VOV4.Êđê - Thu\n 2020, khădah hma^ mơ\ng klei ruă tưp mdua Covid -19 leh anăn buôr ]uh ko# ko\ng đo\k, yan adiê ngă hlăm lu alu\ wa\l, [ia\ dah du\m ]ar Lăn Dap Kngư ăt bi leh du\m hnơ\ng k]ah bruă duh mkra- ala [uôn yuôm bhăn. Klei tu\ jing mơ\ng Klei bi k[^n Đảng du\m gưl, wưng thu\n 2020-2025 leh anăn Klei bi k[^n Đảng kluôm ala tal XIII, ho\ng lu hdră êlan yuôm bhăn, mb^t ho\ng klei kơru\ w^t mơ\ng anôk ba ]h^ boh mnga lo\ hma, hlăk jing klei bi knăl mơak, jing boh kdru\t pro\ng ]ia\ng Lăn Dap Kngư hluê ngă klei ]ang hmăng êdah kdlưn, amâo djo\ kno\ng kơ thu\n 2021 đui] ôh [ia\ dah wa\t hlăm du\m thu\n kơ anăp.  Jih thu\n Canh Tý -2020, mu\t hlăm thu\n Tân sửu 2021, pô ]ih klei mrâo Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam mâo klei ]ih “2 thu\n Canh - Tân leh anăn du\m klei mlih mrâo – boh kdru\t mrâo kơ Lăn Dap Kngư.”

Hlăm du\m hrue knhăl jih thu\n Canh Tý 2020, jih jang brua\ kđi ]ar ti sa\ Tân Bình, kdriêk Đăk Đoa, ]ar Gialai ma\ brua\ jih hnơ\ng. Phung khua kia\ kriê brua\ Đảng, brua\ sang ]ư\ êa sa\ kno\ng hnê] w^t kơ anôk brua\ bi kla\ du\m mta hra\ mơar yuôm bhăn, lehana\n lo\ tru\n nao kơ du\m boh [uôn, mb^t ho\ng êpul brua\ djo\ tuôm truh kơ grăp boh sang, mtru\t grăp ]ô mnuih nao tlo\ mgang vaccine buôr ]uh ko# ko\ng đo\k, klei rua\ anei hu^ hyưt ngă djiê mnuih hla\m lu sa\ ti kdriêk anei mkrah thu\n êlâo. Phạm Thị Thắng, Khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa sa\ Tân Bình brei thâo, hlăm klei tru\n kơ brua\ mâo klei uê` klam, kno\ng êbeh kơ 2 hrue, brua\ tlo\ vaccine buôr ]uh ko# ko\ng đo\k ti sa\ mâo bi leh: “Hmei mbha leh mmông mdê mdê ]ia\ng hgu\m ho\ng anôk brua\ êa drao gu\n kdriêk, snăn truh kơ grăp go\ êsei phung [uôn sang, hưn mthâo mmông ana\n sra\ng kơ sa anôk k]ah, jao brua\ mdê mdê kơ knua\ druh ktrâo ata\t phung [uôn sang dôk guôn lehana\n mâo klei tlo\ mgang. Kyuana\\n brua\ tlo\ mgang mâo ngă ho\ng klei jăk. Snăn truh ti wưng anei mâo tlo\ leh jih”.

Snăn klei rua\ tưp mdua [uôr ]uh ko# ko\ng đo\k lehana\n Covid 19 jing sa klei amâo mâo jăk pro\ng ho\ng brua\ mđ^ kyar klei duh mkra ti Lăn Dap Kngư hlăm thu\n 2020, lehana\n dưi gang mkhư\ leh tu\ jing. Klei rua\ tưp buôr ]uh ko# ko\ng đo\k amâo lo\ mâo ôh mnuih tưp mrâo, brua\ tlo\ mgang kơ jih jang phung [uôn sang ho\ng klei rua\ anei dưi bi leh hlăm lu boh sa\, kdriêk, mjing klei găl kơ brua\ bi leh klei tlo\ mgang êbeh 8 êklăk ênoh vaccine adôk hla\m 6 mlan ako\ thu\n 2021 anei. Ho\ng brua\ dưi mkhư\ jih klei rua\ tưp buôr ]uh ko# ko\ng đo\k, du\m ]ar ti Lăn Dap Kngư, lehana\n dưi gang mkhư\ klei rua\ tưp Covid 19. Jih jang phung mâo kman klei rua\ tưp covid 19 mâo ba bi ktlah mdrao mgu\n mtam, amâo mâo lui klei bi mtưp khlăm yang [uôn. Hlăm du\m mlan mdrơ\ng ho\ng klei rua\ tưp, du\m hrue găn klei dleh dlan amâo mâo djo\ kno\ng krơ\ng klei duh mkra ti Lăn Dap Kngư đ^ nanao, [ia\dah lo\ mâo du\m klei bi mguôp, thâo bi đru hdơ\ng găp mđ^ kyar. Amai Nguyễn Thị Thái Thanh, Khua knơ\ng brua\ Ban Mê Green Farm ]ar Daklak bi mbha hlăm brua\ đru do\ng, bi đru kơ phung [uôn sang le\ hla\m klei dleh dlan hla\m dăl thu\n 2020, ngă kơ amai [uh kla\ h^n kơ du\m du\m klei jăk siam hlăk dôk lar đ^ hlăm yang [uôn:“Lu blư\ [uh mgei ai tiê êdi, [uh klei thâo bi đru, lehana\n klei bi mguôp mơ\ng djuê ana pô. Tơdah tuôm ho\ng klei dleh dlan, snăn jih jang mnuih bi krăp mđrăm mb^t bi đru tơl knhal tui]”.

Knư\ găn klei dleh dlan, klei bimguôp jih jang djuê ana ti Lăn dap kngư knư\ h^n mơh êdah kla\. Mb^t ho\ng atur klei yuôm bhăn ana\n, jih  jang klei bi knăl jăk kơ klei duh mkra, ăt lo\ w^t leh ho\ng lăn dap kngư. Mkrah thu\n êgao mâo lu hjan, ngă leh kơ giăm 50 ebâo ha kbâo hlăm alu\ wa\l, snăn eneoh ]h^ lo\ dơ\ng đ^. }huang hlăm yăn koh kbâo, mâo đ^ giăm 40%, djăp 1.150 êbâo prăk/tôn kbâo. Ho\ng klei tu\ dưn mdua mâo kơ hnơ\ng kbâo, lehana\n ]h^ yuôm, phung pla kbâo ti Lăn Dap Kngư mâo hrui w^t êbeh 1 êbâo êklai prăkhlăm thu\n mrâo 2021. Ăt mse\ ho\ng kbâo, ksu ana tu\ dưn mâo ênoh ti Lăn Dap Kngư ăt dơ\ng kru\ ênoh ]h^. Ênoh ktăk ksu mơ\ng 32 truh 37 êklăk prăk/tôn hlăm thu\n 2020, đru leh kơ puhng duh mkra pla mjing ksu dưi hgao klei dleh dlan, đru leh kơ phung pla ksu mâo ba w^t mơ\ng 10 – 17 êkla\k prăk/mlan. Rmah ~ot, mnuih pla ksu ti [uôn Ngo Leh 1, hlăm sa\ knông lăn Ia Krêl, kdriêk Đức Cơ, ]ar Gialai mơak yăl dliê: “Hlăm [uôn grăp go\ êsei mâo hrui w^t lu êdeh mơ\ng 3ha ba w^t ara\ anei mơ\ng 20 – 30 êklăk prăk. Du\m go\ êsei mâo mơ\ng 1ha 2 truh 1ha 3, dưi mâo 15 êklăk prăk, hlei go\ sang pla êbeh 600 phu\n kơ dlông kreh mâo ba w^t mơ\ng 17 êklăk prăk, tui hlue ho\ng ênoh ktăk ksu lu amâodah [ia\”.

Thu\n 2021 truh leh ho\ng Lăn Dap kngư mb^t ho\ng lu phung duh mkra pro\ng ngă leh hra\ mơar duh bi liê lu mta brua\ ho\ng eneoh du\m êbâo êklai prăk. Yan mnga Tân Sửu, knư\ h^n mơh jăk yâo kyua klei tu\ jing mơ\ng klei bi k[^n pro\ng Đảng 13. Klei bi k[^n pro\ng Đảng tal anei bi kla\ leh ho\ng ai tiê bi mguôp jih jang phung [uôn sang, “Ho\ng sa đảng cách mạng kla\ mnga] kjăp ktang, mâo djưp k’hưm, thâo kia\ kriê, g^t gai, lehana\n knhăk mse\ si Đảng drei, mâo phung [uôn sang jih ai tiê khăp mpu\, sa ai, drei mâo leh ai ktang pro\ng, dưi găn djăp mta klei dleh dlan, klei lông dlăng, amâo mâo phung bi roh dưi gang ôh djuê ana drei ]a\t đ^, dưi mko\ mjing klei yuôm bhăn mrâo kơ klei ru\ mdơ\ng lehana\n mđ^ kyar lăn ]ar”.

Hrăm mb^t ho\ng ai êwa kpưn đ^, tui si klei bi k[^n pro\ng Đảng 13 lo\ kơru\ leh, du\m ]ar ti Lăn Dap Kngư ăt hlăk bo\ ho\ng klei đăo knang, hlăm klei g^r pro\ng kpưn đ^. Phạm S, k’ia\ng khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Lâm Đồng, brei thâo, hrăm mb^t ho\ng klei mđ^ kyar brua\ lo\ hma ênuk mrâo, ba boh mnga brua\ lo\ hma ]ar Lâm Đồng mâo ]h^ truh kơ Châu Âu tui si klei kuôl ka\ leh klei bi mnia mblei êngiê Việt Nam – Châu Âu mrâo mâo klei tu\ dưn, ]ar lo\ dơ\ng mâo sa hdra\ jăk ho\ng brua\ hiu ]hưn ênguê brua\ lo\ hma:“Hiu ]hưn ênguê brua\ lo\ hma, jing hdra\ găl pro\ng êdi ti ]ar Lâm Đồng, lehana\n ara\ anei ]ar Lâm Đồng hlăk mtru\n djăp mta hdra\ pioh mđ^ kyar brua\ hiu ]hưn ênguê brua\ lo\ hma hlăm wưng kơ ana\p bi jăk h^n, rơ\ng bi năng ho\ng gưl ala ]ar, lehana\n gưl bi mguôp ho\ng ta] êngao, dưn yua jih klei găl mơ\ng brua\ hiu ]hưn ênguê ti Lâm Đồng”.

Tui si Phạm Minh Tấn, k’ia\ng khua brua\ Đảng ]ar Daklak, la]: Klei tu\ jing mơ\ng klei bi k[^n pro\ng Đảng 13 ana\n jing klei đăo knang, jing leh boh kdru\t kơ ]ar Daklak mâo knhuang ]a\t đ^ kjăp h^n: “Leh tu\ jing klei bi k[^n pro\ng Đảng 13, snăn Daklak srăng lo\ mâo sa klei đăo knang mrâo, hlăm ai êwa mko\ mjing brua\ hluê nga\ du\m hdra\ mtru\n mơ\ng klei bi k[^n pro\ng Đảng 13, djo\ ho\ng brua\ hlue ngă du\m mta mtru\n mơ\ng klei bi k[^n pro\ng Đảng ]ar tal 17, wưng păn brua\ 2020 – 2025, jing mko\ mjing ]ar Daklak knư\ hrue knư\ mdro\ng sah kreh dhar, hlăm ana\n mâo ru\ mdơ\ng [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt jing [uôn phu\n kơ Lăn Dap Kngư”.

Thu\n hđăp Canh Tý hlăk dôk ti mmông knhal tui], lehana\n thu\n mrâo Tân Sửu hlăk truh ho\ng du\m klei ktuh êyuh pro\ng mâo leh du\m gưl brua\ Đảng, brua\ sang ]ư\ êa, lehana\n phung [uôn sang djăp djuê ana ti Lăn Dap Kngư, k`ăm dưi găn jih klei lông dlăng pro\ng, pai ma\ djăp mta klei găl pro\ng mơh hlăk po\k ti ana\p. Jing djo\ he\ êdi drei hlăk dôk ti krah plah wah dua thu\n Anh lehana\n Tân. Canh Tân si tôhmô jing klei mlih mrâo. Phung [uôn sang bi mguôp sa ai tiê, đảng drei mơ\ng gưl dlông hlo\ng truh kơ djăp alu\ wa\l mâo sơăi klei g^r ]ia\ng mlih mrâo, mtru\t mđ^ brua\ ru\ mdơ\ng, lehana\n mlih mkra Đảng… anei jing atur kja\p ]ia\ng kơ jih jang phung [uôn sang kjăp ai êwa đăo knang kơ djăp mta klei jăk siam srăng mâo hlăm thu\n 2021, lehana\n hlăm jih wưng păn brua\ 2020 – 2025./.