VOV4. Êđê - Thu\n 2020 truh leh, Yan mnga Canh Tý truh leh ti grăp [uôn sang. Thu\n mrâo ba lu klei mơak mtluk mtlak, lar hlăm ală mta, k[ông tlao, hlăm klei hơ\k mơak mơ\ng mnuih [uôn sang Lăn Dap Kngư drông Têt mb^t ho\ng go\ sang, êpul êya. Hruê sa Têt jing sa hruê yuôm bhăn kơ klei mphu\n mu\t hlăm sa thu\n mrâo, sa hruê mrâo, ho\ng lu klei hơ\k mơak, du\m klei m^n t^ng kơ go\ sang leh anăn [uôn sang. Ti djiêu ]eh kpiê mơak Yan Mnga, drei kăp mđing hmư\ klei hơê] hmưi leh anăn klei ]ang hmăng du\m klei jăk siam hlăm thu\n mrâo, grăp klei myun mdah, [uôn sang h'uh mđao.

Du\m hruê ako\ thu\n mrâo, ti [uôn Tu Thỏ, sa\ Tê Xăng, kdriêk Tu Mrông, ]ar Kontum mse\ si h’ô sa blah ao mrâo, ja\k siam, mnga] ta] h^n. Ti gu\ sang Roong [uôn, mnuih [uôn sang bi mtuôm hla\m du\m hruê ako\ thu\n mrâo ho\ng du\m klei h’ê] hmưi, klei tlao hơ\k m’ak. Hla\m klei ya\l dliê ako\ thu\n mrâo, gra\p ]ô mnuih bi kah mbha hdra\ k]ah, klei m^n t^ng mơ\ng pô lehana\n go\ sang hla\m hdra\ rông ba anak aneh, nga\ brua\ duh mkra pla mjing mđ^ kyar brua\ duh mkra. Jih jang mnuih [uôn sang hla\m [uôn đa\o knang thu\n mrâo sra\ng mâo lu klei myun, mbha\ mbhai, hnơ\ng mâo mnơ\ng dhơ\ng hla\m brua\ lo\ hma boh nik brua\ pla ana mkra mjing êa drao, ana sâm hrue#, sâm Ngọc Linh ja\l ga\l ba w^t hnư hrui w^t lu h^n kơ [^ng nga\ lo\ hma. Hơ\k m’ak [uh mnuih [uôn sang thâo bi hgu\m mguôp, anak ]ô kuh ku\m, Aduôn Y Vẩu, thu\n anei truh leh 80 thu\n hơ\k kdơ\k ba m’^t asa\p h’ê] hmưi thu\n mrâo ja\k siam êdi truh kơ anak ]ô, mnuih [uôn sang hla\m [uôn gia\m tlaih kbưi:

“Thu\n mrâo, kâo h’ê] hmưi kơ jih jang mnuih [uôn sang suaih pral, yâo m’ak. Thu\n mrâo, kâo ]ia\ng mta\ kơ jih jang ]ô anak brei kreh kria\ng ma\ brua\ knua\ duh mkra pla mjing, hd^p ja\k ênang, thâo bi hgu\m mguôp, amâo dưi bi kah, bi ]a\m biêng hdơ\ng ga\p ôh. Kâo ]ang hma\ng ]ô anak drei hd^p thâo bi kha\p ]ia\ng, bi đru ]ung ba tơdah tuôm ho\ng klei dleh dlan. Amâo dưi tle\ huak mnơ\ng mnua\ pô anei, pô adih, [uôn anei amâo dah [uôn adih. Êlâo, hla\m lehana\n êdei kơ têt kâo h’ê] hmưi kơ mnuih [uôn sang ti jih jang boh [uôn drông Têt m’ak m`ai, trei mđao lehana\n yâo m’ak.

Grăp  kr^ng 3 dleh dlan, [ia\dah bruă duh mkra,yang [uôn mơ\ng să Pờ Tó, kdriêk Ia Pa, ]ar Gia Lai kpưn đ^ pral kyua mâo du\m hdră bruă, hdră đru mơ\ng Đảng, Knu\k kna mse\ si 134, 135, 167 leh anăn boh nik mơ\ng leh mâo ktuê êlan Trường Sơn Ngo\ găn. Êlan klông po\k kơ bruă mnia blei găl ênưih h^n, mnuih [uôn sang đ^ kyar du\m mta ana brei prăk hrui w^t lu leh anăn hơ^t kjăp. Dlăng klei bi mlih mơ\ng [uôn sang, khua mduôn Đinh Krô, djuê ana Bahnar, [uôn Ksom, să Pờ tó hơ\k mơak. [ri gưl ako\ thu\h mrâo, khua mduôn Đinh Krô mơ^t asa\p hơê] hmưi Tết:

“Klei hd^p mơ\ng mnuih [uôn sang bi mlih lu leh, klei hd^p hơ^T kjăp h^n, mdro\ng sah h^n. Têt truh snăn mnuih [uôn sang ăt drông Tết mse\ si djuê ana mkăn, mơak snăk.. {ri gưl thu\n mrâo, kâo hơê] hmưi kơ mnuih [uôn sang je\ giăm taih kbưi sa thu\n mrâo suaih pral, ngă bruă myun mdah. Hơê] hmưi kơ [uôn sang je\ giăm taih kbưi sa ai bi hgu\m, bi đru hlăm bruă mkra mjing leh anăn klei hd^p."

Sa\ Yang Mao jing sa\ kr^ng 3 (kr^ng dleh dlan) mơ\ng kdriêk Krông Bông, ]ar Daklak mâo êbeh 70% ênoh go\ êsei jing mnuih djuê ana [ia\ Mnông lehana\n Êđê. Mâo klei duh bi liê mơ\ng Knu\k kna, du\m thu\n gia\m anei, klei hd^p mnuih [uôn sang [rư\ hruê [rư\ h’^t kja\p, knư\ hruê knư\ đ^ kyar. Aê Hà – Khua kia\ kriê hđa\p sa\ Yang Mao – ti [uôn Tul, sa\ Yang Mao, kdriêk Krông Bông la] snei, thu\n anei mnuih [uôn sang drông Têt m’ak h^n kyua ara\ anei [uôn sang đ^ kyar, mlih mrâo h^n leh:

“{ri jih thu\n hđa\p, thu\n mrâo truh, kâo lehana\n jih jang mnuih [uôn sang hla\m [uôn [uh m’ak êdi. Hmei jing mnuih [uôn sang hd^p ti kr^ng taih kbưi, [ia\dah mâo Đảng, Knu\k kna mđing dla\ng êdi. Mơ\ng hdra\ êlan mtru\n mơ\ng Đảng kơ brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo, mnuih [uôn sang sa ai lehana\n hluê nga\, mơ\ng phung mduôn khua truh kơ phung hđeh êla\k bi hgu\m kngan s’a^ ai tiê hla\m brua\ mko\ mkra kr^ng [uốn sang mrâo [rư\ hruê [rư\ đ^ kyar, mdro\ng sah h^n. Hla\m brua\ pla mjing, rông mnơ\ng, mnuih [uôn sang tinei thâo ba yua leh kdra\p mrâo; knu\k kna duh bi liê ru\ mdơ\ng sang hra\, knơ\ng kdơ\ng êa, êlan kr^ng [uôn sang. Têt anei gơ\ m’ak m`ai h^n leh”.

Alu\ Xoan, wa\l krah Đinh Văn, kdriêk Lâm Hà, ]ar Lâm Đồng mâo 115 go\ êsei, ho\ng êbeh 80% mnuih K'Ho. Thu\n 2019, mb^t ho\ng lu [uôn ti Lăn dap Kngư, mnuih [uôn sang alu\ Xoan g^r ktưn hgao klei dleh dlan kơ anôk ]h^ mnia, leh tiu leh anăn kphê hro\ ênoh sơa^. Jing mnuih khua thu\n ti alu\ wa\l, thâo săng kơ klei dleh dlan leh anăn du\m klei g^r ktưn mơ\ng mnuih [uôn sang, khua mduôn K Hiểu hơê] hmưi kơ mnuih [uôn sang g^r ktưn h^n leh anăn srăng dưi mâo klei tu\ dưn hlăm thu\n mrâo:

“Hơê] hmưi [uôn sang thu\n mrâo [rư\ hruê [rư\ đ^ kyar. Mnuih [uôn sang mă bruă myun mdan. Arăng dưi ngă 3 4 snăn mnuih [uôn sang dưi ngă 2. Pô amâo thâo brei tui hriăm, êmuh, mse\ si rông hluăt mă mrai  pô amâo thâo snăn mâo adu\ mtô bi hriăm ]ia\ng mđ^ kyar. Grăp ]ô g^r bi mlih ana pla mjing mnơ\ng rông ]ia\ng mđ^ kyar bruă duh mkra [rư\ hruê [rư\ hruê đ^ lar, mko\ mjing [uôn sang [rư\ hruê [rư\ jăk siam."

Kkuh drông thu\n mrâo 2020, mnuih Sedang ti sa\ dleh dlan Đăk Pxi, kdriêk Đăk Hà, ]ar Kon Tum mâo leh lu klei m’ak. Thu\n êgao, brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l mb^t ho\ng mnuih [uôn sang hla\m sa\ dưi mko\ mjing leh tu\ jing ana\n kna\l Măng le Đăk Pxi; jak iêu lu phung tuê hiu ]hưn nao dla\ng, tui ksiêm kơ knhuah dhar kreh mnuih djuê ana Sedang lehana\n la\n mnga êa m’ak mâo ti sa\ mse\ si: Drai êa Đăk Pe, wa\l anôk nga\ brua\ lo\ hma ba yua kdra\p mrâo… Ayo\ng A Tuyên ti [uôn Ling La hơ\k kdơ\k la] snei:

: “ Hruê anei hruê 1 Têt, go\ snag kâo a\t mse\ ho\ng lu go\ sang mka\n hla\m [uôn Linh La hơ\k m’ak êdi. Kbia\ hriê mơ\ng klei g^r mơ\ng mnuih [uôn sang mơ\ng du\m thu\n êlâo, ara\ anei brua\ duh mkra pla mjing, klei hd^p mnuih [uôn sang đ^ kyar leh. Ara\ anei lu go\ êsei hla\m [uôn pla kphê mâo hrui pe\ boh leh. Hla\m ana\n, amâo djo\ [ia\ ôh go\ êsei mâo hrui w^t du\m êtuh êkla\k pra\k mơ\ng brua\ pla kphê hla\m gra\p thu\n. Mb^t ana\n lu go\ êsei lu pla hbei [lang, ana kđui]. Kyua klei kreh kria\ng mơ\ng pô, mnuih [uôn sang tinei ba w^t leh lu klei tu\ jing. {ri ako\ thu\n mrâo, mnuih [uôn sang hơ\k m’ak lehana\n đa\o knang kja\p hla\m hdra\ êlan mtru\n, klei g^t gai mơ\ng Đảng. Thu\n mrâo, mnuih [uôn sang sra\ng hgu\m mguôp kja\p h^n ]ia\ng mko\ mkra [uôn sang, la\n ]ar knư\ hruê knư\ trei mđao, ja\k siam h^n.

Mu\t hlăm thu\n bhang mrâo 2020, [uôn H'Lâm, wa\l krah Đăk Đoa, kdriêk Đăk Đoa, ]ar Gia Lai, mâo leh klei bi mlih êgao hdră k]ah. Thu\n 2017 leh mko\ mjing alu\ mrâo, H'Lâm mâo truh 56 go\ êsei, snăn ară anei kno\ng dôk 15 go\ êsei jing go\ êsei [un. {o# mta kr^ng [uôn sang ăt mlih mrâo, êlan klông dưi tuh bê tông giăm jih. Minh, Khua anôk bruă mặt trận [uôn H'Lâm, hơ\k mơak:

“Mnuih [uôn sang hlăm [uôn H'Lâm bi hgu\m sa ai tiê mđ^ kyar bruă duh mkra [rư\ hruê [rư\ đ^ kyar. Thu\n 2020 hmei lo\ dơ\ng mtru\t mjhar mnuih [uôn sang mb^t ho\ng Knu\k kna đru prăk ]ia\ng mko\ mkra êlan klông [uôn sang ti [uôn H'Lâm, tuh bê tông êlan nao kơ wa\l mkra mjing leh anăn lo\ dơ\ng mko\ mkra sang k[^n [uôn ]ia\ng kơ mnuih [uôn sang mâo anôk bi k[^n jăk h^n."

Khua mduôn Nay Phun thu\n anei bo\ 65 thu\n, ho\ng 35 thu\n jing Đảng viên. ~u hơ\k mơak: [uôn sang pô hlăk mlih mrâo pral, mnuih [uôn sang hlăk lo\ dơ\ng bi lông ktưn ngă bruă mkra mjing, mko\ mkra [uôn sang [rư hruê [rư\ jăk siam:

“Mơ\ng leh Knu\k kna duh bi liê mko\ mkra anôk bruă nah gu\, mjing klei găl kơ mnuih [uôn sang dưi ]an prăk duh bi liê mkra mjing anăn đa đa go\ sang mâo bruă duh mkra hơ^t kjăp. Boh nik Hdră 134 duh bi liê mko\ mkra pưk sang kơ du\m go\ êsei [un, Hdră 168 đru êmô mjeh leh anăn truh ara\ anei êmô mđai leh lu. Mnuih [uôn sang mơak snăk, bi mni kơ Đảng, Knu\k kna. Grăp blư\ bi k[^n [uôn hmei mtru\t mjhar mnuih [uôn sang g^r mă bruă, bi hgu\m sa ai tiê, hluê ngă jăk hdră mtru\n mơ\ng Đảng, hdră bhiăn Knu\k kna, amâo hmư\, amâo hluê klei phung jhat mplư."

H’Nê]; H’Zawut pô ]ih hlo\ng răk