VOV4.Êđê - Hla\k êjai du\m hdra\ brua\ ppro\ng kơ brua\ ba pla ana ma\kka a\t dôk hluê nga\ ti ]ar Lâm Đồng, sna\n mâo lu mnuih ba pla mta ana anei ti ]ar dôk le\ hla\m klei dleh dlan êdi kyua ana amâo mboh ôh. Ana mjeh amâo mâo tu\ ja\k a\t jing klei klei hu^ hyưt êdi ho\ng lu đang ana ma\kka ti alu\ wa\l. Quang Sáng, pô ]ih klei mrâo kơ Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam dôk jưh ti kr^ng Dap kngư mâo klei c\ih la] kơ boh s^t anei ti sa\ Liên Hà, kdriêk Lâm Hà, ]ar Lâm Đồng.

      Êbeh 5 thu\n êlâo, mơ\ng klei hưn mthâo brua\ knu\k kna alu\ wa\l, Nguyễn Đức Hồng ti alu\ Liên Hà, sa\ Liên Hà, kdriêk Lâm Hà, c\ar Lâm Đồng bi si`ê nga\ hra\m m’ar hgu\m blei 100 êđai ana ma\kka mjeh grep mơ\ng sa anôk brua\. Leh ba pla mplua\ hla\m đang kphê mơ\ng go\ sang, leh ana\n mâo 5 thu\n dôk dla\ng kriê, truh kơ ara\ anei du\m ana ma\kka đ^ jing leh ja\k, adhan hla bi pum pam [ia\ lu amâo mâo mboh ôh. Nguyễn Đức Hông hlơr ai tiê lac\: “ Go\ sang kâo ba pla mâo 100 [e\ ana ma\kka, [ia\ kyua amâo mâo mboh ôh ana\n hmei bi koh druôm he\, ara\ anei kno\ng adôk ma\ 20 [e\ đuic\. Du\m ana adôk ana\n kno\ng mboh ma\ sa dua asa\r đuic\ mơh, boh ka\n siam lei.”

      Mb^t ho\ng wưng ba pla mơ\ng Nguyễn Đức Hồng, lo\ mâo Trần Đức Xuân, ti sa\ Lêin Hà, kdriêk Lâm Hà, c\ar Lâm Đồng a\t blei êbeh 100 [e\ êđai ana ma\kka mơ\ng anôk brua\ ba w^t pla mplua\ hla\m đang kphê pô. Kha\gơ\ dla\ng kriê djo\ hnơ\ng, [ia\ 1/3 ênoh ana ma\kka anei djiê he\, du\m adôk kha\ đ^ jing ja\k [ia\ kno\ng du\m ana đuic\ mboh ma\ mâo mơ\ng 1 – 2 kg đuic\ mơh. Trần Xuân Đức brei thâo: “ Ana ma\kka anei êlâo adih kâo blei mjeh mơ\ng knơ\ng brua\ Đức Anh. Kla\ klơ\ng anei jing amâo mâo djo\ ana ma\kka grep ôh, kyua ana\n gơ\ amâo mâo mboh ôh leh ana\n boh ka\n bi knar lei.”

       Hluê si Nguyễn Anh Tuấn, knua\ druh brua\ mtru\t mjhar brua\ nga\ lo\ hma sa\ Liên Hà, kdriêk Lâm Hà, c\ar Lâm Đồng, kluôm sa\ mâo êbeh 10 ha ana ma\kka lông ba pla hla\m wưng anei, [ia\ lu jing mjeh pla ho\ng asa\r amâo mâo djo\ ho\ng ana grep mse\ si anôk mka\p brei mjeh lac\ ôh. Leh [uh mjeh amâo mâo ja\k, mnuih [uôn sang leh ana\n brua\ knu\k kna alu\ wa\l nao truh kơ Knơ\ng brua\ Đức Anh c\ia\ng êmuh bi mkla\ [ia\ dja\p klei c\ia\ng bi tuôm amâo mâo klei tu\ ôh: “ Mâo Knơ\ng brua\ Đức Anh hriê bi tuôm pioh c\h^ mjeh, lac\ jing mjeh kơ mnuih [uôn sang ba pla po\k mlar phu\n mâo boh pioh ba mkra mjing. Phu\n tal êlâo bi nga\ hra\ m’ar ho\ng mnuih [uôn sang jing mka\p brei ana mjeh grep tu\ ja\k, [ia\ leh  ba pla sna\n [uh mjeh anei jing mjeh pla ho\ng asa\r amâo djo\ mjeh grep ôh. Êjai ana\n Knơ\ng brua\ Đức Anh anei c\h^ mjeh kno\ng ma\ sa kdrêc\ đuic\ pra\k, dôk mkrah wah truh hruê kc\ah amâo lo\ [uh hriê ôh, leh ana\n mnuih [uôn sang gơ\ blu\ đ^ng blu\ amâo dah nao bi mtuôm amâo dưi thâo mtuôm ôh.”

      C|ia\ng kơ mâo sa ha ana ma\kka, mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma ti sa Liên Hà duh bi liê  hla\m brô 20 êkla\k pra\k pioh blei mjeh, ka t^ng ôh pra\k kơ hâo pruê leh ana\n ai dla\ng kriê hla\m wang êbeh 5 thu\n. {ia\ ara\ anei, hla\k [uh djuê mjeh amâo mâo ja\k sna\n gơ\ êla leh, mnuih [uôn sang gơ\ luc\ pra\k mb^t ho\ng thu\n mlan nga\ brua\ ti mang.

      Hluê si Phạm S, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ Sang c\ư\ êa c\ar Lâm Đồng, kluôm c\ar ara\ anei mâo êbeh 950 ha đang ma\kka, hla\m ênoh anei mâo truh êbeh 70% ênha\ kyua mơ\ng mnuih [uôn sang c\o\ng ba pla ma\ hja\n pô ho\ng du\m mta ana mjeh amâo thâo b^t phu\n agha ana\n hu\i mâo lu klei truh amâo mâo ja\k. C|ia\ng [ư\ mkra he\ klei anei, Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Lâm Đồng mâo leh hra\ mtru\n g^t gai brua\ lo\ hma alu\ wa\l bi mđ^ brua\ kia\ kriê hnơ\ng phu\n mjeh, msir mkra bi ktang du\m êpul brua\, hlei pô `u c\h^ mnia djuê mjeh ana ma\kka amâo mâo tu\ ja\k, amâo thâo b^t phu\n agha. Phạm S lac\:“ C|ar Lâm Đồng g^t gai leh Knơ\ng brua\ Lo\ hma leh ana\n Mđ^ kyar kr^ng [uôn sang c\ia\ng bi mđ^ brua\ kia\ kriê mơ\ng Knu\k kna. C|ia\ng bi ruah du\m đang war mâo ana mjeh phu\n kyua mơ\ng Knơ\ng brua\ Lo\ hma leh ana\n Mđ^ kyar kr^ng [uôn sang mka\p hra\ tu\ yap, rơ\ng djo\ ho\ng klei c\ia\ng grep. Leh ana\n c\ia\ng ba pla hla\m sa đang mơ\ng 2 – 3 mjeh, bi tơ ba pla ma\ kno\ng 1 mjeh sna\n sra\ng nga\ hma\i djo\ kơ klei đung mnga jing adiê mơ\ng ana ma\kka, sra\ng amâo mâo lu ôh boh.”

       Ana ma\kka ba pla ho\ng mjeh ma\ rah pla mơ\ng asa\r sra\ng amâo mâo klei tu\ ôh, anei jing klei leh bi mkla\ ho\ng boh s^t ti kr^ng Dap Kngư. C|ia\ng kơ mâo du\m đang war ana ma\kka djo\ hnơ\ng c\ua\n, brua\ ruah bi mjing mjeh c\ia\ng hluê nga\ bi djo\ si klei kc\ah mtru\n hla\m hra\ mtru\n 18/2012 mơ\ng Phu\n brua\ Lo\ hma leh ana\n Mđ^ kyar kr^ng [uôn sang kơ klei kia\ kriê duh mkra pla mjing, c\h^ mnia djuê mjeh ana tu\ yuôm leh ana\n ana boh kroh sui thu\n bi mdjuê mjeh ho\ng hdra\ grep dhan. Hluê si hra\ mtru\n anei, c\ia\ng kơ mâo phu\n mjeh ma\kka đa\o knang tu\ ja\k, c\ia\ng bi ruah mâo djuê mjeh phu\n tal êlâo, mâo đang war ana mjeh phu\n tal êlâo, sa hdra\ c\ia\ng bi mâo  [ia\ êdi truh 7 thu\n pioh bi leh. Êjai ana\n, ti kr^ng Dap Kngư, pa\t dah ka mâo ôh  anôk brua\  dưi djo\ ho\ng klei kc\ah mtru\n mrâo lac\. Mđ^ kyar ana ma\kka hla\k ka mâo ôh phu\n mjeh tal êlâo tu\ ja\k, gơ\ mse\ si “ Ru\ mdơ\ng sang ti c\uah ana\n”, ti ana\p sra\ng amâo mâo klei tu\ ôh, nga\ kơ mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma gơ\ le\ hla\m klei dleh dlen./.

                                                      H’Nga pô ]ih mkra.