung klei dôk gu\ pioh mdah dla\ng. Hla\k êjai ti Vĩnh Phúc, mnuih ktung klei  bi dôk ti dlông [a\ng leh klei, yua klei hwiê pioh ktung. Ti Sóc Sơn le\ yua giê alê, sna\n klei hla\p ktung klei dôk gu\ ti Long Biên mnuih dôk ti tluôn kmiêk kngan ti k’iêng mnuih ti ana\p, bi mjing 2 prue# mnuih ti 2 nah bi ktung. Hluê si phung nga\ brua\ duah ksiêm mđing sna\n klei yuôm bha\n êlam êdi mơ\ng klei bhia\n anei jing klei c\ia\ng hmang kơ djo\ yan adiê, djo\ boh mnga mơ\ng mnuih [uôn sang, K’ia\ng giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn văn Huy lac\ snei: “ Boh yuôm êlam mơ\ng klei hla\p ktung klei ana\n jing klei ara\ng gơ\ c\ang hmang kơ êdei ana\p mơ\ng asei mlei leh ana\n  mnuih riêng gah [uôn sang pô. Kyua ana\n du\m phung hluê nga\ klei ktung klei anei a\t mse\ mơh mnuih [uôn sang digơ\ hơ\k m’ak sna\k. Klei dưi he\ amâo dah amâo mâo dưi ho\ng digơ\ mse\ si amâo mâo klei yuôm bha\n ôh, [ia\ kha\ digơ\ dưi hluê nga\ hla\m klei hla\p anei. Jih klei ana\n bi mjing leh sa knhuah dhar kreh mơ\ng mnuih [uôn sang ti anei. Kâo bi m^n kyua ana\n mơh boh yuôm knhuah dhar kreh mơ\ng klei hla\p ktung klei dưi bi mpu\ mđ^ na\n”.

Ho\ng du\m boh yuôm mdê hja\n ana\n, Klei bhia\n leh ana\n klei hla\p ktung klei dưi bi mpu\ leh ana\n jing Nga\n c\uê pioh knhuah dhar kreh mơ\ng anak mnuih thu\n 2015 leh ana\n jing Nga\n c\uê pioh dhar kreh dlông ro\ng la\n tal 10 mơ\ng Việt Nam hla\m klei bi k[^n ti Namibia mrâo êgao.

                                                H’Nga pô ]ih ho\ng răk.