VOV4.Êđê- Krĭng wăl Lăn Dap Kngư hlăk jing wưng adiê không kjham, bruă sang čư̆ êa dŭm gưl leh anăn bruă djŏ tuôm hlăk gĭr ktưn mbĭt hŏng mnuih ƀuôn sang pral ba yua dŭm hdră msir čiăng gang mkhư̆ klei kƀah êa kơ ana pla mjing. Êngao kơ bruă ba yua êa bi djŏ guôp mơ̆ng dŭm knơ̆ng kdơ̆ng êa, bruă djŏ tuôm hâo hưn kơ mnuih ƀuôn sang mđĭ klei thâo săng ba yua êa mkiêt mkriêm čiăng gang mkhư̆ klei adiê không kƀah êa.

Ti čar kontum, êa mgơ̆ng hlăm 73 boh knơ̆ng kdơ̆ng êa prŏng adôk 65% kơ dlông. Mbĭt hŏng anăn hnơ̆ng êa mâo mơ̆ng 98 knơ̆ng êa mlai, lehanăn 7 anôk pom êa hŏng pui kmlă năng ai mkăp djăp êa krih mđoh kơ mnơ̆ng pla mjing kơ giăm 11 êbâo ha mdiê yan puih mnga, lehanăn ana sui thŭn. Siămdah yan bhang không anei dah sui anăp srăng truh kơ klei kƀah êa kơ mnơ̆ng pl amjing. Văn Tất Cường, k’iăng khua knơ̆ng bruă lŏ hma čar Kontum brei thâo, bi hrŏ jih hnơ̆ng klei kƀah êa, dhar bruă lŏ hma alŭ wăl hlăk dôk mkiêt mkriêm klei yua êa, lehanăn mtă kơ phung ƀuôn sang yua êa bi thâo mkriêm, lehanăn tŭ dưn:

“Hmei jao leh kơ anôk bruă kiă kriê knơ̆ng mbông êa mâo nanao klei mtrŭt mjhar, bi mguôp kjăp hŏng dŭm adŭ bruă lŏ hma, lehanăn dŭm anôk mkăp êa kñăm dưi kiă kriê êa jua. Mâo leh dŭm kdriêk wăl krah lač năng ai knhal jih yan hlăm đa đa krĭng srăng lĕ hlăm klei kƀah êa. Jing hlăm dŭm krĭng anôk knơ̆ng êa mlai, kyuadah ară anei mâo leh dŭm kdriêk kiă kriê amâodah hlăm dŭm krĭng dŭm anôk êa hnoh điêt jing anôk phung ƀuôn sang čŏng mjing mă knơ̆ng mgơ̆ng êa. Hmei kiă kriê leh mơh bruă sang čư̆ êa alŭ wăl mđing hĭng ară anei kơ klei lŏ mgơ̆ng bi mbŏ êa hlăm knơ̆ng, lehanăn ngă klei bi mbha êa yua bi jăk kơ mnơ̆ng pla mjing”.

 Knơ̆ng kdơ̆ng êa Đăk Uy- Kon Tum rơ̆ng phŭn êa krih

Ti čar Daklak ară anei mâo 208 êbâo ha kphê hlăk dôk hlăm yan krih êa. klei čiăng kơ êa krih jing lu, snăn jing sa mta klei tĭng dleh dlan nanao hŏng mnuih pla kphê lu thŭn leh êgao. Siămdah, hlăm yan bhang anei, dŭm hdră krih êa mkiêt mkriêm mâo ba yua leh hlăm lu anôk, đru mdul leh mơh kơ ana kphê kƀah êa hlăm jih yang bhang.

Triệu Văn Khang ti să Êa Mdroh, kdriêk Čư̆ Mgar mâo 2ha kphê hlăk hlăm thŭn mboh brei thâo, truh ti wưng anei dŭm êa hnoh, êa mgơ̆ng êa, amâodah dŭm knơ̆ng kdơ̆ng êa hrŏ leh sơăi. Ƀiădah kyua mâo yua hdră mkiêt mkriêm êa, snăn êa mơ̆ng kbăng ktir, gŏ sang yua ăt djăp kơ ana kphê msĕ si aguah tlam:

“Hlăm alŭ wăl hma hmei krih êa tal dua leh, dôk yua êa ƀăng, krih bi mkă mmông. Yua êa hŏng klei mkriêm, mkă mmông mtam yơh, amâo mâo bi liê êa hơăi mung mang ôh. Bi tơdah krih bi ling lang srăng ngă liê êa hơăi mung mang”.

Tui si Nguyễn Thanh Long, khua anôk bruă kiă kriê êa jua čar Daklak, klei mđiă hlơr ktang hlăm yan bhang không, ngă truh kơ klei kƀah êa krih kơ kphê, klei msĕ snăn mâo nanao hlăm grăp blư̆ yan bhang truh lu thŭn leh êgao hlăm čar. Siămdah, klei anei hlăk ƀrư̆ ƀrư̆ dưi mghaih msir, hŏng hdră ba yua êa hlăm klei thâo mkiêt mkriêm. knơ̆ng bruă sang čư̆ êa čar Daklak ăt đru leh klă kơ mnuih pla mjing ba yua hdră krih êa mrâo:

“Dơ̆ng mơ̆ng akŏ yan bhang không mtam hmei mtă leh kơ phung ƀuôn sang thâo ba yua êa hŏng klei mkiêt mkriêm, mkuôm pioh êa bi jăk hlăm dŭm ênao mgơ̆ng êa, pioh krih kơ mnơ̆ng pla. Bruă krih êa, dơ̆ng ktrâo atăt kơ phung ƀuôn sang yua êa hŏng hdră mkiêt mkriêm, amâo mâo bi liê êa ti hơăi mung mang ôh. ba yua kdrăp mrâo krih êa hŏng klei thâo mkriêm. Bruă anei mâo leh knơ̆ng bruă sang čư̆ êa čar đru truh mkrah ênoh phung ƀuôn sang bi liê, tơdah hlei gŏ sang mâo klei čiăng dưn yua hdră krih êa anei hŏng hdră bi thư rôč êa”.

 Dak Lak ba yua kdrăp krih êa mkiêt mkriêm kơ ana kphê

Mđiă hlơr ktang ăt sui mơh ti Lâm Đồng anăp srăng truh kơ klei kƀah êa krih hlăm đa đa anôk. Lu gŏ sang cŏng bi mkuôm êa, pioh yua êa krih hlăm yang kƀah êa. Aduôn Vũ Thị Tuyết, ti să Gia Viễn, kdriêk Cát Tiên brei thâo: Gŏ sang čŏng bi mguôp leh hŏng lu gŏ sang mkăn hlăm krĭng mâo hdră mkuôm pioh êa, mă bruă mđrăm sa gưl sa yan, lehanăn mkiêt mkriêm hlăm klei krih mđoh êa.

“Êlâo kơ truh hlăm yan pla mjing, snăn nao bi mdoh hwai hĕ mnuôr mbông êa bi siam. Iêu jak jih jang mnuih hlăm dŭm boh ƀuôn, alŭ čiăng bi hrăm mbĭt mă bruă bi jăk êlâo kơ pŏk êa, lehanăn dơ̆ng kơ sa yan mdiê mrâo”.

Tui si Nguyễn Trường Sơn, k’iăng khua adŭ bruă lŏ hma kdriêk Dă Teh, mbĭt hŏng klei ngă mđrăm sơăi jih jang bruă, boh nik hlăm bruă bi mkuôm êa, pla  2 yan mdiê, lehanăn sa yan ktơr, bi mlih pla djam mtam ti dŭm anôk amâo mâo jăk djăp ôh êa hlăm yan bhang. Bi hŏng dŭm anôk amâo mâo dưi lŏ mđoh êa truh ôh snăn mlih pla ana boh kroh snăn srăng dưi đru mnuih pla mjing mă bruă jăk hĭn, lehanăn dưi mghaih msir hlăm klei kƀah êa yan bhang.

“Hŏng bruă mdrơ̆ng hŏng klei kƀah êa, snăn knơ̆ng bruă sang čư̆ êa kdriêk bi klă leh hdră anei mơ̆ng hnưm mtam. msĕ si mlih pla dŭm mta mnơ̆ng mkăn dưi čăt đĭ hŏng klei mâo hnơ̆ng h’ăp man dưn, pioh mjing klei găl kơ klei krih êa bi djŏ, lehanăn ngă klei mkiêt mkriêm êa hŏng klei jăk ti dŭm knơ̆ng kdơ̆ng êa”.

Lâm Đồng ară anei mâo truh 430 bĭt knơ̆ng kdơ̆ng êa, mâo ênao êa, knơ̆ng êa, anôk êa mlai, knơ̆ng êa êjai... hlăk dôk dưn yua hŏng klei jăk dưi krih mđoh truh 43 êbao ha mnơ̆ng pla mjing. Mbĭt hŏng bruă Lâm Đồng mâo duh bi liê 37 êklai prăk đru mnuih ngă lŏ hma kuai klei truh 3 êbâo ênao mgơ̆ng êa điêt, dưi mgơ̆ng truh 7 êklăk 500 êbâo m3 êa. Tui si hdră mkra mjing dŭm boh ênao êa điêt hlăm čar, dưi đru mghaih msir leh klei kƀah êa kơ mnơ̆ng pla hlăm yan bhang không. Siămdah, ti anăp klei mđiă hlơr ktang lehanăn sui, sĭt nik klei kƀah êa amâo mâo srăng dưi tlaih ôh, čar Lâm Đồng hlăk ktuh êyuh jih ai tiê kiă kriê djăp êpul bruă djŏ tuôm lŏ dơ̆ng ngă lu mta bruă mkăn mghaih msir klei kƀah êa./.

 Pô mblang: Y-Khem Niê