VOV4.Êđê- Leh du\m hruê m’ak Yan mnga, drông Têt Tân Sửu, mnuih [uôn sang La\n dap kngư m]h^t m’ua\t lo\ w^t ma\ brua\ knua\, ho\ng du\m klei ]ang hma\ng kơ sa yan nga\ brua\ tu\ jing.

Êpul hgu\m brua\ pơ\k m`am Tơ\ng Bông mâo mko\ mjing mơ\ng hlăk thu\n 2003. Ara\ anei, Êpul hgu\m anei mâo leh 45 ]ô [^ng hgu\m jing anak Êđê sơăi, ênoh mâo ba w^t grăp thu\n hlăm brô 1 êklai 200 êkla\k prăk. Hrui w^t kah knar kơ grăp ]ô [^ng hgu\m mơ\ng 3 êklăk 2 truh 3 êklăk mkrah/mlan. Mơ\ng thu\n 2020, Êpul hgu\m brua\ mâo mko\ mjing leh alu\ wa\l ]hưn dhing ti [uôn Tơ\ng Ju\ ho\ng 3 boh sang sang krum êđê dlông rang mdah lu kdrăp pe\ tông, lehana\n mnơ\ng mnua\ yua mơ\ng klei hd^p pô. Mb^t ho\ng ana\n, Êpul hgu\m lo\ ngă lu brua\ mkăn drông tue hriê ]hưn ]ua\ dlăng knhuah gru dhar kreh, lehana\n [ơ\ng mnơ\ng [ơ\ng Êđê.

H’Yăm {uôn Krông, Khua kia\ kriê êpul hgu\m brei thâo, leh du\m hrue duh kơ tết, jih jang mnuih ma\ brua\ hlăm êpul hgu\m srăng mâo du\m hruê mdei lo\ mbo\ ai tiê kơ brua\ knua\ mrâo thu\n 2021:

“Leh du\m hrue mdei tết snăn êpul hgu\m k]ưm tru\n kơ brua\ mrâo hlăm thu\n, lehana\n ]ang hmăng kơ jih jang brua\ mâo klei jăk j^n, wa\t hlăm brua\ m`am, đê], lehana\n hlăm brua\ hiu ]hưn ênguê, drông jum phung tue. Kâo ]ang hmăng hlăm thu\n anei, Êpul hgu\m sra\ng mâo lu tuê mơ\ng djapư anôk hriê ]hưn, ksiêm duah, ]ia\ng pô dưi hưn mdah djăp mta knhuah siam djuê ana pô, mơ\ng dhar kreh pơ\k m`am, brua\ mkra mnơ\ng [ơ\ng hua\, hlo\ng truh kơ kdrăp pe\ tông, lehana\n ]ing ]har”./.

Gra\p thu\n s^t truh kơ ako\ thu\n mrâo. Yan mnga mrâo, 21 sa\, [uôn hgu\m ti [uôn pro\ng Kon Tum lo\ mko\ mjing kna\m tru\n kơ brua\ ako\ thu\n. Thu\n anei, brua\ phu\n mâo anôk brua\ sang ]ư\ êa du\m [uôn hgu\m, sa\ mko\ mjing jing kna\m tru\n kơ brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo lehana\n dhar kreh [uôn pro\ng ênuk mrâo. Ho\ng êbeh 9 êbâo ]ô mnuih [uôn sang lu jing mnuih djuê ana Bahnar hd^p ti 9 alu\, brua\ sang ]ư\ êa sa\ Đa\k Bla mko\ mjing kna\m kơ mnuih [uôn sang tru\n kơ brua\ duh mkra pla mjing ako\ thu\n. Jih jang alu\ mâo s’a^ phung knua\ druh sa\ nao ktrâo la] lehana\n hra\m mb^t nga\ brua\ ho\ng mnuih [uôn sang hla\m ai êwa hơ\k m’ak. Gra\p ]ô mnuih hur har kơ brua\ amâo bi kah mbha mduôn khua, mda asei, êkei mniê. Amai Y Hlẻo, knua\ druh ksiêm dla\ng kơ brua\ la\n ala, brua\ lo\ hma sa\ Đa\k Bla brei thâo:

Băng Tiếng Bana – Dơng dịch: Thu\n 2021, anôk brua\ sang ]ư\ êa sa\ Đa\k Bla ]ih mkra leh hdra\ k]ah, po\k nga\ truh kơ du\m alu\, [uôn kơ brua\ duh mkra pla mjing, pla hbei, pla kbâo, mko\ mkra mjing kdra\n pla mnơ\ng pro\ng, mko\ mjing brua\ duh mkra go\ sang. Mb^t ana\n, anôk brua\ sang ]ư\ êa sa\ a\t po\k hdra\ brua\ truh kơ du\m alu\, [uôn mko\ mjing hdra\ bi mdoh êlan klông, kriê kja\p wa\l hd^p mda mtah siam, hwiê djah djâo djo\ anôk, gang mkhư\ klei rua\ tưp, ra\ng mgang klei suaih pral ]ia\ng kơ jih jang dưi drông sa thu\n mrâo êđa\p ênang, yâo m’ak.

Ho\ng [uôn Yon Tok, sa\ Ia Glai, kdriêk }ư\ Sê, ]ar Gialai, hd^p ho\ng brua\ lo\ hma, puhng mda asei hlăm [uôn, kyua kreh krui` hriăm hra\ mơar mâo tu\ jing ]a\t đ^ leh ho\ng lu brua\ mkăn, boh nik ngă nai êa drao, ngă brua\ mdrao mgu\n mnơ\ng rông, ngă nai mtô hđeh… Amai Kpa\ H’Hl^k, knua\ druh ngă brua\ kơ ênoh mnuih ti sang êa drao sa\ Ia Grai brei thâo, kha\dah ho\ng ya mta brua\ ngă, snăn leh sa wưng mdei tết, jih jang mnuih lo\ w^t kơ brua\, `u brei thâo, ho\ng brua\ pô ngă, êlâo dih kreh đue\ hiu tar jih 11 boh [uôn hlăm sa\ ]ia\ng hâo hưn, [ia\dah phung [uôn sang kreh êku\t kơ hma, snăn lo\ dơ\ng bi nao lu blư\ kơh jing suăi êmăn. Ara\ anei brua\ knua\ găl ênưih h^n leh, lu phung [uôn sang thâo yua đ^ng blu\:

“Leh mâo lo\ mdơ\ng mrâo sang êa drao, mnuih rua\ hriê mdrao lu h^n, lehana\n êa drao gu\n pioh mdrao lu h^n mơh, dju djuăm duam rua\ jih jang mnuih bi băng hriê kơ sang êa drao sơăi. Leh jih wưng mdei tết kâo lo\ w^t ma\ brua\ mse\ si aguah tlam. Hlăm du\m hrue mdei hnê] brua\ pưk sang, tôhmô knăm năm, knăm kjuh amâo mâo gak snăn hnê] nao krih êa kphê, ma\ rơ\k lo\. Ara\ anei ênuk thâo yua đ^ng blu\ thâo m^n, jih jang mnuih bi mâo đ^n blu\, ya do\ pô ]ia\ng dlăng dưi [uh hlăm đ^ng blu\, mse\ si dlăng rup, dlăng klei mrâo, amâodah tui duah klei kreh knhâo, mơ\ng ana\n mơh dưi thâo săng sa kdrê] kơ brua\ dlăng kriê klei duaih pral kơ phung am^, kơ anak mrâo kkiêng, klei rua\ phung mniê, bi tui duah êa drao, blei êa drao bi mdrao mgu\n”./.

Leh du\m hrue mdei tết kuh ku\m ênum ênap ho\ng găp djuê, lu phung [uôn sang ti Lăn Dap Kngư lo\ bi tru\n nao lo\ hma, k]ưm kơ sa yan mrâo. Phung hđeh mda asei lo\ w^t kơ brua\ pô hmăng hmưi kơ sa klei tu\ jing ti ana\p:

{ri ako\ thu\n mrâo, phung mda asei ti sa\ knông la\n Thuận An, kdriêk Dak Mil, ]ar Dak Nông sra\ng mko\ mjing kna\m tru\n kơ brua\ po\k nga\ du\m brua\ klam. Ayo\ng Y Arôn – K’ia\ng khua brua\ Đoàn êdam êra Cộng sản Hồ Chí Minh sa\ Thuận An brei thâo, brua\ klam phu\n mơ\ng gưl tru\n kơ brua\ ako\ thu\n anei jing bi hgu\m ho\ng Kđông kahan ra\ng mgang knông la\n po\k hdra\ gang mkhư\ klei rua\ Covid 19, gang mkhư\ klei tle\ ]h^ mnơ\ng soh hdra\ bhia\n, pla ana kyâo mtâo ti ktuê êlan kr^ng [uôn sang. Anei jing brua\ nga\ kla\ s^t kkuh m’ak Klei bi k[^n brua\ Đảng tu\ jing.

Y Aron 1-Y Sưng-QH: Mu\t hla\m thu\n mrâo, Êpul êdam êra hmei mtru\t gra\p ]ô đoàn viên êdam êra nga\ brua\ duh mkra pla mjing ]ia\ng mđ^ kyar brua\ duh mkra lehana\n mtô mblang kơ brua\ ra\ng mgang klei êđa\p ênang ala [uôn. Boh nik, hla\m thu\n mrâo amâo nao mu\t, kbia\ ti kr^ng knông la\n soh ho\ng hdra\ bhia\n, amâo ba yua phao m’ar, matu^ lehana\n tle\ ]h^ mnơ\ng dhơ\ng soh hdra\ bhia\n ti knông la\n. Ako\ yan mnga mrâo, hmei a\t bi hgu\m ho\ng anôk brua\ Mặt trận sa\ pla ana kyâo. Kla\ klơ\ng hmei ruah leh êlan kr^ng [uôn sang mrâo êbeh 1 km pla ana kyâo. Anei a\t jing brua\ kkuh m’ak Klei bi k[^n Đảng lehana\n kkuh drông thu\n mrâo.

Y-We\ Ktla kreh iêu Aê Ngân, ti [uôn Gram A, sa\ }ư\ Bao, wa\l krah [uôn Hô, ]ar Daklak brei thâo, thu\n leh êgao kle ihd^p mda kno\ng djăp hua\ [ơ\ng. brua\ knua\ mơ\ng dua ung mo# jing dlăng kriê lehana\n riêk ktăk ksu, bi phung anak lo\ pla mjing kphê. Ho\ng 4 ha ksu hlăk thu\n riêk ktăk leh, go\ sang mâo ba w^t grăp mlan mơ\ng 6 – 8 êklăk prăk. Mb^t go\ sang mâo ngă mơh 2 sao lo\ dua yan, grăp thu\n mâo wia\ truh 7 tôn mdiê. Aê Ngân mâo 6 ]ô anak, mko\ mjing găp djuê leh mdê mdê hd^p hlăm du\m boh [uôn hlăm ]ar. Leh truh thu\n mrâo, phung anak ]ô bi mkiêt hrue mmông hriê ]ua\ am^ ama aê aduôn bi hơê] hmưi thu\n mbhang mrâo, lehana\n mơak thu\n mrâo. Anei jing klei `u mơak êdi. ~uyăl dliê, tơdah anak ]ô hriê ]ua\, hrăm mb^t bi drông thu\n mrâo, ti mmông ana\n `u amâo mâo wơr ôh mta\ mtăn kơ anak ]ô bi kreh kriăng ma\ brua\ knua\, mta kơ phung ]ô g^r hriăm hra\ mơar:

“Ara\ anei pô ăt dôk m^n nanao ]ia\ng kơ mgi dih ya klei srăng ngă, ya brua\ srăng m^n pioh mđ^ kyar klei hd^p mda, g^r duh [ơ\ng bi ]a\t đ^. Mse\ si leh rue\ tết snăn tru\n kơ brua\ nao rah mdiê bhang, pla mdiê lo\. Leh brua\ hlăm lo\ w^t kơ brua\ ksu, riêk ktăk, bi mdoh ]hiên mđu\. Truh mlan 4 k]ưm dơ\ng hlăm yan riêk ktăk hlăm thu\n yơh”./.

Leh du\m hruê Têt bi kuh ku\m ênu\m ênap, lu mnuih [uôn sang ti La\n dap kngư hnê] lo\ nao kơ pưk kơ hma, mphu\n nga\ brua\ hla\m sa yan mrâo. Phung êdam êra a\t lo\ w^t kơ brua\ pô ho\ng klei ]ang hma\ng sra\ng ba w^t lu klei tu\ jing:

Amai H’Yoa Ksơr, [uôn Yun, sa\ Dliê Ya, kdriêk Krông H’Nang, ]ar Dak Lak, kbưi ho\ng sang êbeh 10 thu\n ho\ng anei nao ma\ brua\ ti kr^ng mka\n. Du\m hruê Têt amai lo\ w^t ho\ng go\ sang, ho\ng [uôn sang mb^t ho\ng lu klei hơ\k m’ak. Thu\n mrâo, ]ang hma\ng klei ja\k j^n truh ho\ng go\ sang lehana\n leh jih hruê Têt ung mo# amao lo\ mpra\p nao ma\ brua\ pô.

Hruê Têt hmei w^t ho\ng [uôn sang, ho\ng go\ sang hra\m mb^t bi ya\l dliê kơ sa thu\n amâo bi mtuôm. Klei hd^p tuôm ho\ng lu klei dleh dlan [ia\dah hmei a\t g^r ga\n hgao jih. Jih hruê Têt, ung mo# kâo lo\ w^t ti Đồng Nai ma\ brua\ ]ia\ng  mâo hnư hrui w^t mđing dla\ng kơ go\ sang pô, kơ anak aneh nao sang hra\. Thu\n mrâo ]ang hma\ng go\ sang kâo suaih pral lehana\n yâo m’ak nanao.

7/.H’Nưn Mlô aduôn Răk 58 thu\n, ti [uôn Trưng, [uôn hgu\m An lạc, wa\l krah [uôn Hô, ]ar Daklak brei thâo mphu\n dô, hlăm du\m hrue ako\ thu\n mrâo leh hrui êmiêt boh mnga ktơr ênu\m kơ hjiê, mdiê ênu\m kơ sang, snăn dơ\ng mko\ mjing klei hua\ blăm mnăm thu\n [ơ\ng u\n êmô, lehana\n ngă yang ako\ pin êa. Ara\ anei phung [uôn sang thâo duah [ơ\ng leh pla ana tu\ dưn, snăn leh du\m hrue mdei tết phung [uôn sang lo\ mjh^t m’ua\t tru\n kơ brua\ sơăi: (B Êđê)

“Phung [uôn sang drei ara\ anei thâo pla leh ana\n tu\ dưn sui thu\n mse\ si kphê ksu. Leh jih hrue tết, phung [uôn sang tru\n kơ brua\ nao kơ lo\ hma. Nao krih êa kphê, khăt adhan kphê, hlei mâo lo\ dlăng kriê lo\ lăn. ]ang hmăng kơ sa thu\n mrâo srăng mâo boh mnga jăk”./.

A Mek ti [uôn Êa Mao, sa\ Êa Yiêng, kdriêk Krông Pa], ]ar Daklak mb^t ho\ng mnuih hla\m go\ sang lo\ mko\ mjing kna\m tru\n kơ brua\ ako\ yan mnga. A Mek ]ang hma\ng, hla\m thu\n mrâo Tân Sửu 2021 gra\p ]ô mnuih hla\m go\ sang `u suaih pral, êđa\p ênang, pla mnơ\ng mâo lu boh mnga, mnuih [uôn sang hla\m [uôn hd^p ja\k ênang, bi hgu\m mguôp, g^r ma\ brua\ knua\ duh [ơ\ng mđ^ kyar brua\ duh mkra mko\ mkra [uôn sang, la\n ]ar:

Băng- tiếng Xơđăng- Nhát lisa dịch: "Leh du\m hruê mdei Têt go\ sang kâo tru\n kơ brua\ nao kơ pưk hma yơh. {ri gưl anei, hmei nao krih êa lehana\n pruê hbâo kơ kphê, lehana\n kha\t adhan, jih rơ\k đang ana mtu\k, dla\ng kriê du\m sao lo\. Thu\n anei kâo ]ang hma\ng kơ kphê, mdiê mâo lu boh mnga, ana mtu\k đ^ jing ja\k. Êngao ana\n, kâo a\t ]ang hma\ng mnuih [uôn sang hla\m [uôn g^r ma\ brua\ knua\, hluê nga\ ja\k hdra\ êlan mtru\n mơ\ng Đảng, hdra\ bhia\n mơ\ng knu\k kna. }ang hma\ng la\n ]ar drei [rư\ hruê [rư\ đ^ kyar..

Khua mduôn Y- Thanh ti [uôn kdung, sa\ Hra, kdriêk Măng Yang, ]ar Gialai brei thâo hlăm thu\n mrâo 2021, phung [uôn sang mâo leh klei knu\k kna đru mjeh mdiê mrâo mâo boh mnga lu ]ia\ng pla mjing yan puih mnga. Jing khua mduôn, jing mnuih mâo k’hưm, `u srăng mtru\t phung [uôn sang kreh krui` duh [ơ\ng, ]ia\ng hrăm mb^t bi hro\ klei [un knap, mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo. Y-Thanh la]: “Hlăm mlan ako\ thu\n anei, phung [uôn sang hmei dơ\ng kơ brua\ yăn puih mnga, puhng [uôn sang mơak, jih ai tiê ma\ brua\ knua\, bi ngă lo\ rah mdiê. Mjeh mdiê mâo leh knu\k kna đru, mkăp leh djăp ênu\m snăn lo\ đ^ jing siam, phung [uôn sang la] jăk kơ Đảng, knu\k kna ktrâo ata\t leh hdra\ pla mjing, đru kơ phung [uôn sang mjeh mdiê mrâo, mboh h^n, ]ia\ng dưi đru kơ jih jang mnuih mâo djăp êsei hua\ djam [ơ\ng”./.

Leh du\m hruê mdei drông Têt djuê ana Tân Sửu 2021, aguah anei go\ sang A Rô, mnuih djuê ana Sedang ti thôn Đa\k Viên, sa\ Tê Xăng, kdriêk Tu Mơ Rông, ]ar Kon Tum mko\ mjing kna\m tru\n kơ brua\ ako\ yan mnga mrâo. A Rô brei thâo, hla\m thu\n Tân Sửu 2021, `u ]ang hma\ng yan adiê ja\k ga\l, klei rua\ tưp dưi msưh kdu\n, mnơ\ng pla lehana\n mnơ\ng rông đ^ jing ja\k ba w^t boh tu\ brua\ duh mkra lu h^n, mnuih [uôn sang hla\m [uôn suaih pral, bi hgu\m mguôp kja\p h^n:

"Leh du\m hruê mdei [ơ\ng Têt, gra\p ]ô mnuih, gra\p sang sang bi tru\n kơ brua\ s;a^ mse\ si nao jik rơ\k, pla mnơ\ng dhơ\ng, pla hbei… ]ang hma\ng yan mrâo sra\ng mâo lu boh mnga, hnư hrui w^t sra\ng đ^ h^n. Mb^t ana\n, mnuih [uôn sang hla\m [uôn sra\ng lo\ mđ^ kyar brua\ duh mkra ]ia\ng msir klei ư\ êpa, bi hro\ klei ơun knap, g^r ktưn kpưn đ^ kơ mdro\ng msei si ayo\ng adei Yua\n. Mnuih [uôn sang hla\m [uôn g^r mtô la] kơ ]ô anak pô nao sang hra\ m’ar, phung êdam êra thâo ma\ brua\ knua\ duh [ơ\ng đru kơ go\ sang đa\m le\ hla\m klei ư\ êpa, gra\p boh sang nga\ brua\ brua\ bi mdoh pưk sang, êlan klông, mđ^ kyar brua\ rông mnơ\ng. Boh nik, mnuih [uôn sang hla\m [uôn brei mđ^ lar ai tiê hgu\m mguôp, thâo bi đru hdơ\ng ga\p hla\m [uôn hra\m mb^t mko\ mkra [uôn sang đ^ kyar, sah mdro\ng’’.