VOV4.Êđê - Thu\n Canh Tý 2020 ho\ng lu klei dleh dlan, lông dlăng mnuih [uôn sang du\m djuê ana Lăn Dap Kngư ho\ng mnuih [uôn sang kluôm ala ]ang hmăng hlăm thu\n bhang mrâo Tân sửu 2021, grăp ]ô mnuih, grăp boh sang dưi mâo lu klei tu\ dưn mrâo, klei ruă tưp Covid-19 dưi msưh kdu\n, [uôn sang đ^ kyar h^n, klei hd^p trei mđao h^n.

Mmông anei, ai êwa Têt Tân Sửu 2021 truh leh ti gra\p boh [uôn, ti [a\ng bha\ gra\p boh sang mơ\ng mnuih [uôn sang ti [uôn Kon Chênh, sa\ Măng Cành, kdriêk Kon Plo\ng, ]ar Kon Tum. Truh ti dja\p anôk hla\m [uôn, [uh s’a^ êlan bê tông mâo mnuih [uôn sang kih mdoh ja\k siam, mnga] ta] bhung. Gra\p boh sang, gra\p ]ô mnuih rua\t kua\t bi leh jih brua\ adôk ]ia\ng mpra\p kkuh drông mn^t mmông đ^ nao mơ\ng thu\n hđa\p truh kơ thu\n mrâo. Khua mduôn A Nuông hơ\k m’ak brei thâo, [uôn mâo 84 go\ êsei ho\ng êbeh 380 ]ô mnuih. Thu\n 2020 kha\dah ênoh ]h^ kphê, kđu] tru\n ênoh [ia\dah kyua kreh kria\ng ma\ brua\ knua\, thâo pla du\m mta ana mkra mjing êa drao, Têt anei jih jang go\ sang hla\m [uôn trei mđao, dja\p ênu\m s’a^. Khua mduôn lehana\n mnuih [uôn sang hla\m [uôn lo\ mâo lu klei m’ak lehana\n đa\o knang kja\p h^n kơ klei ja\k siam sra\ng truh hla\m thu\n mrâo – Thu\n kbao mah ti ana\p. A Nuông brei thâo: ’Mrâo êgao, ênoh ]h^ kphê asa\r ti sa\ Măng Cành tru\n, kha\sna\n mnuih [uôn sang tinei amâo êdu ai [ia\dah a\t g^r dla\ng kriê wiê êna\k đang kphê, ana mdiê bi ja\k ]ia\ng ]ang hma\ng hla\m thu\n mrâo sra\ng ba w^t klei tu\ dưn h^n. Thu\n êgao, lu\ go\ sang po\k mlar leh ênha\ pla mjing kphê ]ia\ng g^r ktưn kpưn mđ^ kyar brua\ duh mkra, hla\m wưng êlâo kơ Têt, hla\m [uôn Kon Chiêng ho\ng mnuih pla kphê, sâm đương quy, sâm hrue# mâo hrui w^t leh pluh, dua pluh êkla\k pra\k, mâo go\ sang hnư hrui w^t lu truh kơ sa pa\n pluh, dua pa\n pluh êkla\k pra\k, hluê ho\ng hnơ\ng mâo boh mnga mnơ\ng pla. Ho\ng brua\ klam jing khua mduôn, kâo h’ê] hmưi kơ jih jang mnuih [uôn sang, gra\p go\ sang hla\m thu\n mrâo brei g^r ma\ brua\ knua\ duh [ơ\ng, ba w^t boh tu\ dưn ja\k, hnư hrui w^t lu h^n mka\ ho\ng thu\n hđa\p, klei hria\m hra\ m’ar kơ anak aneh pô brei mâo klei mđing djo\ hnơ\ng lehana\n mkra mđ^ h^n mơh. Kâo h’ê] hmưi kơ jih jang mnuih [uôn sang drei thu\n mrâo êđa\p ênang lehana\n đ^ kyar h^n’’.          

Mơak Têt,  go\ sang mnuih Sêdang ti ]ar Kon Tum ăt pioh lu ai tiê mprăp du\m mta mnơ\ng [ơ\ng djuê ana. Grăp boh sang ăt mprăp blei mnơ\ng [ơ\ng ]iăng kơ jăk h^n. Mb^t ho\ng lu mta djam mtam go\ sang pô pla, mnuih [uôn sang lo\ duah du\m mta djam mtam pô khăp  hlăm dliê, mse\ si djam ktô`, guôl, du\m mta hla msăm… Mse\ snăn, êngao kơ ]^m u\n, ]^m êmô, mnu\ mâo leh mnuih [uôn sang lo\ g^r [ê] [ưi mă kkuih dliê êmo\ng, kan êa pioh mkra mjing mnơ\ng [ơ\ng djuê ana. Ayo\ng A Trà, [uôn Vi Glơng, să Hiếu, kdriêk Kon Plong brei thâo ai êwa mprăp drông Têt mơ\ng mnuih [uôn sang. “Mprăp drông thu\n mrâo, mnuih [uôn sang hlăm [uôn khăng knă kpiê ]eh, đa đa go\ sang thâo mâo [iă snăn knă kpiê ho\ng braih đio\ ]iăng huă mnăm. Du\m hruê anăn amâo dưi k[ah ôh ]^m u\n, ]^m mnu\ leh anăn du\m mta djam dưi ma\ mơ\ng pưk hma, hlăm dliê. Ară anei phung khua mduôn, phung thâo mbruă ăt hlă jih ai tiê mtô mblang phung êdam êra tông ]ing, kdo\ mmui` mprăp drông thu\n mrâo.”

Hla\k ai êwa hruê Têt truh leh ti [uôn sang La\n dap kngư, mnuih djuê ana Êđê ti sa\ Êa Tiêu, kdriêk }ư\ Kui`, ]ar Dak Lak a\t blei mpra\p ana kyâo bi msiam pưk sang, kih mdoh pưk sang ]ia\ng bi msiam wa\l anôk drông Têt djuê ana. Y Tuân Niê, ti [uôn Êbu\ng, sa\ Êa Tiêu, kdriêk }ư\ Kui`, ]ar Dak Lak la] snei:Thu\n anei pe\ ]h^ kphê hnui h^n mka\ ho\ng thu\n êlâo, yan adiê ka\n ja\k ga\l kyua klei [hu krô. Kha\ sna\n go\ sang kâo a\t g^r [hu krô, ba ]h^ lehana\n a\t mpra\p mơh [ia\ mnơ\ng dhơ\ng kơ go\ sang m’ak drông Têt mse\ ho\ng lu go\ sang mka\n. Go\ sang kâo a\t bi mdoh pưk sang, hra\m mb^t ho\ng mnuih [uôn sang hla\m [uôn kih mdoh ktuê êlan lehana\n blei du\m mta mnơ\ng yua hla\m hruê Têt lehana\n ]ang hma\ng du\m klei ja\k siam sra\ng truh hla\m thu\n mrâo’’.

Ra Lah Keng (kkiêng thu\n 1954, ti alu\ 6, [uôn hgu\m Sông Bờ, wa\l krah Ayun pa) snăn brei thâo, go\ sang `u hlăk g^r ktưn bi leh bruă pưk hma, kih mdoh pưk sang drông thu\n mrâo. Keng ăt brei thâo mprăp lu mnơ\ng [ơ\ng ]iăng iêu jak phung tuê leh anăn găp djuê. Keng brei thâo: “Go\ sang pla mjing lo\ dua yan leh anăn hrui êmiêt kbâo hnưm ]iăng mprăp bi msiam pưk sang, êlan klông doh, amâo hwiê djah plă plia hlăm anăp sang. Drông thu\n bhang mrâo, go\ sang mprăp đu\ng đio\, knă kpiê ]eh hlăm brô 20 ]eh. Thu\n hđăp êgao, djăp klei amâo myun lui yơh, pioh klei jăk siam h^n leh anăn drông thu\n mrâo ho\ng klei ]ang hmăng jăk siam, ngă yang suôt jih klei jhat, bi doh pưk sang, [uôn êlan doh siam drông thu\n mrâo mơak m`ai.”

Sa\ Kon Gang, kdriêk Đa\k Đoa, ]ar Gia Lai mâo truh 98% ênoh mnuih jing mnuih djuê ana Bahnar. Mđ^ lar ai tiê ba ana\p, êpul êdam êra s^t êm^t mtru\t mjhar mnuih [uôn sang ba yua kdra\p kreh knhâo mrâo mrang hla\m brua\ pla mjing, hd^p ja\k đa\o djo\, amâo hmư\ klei phung jhat mplư mplê], m]u\t m]hur. Ayo\ng Hí, Khua brua\ Đoàn sa\ Kon Gang la] snei:Mpra\p drông Têt djuê ana, êpul sa\ hmei huai mdoh êlan klông hla\m [uôn sang. Jing khua brua\ Đoàn sa\, kâo kreh mtru\t mjhar, iêu jak lu phung êdam êra mu\t hla\m êpul đoàn ]ia\ng bi mtô la] kơ hdơ\ng ga\p nga\ brua\ duh mkra, mko\ mkra [uôn sang. Hla\m thu\n 2021, hdra\ k`a\m mơ\ng êpul brua\ đoàn jing hra\m mb^t ho\ng du\m knơ\ng, dhar brua\ ti alu\ wa\l mko\ mkra [uôn sang ja\k siam h^n, đru mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo. Bi hgu\m du\m êpul êya brua\, go\ sang mta\ mta\n kơ phung êdam êra mđing m^n h^n kơ hdra\ duh [ơ\ng, mđ^ kyar brua\ duh mkra, amâo bi tio\ êran, hd^p thâo đru kơ go\ sang.

}ia\ng drông sa yan Têt trei mđao, êđa\p ênang, dja\p ênu\m, du\m anôk brua\ mb^t ho\ng brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l du\m ]ar kr^ng La\n dap kngư hra\m mb^t mđing dla\ng leh Têt kơ mnuih [un, jing mnuih hma\i djo\ mơ\ng klei rua\ tưp, dưi mâo sa yan Têt trei mđao, yâo m’ak.

Têt dơ\ng truh, mb^t ho\ng kluôm ala, bruă sang ]ư\ êa du\m gưl hlă ]ar Gia lai ăt hlăk g^r ktưn hluê ngă hdră msir kriê dlăng Têt kơ mnuih [uôn sang. Ayo\ng Đing Guin, K’iăng Khua knơ\ng bruă sang ]ư\ êa să Kdang, kdriêk Đăk Đoa, ]ar Gia  Lai brei thâo, să đru leh du\m [uôn mnuih djuê [iă ho\ng hnơ\ng 5 êklăk prăk/mlan ]iăng mnuih [uôn sang drông Têt. Mb^t anăn, să ăt  ktuê dlăng hlăm jih jang [uôn ]iăng đru kơ mnuih [un, go\ sang dleh dlan mâo Têt ho\ng klei m^n mơ\ng să jing amâo lui sa ]ô mnuih [uôn sang amâo mâo Têt, amâo klei dưi drông Tết. “Têt thu\n 2021 anei bruă Đảng, Knơ\ng bruă iêu jak mnuih [uôn sang drông Têt jăk mơak, mkiêt mkriêm leh anăn êđăp ênang. Êngao kơ hdră êlan mơ\ng Knu\k kna snăn să hmei ăt kah mơ\ng prăk knu\k kna blei mnơ\ng mđup brei kơ go\ sang dleh dlan ]iăng kơ di gơ\ mâo Têt mse\ si grăp go\ sang mkăn hlăm să. Êngao kơ phung mâo ai tiê kmah đru 120 hnư mnơ\ng, grăp hnư mâo ênoh 4 êtuh êbâo prăk leh anăn Trung đoàn 28, Quân đoàn 3 đru 12 hnư mnơ\ng, grăp hnư mâo ênoh 3 êtuh êbâo prăk blei mnơ\ng kơ go\ sang dleh dlan dôk hjăn păn. Hdră k`ăm mơ\ng să k]ah anăn jing, grăp boh sang hlăm să Kdang dưi drông Têt mơak m`ai, amâo brei hlei go\ sang amâo dưi drông Têt ôh.

Sa thu\n 2020 êgao leh ho\ng lu klei na\ng hdơr ho\ng du\m gưl bluh mâo klei rua\ tưp, ang^n êbu\ tuh hriê hla\m kwar Krah lehana\n La\n dap kngư [ia\dah mnuih [uôn sang a\t đa\o knang hla\m klei g^t gai mơ\ng Đảng lehana\n Knu\k kna hla\m hdra\ k]ah gang mkhư\ klei rua\ tưp lehana\n mđ^ kyar brua\ duh mkra. Mb^t ho\ng kluôm ala ]ar drông sa thu\n mrâo ho\ng lu klei ]ang hma\ng ja\k siam, mnuih [uôn sang ti sa\ Êa Tul, kdriêk }ư\ Mgar, ]ar Dak Lak dôk hơ\k m’ak drông Têt nguyên đán Tân Sửu 2021. Aduôn H’Mak Niê (Aduôn Sion), [uôn Pơr, sa\ Êa Tul, kdriêk Čư Mgar, ]ar Dak Lak brei thâo: Kha\dah thu\n êgao, brua\ duh mkra mâo klei hma\i kyua klei rua\ tưp, klei yan adiê nga\ [ia\dah mnuih [uôn sang hla\m [uôn a\t hơ\k m’ak drông Têt, ]ang hma\ng sa thu\n mrâo mâo lu klei mbha\ mbhai, myun h^n. Mpra\p drông Têt a\t mse\ ho\ng lu ayo\ng adei mka\n hmei mpra\p blei [ê` kan, đu\ng [ê` Tek lehana\n bi msiam pưk sang hra\m mb^t ho\ng ayo\ng adei hiu ]hưn hla\m du\m hruê Têt.

Dam Rong jing kdriêk dleh dlan mơ\ng ]ar Lâm Đồng. Kdriêk mâo êbeh 55 êbâo ]ô mnuih, ênoh mnuih djuê [ia\ mâo 73%, ho\ng 23 djuê ana hd^p mda. Kluôn kdriêk mâo 387 go\ sang mâo ai ho\ng cách mạng. Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa kdriêk Dam Rông, ]ar Lâm Đồng brei thâo: Kdriêk po\k ngă leh hdră nao ]hưn leh anăn mđup brei mnơ\ng Têt kơ phung knu\k kna dlăng ba, boh nik phung mâo ai ho\ng cách mạng, phung [un rơ\ng kơ grăp ]ô mnuih dưi drông Têt jăk mơak. Lơ Mu Ha Poh, Khua Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa să Dă Long, kdriêk Dạm Rông brei thâo: “Hluê si klei g^t gai mơ\ng bruă sang ]ư\ êa gưl dlông, gưl Têt truh gưl bruă Đảng, bruă sang ]ư\ êa alu\ wa\l hmei mđing dlăng du\m hdră k]ah, klei đru kơ phung mâo ai ho\ng cách mạng, phung [un… klă klơ\ng, alu\ wa\l rơ\ng sa hnư mnơ\ng, ktuê dlăng phung dưi dưn klei đru mơ\ng yang [uôn, amâo brei hlei pô lui ti tluôn. Mnuih [uôn sang pô grăp ]ô dưi mâo hnư mnơ\ng hrăm mb^t hơ\k mơak ho\ng grăp ]ô mnuih.”

Aduôn K’Lip, K’iăng Khua bruă Đảng să Phi Liêng, kdriêk Dam Rong brei thâo, k`ăm mjing ai êwa hơ\k mơak [ri yan Têt truh, alu\ wa\l ăt mko\ mjing lu bruă ngă klă s^t: “Grăp thu\n, [ri ako\ thu\n mrâo, Đảng leh anăn Knu\k kna alu\ wa\l khăng mko\ mjing hdră dhar kreh kdo\ mmui` ]ia\ng mơak Đảng – mơak yan mnga. Klă klơ\ng jing mko\ mjing klei bi lông êran, bi lông pah boh, mnuih [uôn sang ngă jih ai tiê. Mơ\ng bruă mko\ mjing hdră, alu\ wa\l hâo hưn kơ mnuih [uôn sang drông Têt mơak Đảng, mơak yan mnga, hâo hưn hdră êlan mơ\ng Đảng, hdră bhiăn mơ\ng Knu\k kna snăn mnuih [uôn sang hơ\k mơak nao ai”.