VOV4.Êđê -Thu\n 1975, po\k klei bi blah mâo ana\n kdrăn blah Lăn Dap Kngư dưi yap jing klei bi blah yuôm bhăn po\k êlan kơ kdrăn blah Yan mnga thu\n 1975, kdrăn blah Hồ Chí Minh truh kơ klei mâo sua ma\ klei êngiê kluôm dhuôm kwar Dhu\ng, mhluh lir lăn ]ar. Leh klei mâo ma\ {uôn Ama Thuôt mjing leh knhuang mrâo, hlăm tar Lăn Dap Kngư, po\k gưl ksu\ng blah ktang, [rư\ [rư\ mơ\ng du\m ]ar Gialai, Kontum, Dak Nông, Lâm Đồng mâo ma\ klei êngiê. 41 thu\n leh êgao, du\m klei lo\ bi hdơr kơ du\m kdrăn blah ktang mse\ djuê ana\n ăt adôk nanao hlăm ai tiê phung l^ng kahan tuôm hd^p lehana\n bi blah hlăm du\m wưng yuôm bhăn anei Hruê anei drei lo\ bi tuôm ho\ng phung kahan hđăp ti Dak Nông tuôm nao hlăm klei bi blah ana\n, ]ia\ng hrăm mb^t lo\ bi hdơr ai êwa kơ sa ênuk bi blah hlăm klei jho\ng ktang mơ\ng djêu ana pô.

      Lăn Dap Kngư jing anôk yuôm bhăn, mơ\ng ana\n Mi lehana\n Nguỵ mjing ti anei jing kđông kahan pro\ng, k`ăm pioh bi rai êpul kahan kru\ kdơ\ng mơ\ng mnuih [uôn sang 3 ala ]ar ti Đông Dương, gang mkhư\ klei đru mơ\ng kwar Dưr hriê hluê êlan dliê tru\n nao hlăm kr^ng dap mnai wa\l 5. Hluê ngă kjăp asa\p mtru\n mơ\ng phu\n brua\ kđi ]ar kơ klei sua ma\ kwar Dhu\ng hlăm thu\n 1975, mlan 1/1975, Êpul kia\ kriê brua\ Đảng kahan gưl dlông mâo leh klei bi k[^n bi kla\ kơ brua\ po\k kdrăn blah Lăn Dap Kngư (ho\ng ana\n hgăm jing A 275), k`ăm bi rai jih sa kdrê] kahan roh, sua ma\ du\m ]ar Dhu\ng Lăn Dap Kngư mâo Daklak, Phú Bổn, Quảng Đức, khăt êlan, mjing kdrăn ksu\ng blah mrâo kơ kluôm kwar Dhu\ng.

     Tlam hruê 9/3, Knơ\ng g^t gai kdrăn blah kut kat po\k mtam klei ksu\ng ngă {uôn Ama Thuôt. Truh 2h 3’ aguah hruê 10/3/1975, jing hruê 29 mlan tal êlâo thu\n Ất Mão, trung đoàn 198 kahan knhăk po\k êlan ksu\ng blah tal êlâo hlăm du\m anôk k`ăm mse\ si ta] êdeh phiơr Hoà Bình, kđông kahan Trung đoàn 53, hjiê Mai Hắc Đế. Leh klei mtuh mơ\ng kahan knhăk bh^r boh mtuh, 12 Trung đoàn kahan jơ\ng lehana\n du\m êpul kahan mkăn, mơ\ng 5 kiêng, sa wa bi ksu\ng blah mâo ma\ {uôn Ama Thuôt, po\k êlan kơ kdrăn blah Hồ Chí Minh h[uê ênuk.

    Leh mâo ma\ {uôn Ama Thuôt, phung roh ru\ng răng. Mnư\ mnang phung roh t^ng kơ Dưr, lehana\n nah Yu\ wa\l krah Gia Nghĩa rai leh jih. Mơ\ng ana\n phung roh kdu\n đue# mơ\ng {uôn Ama Thuôt găn Gia Nghĩa nao kơ Lâm Đồng hluê êlan mrô 8. Tuôm ho\ng klei kăp blah ti êlan phung roh kdja\t k[la êran đue# hlăm dliê, lehana\n êran pha\ Kinh Đa\ lui truh 4 boh êdeh sar, 6 boh knong 105 li, lehana\n du\m boh êdeh mdiăng kahan. Hruê 22/3, phung roh ti Gia Nghĩa êran đue# hluê êlan Kinh Đa\ tru\n nao pha\ Di Linh tuôm ho\ng kahan blah dê] ti alu\ wa\l kăp blah, mnah pui [ơ\ng dua boh êdeh roh, phung roh kdjăt k[la lui êdeh êdâo, knong phao êran đue# hlăm dliê tru\n nao pha\ krông Đồng Nai. Phạm Ngọc Định kahan knhăk êpul C.90, mâo brua\ jao gang phung roh ti sa\ Đạo Nghĩa yăl dliê:

“Hruê 23/3/1975, leh amâo lo\ dưi ti {uôn Ama Thuôt, snăn phung roh ti Gia Nghĩa bi ktư\ yơ\ng êran đue# êlâo. {ia\dah wa\l krah Gia Nghĩa le\ hlăm klei kwang dar leh nah dih jing Đức Lập mâo Quần đoàn 3 blah bi rai, t^ng nah Yu\ Dhu\ng Gia Nghĩa Trung đoàn 271, lehana\n blah dê] alu\ wa\l ksu\ng blah, hmei dôk hlăm êpul kahan alu\ wa\l ana\n. Hlăk ana\n hmei mâo êpul kahan kdriêk jao kơ kahan alu\ wa\l kwang dar sa\ Đạo Nghĩa, bi 271 kwang dar kahan roh ti Kiến Đức, ksu\ng sa wa tưl phung roh yơr kngan, lehana\n kruh rai jih”.

      5h aguah hruê 23/3/1975 êpul kahan cách mạng mâo ma\ wal krah Gia Nghĩa. Yang hruê dơ\ng hruê ana\n hla ]hia\m gru Măt trận mtlaih êngiê djuê ana bi kđh^t kđuh ti anôk brua\ khua ]ar Quảng Đức, anôk brua\ kahan ksiêm lehana\n hlăm du\m anôk brua\ mkăn. Wa\l krah Gia Nghĩa, lehana\n kdriêk Khiêm Đức mâo sua ma\ jih. Lê Trúc Phương, Khua brua\ Đảng ]ar Dak Nông êlâo dih jing mnuih mâo ma\ gru kđăm anôk brua\ sang ]ư\ êa roh ti Quảng Đức yăl dliê: “Hruê 23/3/1975, leh kơ năn kâo mâo Êpul brua\ kia\ kriê jao kơ kâo ngă brua\ ]ih hra\, snăn kâo nao mu\t hlăm anôk brua\ phung roh ma\ brua\ kâo hiu duah dlăng du\m mta hra\ mơar hgăm di`u snăn kâo [uh he\ klo\ kđăm, leh kơ năn kâo hlo\ng dja\ pioh, Anei jing gru kđăm ]ih boh hra\ Việt Nam Cộng hoà, toà hành chính tỉnh Quảng Đức, snăn gru kđăm anei jing pô mâo klei dưi pro\ng h^n mơ\ng sa boh ]ar. Kyuadah hluê klei bhiăn kia\ kriê hđăp, khua ]ar kia\ kriê jih brua\ yang [uôn lehana\n brua\ kahan, mâo ma\ mnơ\ng ana\n, jing drei bi rai leh jih brua\ sang ]ư\ êa phung roh, êdei kơ năn kâo jao gru kđăm ana\n kơ anôk brua\ kriê pioh ]ar”.

    Bi aduôn H’Lơm, sa ]ô nai êa drao kahan ti ]ar Quảng Đức hđăp, êjai hrăm mb^t ho\ng phung kahan êka je\ giăm ho\ng klei djiê, mâo nanao du\m klei bi hdơr êjai `u ngă cách mạng yăl dliê: “Êpul kahan hmei nao blah roh, ti krah adiê hlơr ktang mse\ ho\ng ara\ anei mơh, di`u djo\ boh mtuh bo\ asei mlei, [o# mta bo\k jih, mmông ana\n mtu\k mtu\l. Kâo tu\k êa hlơr lehana\n kâo ma\ klei ksu ka\ ti kngan, lehana\n khăt he\ anôk m]ah, leh kơ năn păn he\ bi jăk, aguah hruê êdei ba kơ sang êa drao ]ar. Mmông ana\n amâo mâo kdrăp mdrao mgu\n ôh, kâo yua ho\ng rua\t lam, ktrei yơh đru mdrao mnuih êka. Hlăm boh kâo dôk bi m^n nanao đăm hu^ kơ djiê ôh. Ya mta brua\ jao kâo ngă jih. Tuh êrah dưn boh phao ktuang dưn kâo amâo mâo hu^ ôh”.

     Hruê 24/3, Lăn Dap Kngư kluôm dhuôm mâo ma\ jih. Kdrăn mblah Lăn Dap Kngư, po\k leh sa klei ksu\ng blah mrâo kơ thu\n 1975 mâo ma\ klei dưi pro\ng, mjing leh knhuang yuôm bhăn hlăm klei kdơ\ng blah ho\ng Mi, sua ma\ klei êngiê kơ djuê ana, kơ lăn ]ar. Leh hruê lăn ]ar mâo klei êngiê hlu lir kluôm dhuôm, Đảng bộ, brua\ sang ]ư\ êa, l^ng kahan lehana\n mnuih [uôn sang djăp djuê ana ti ]ar Dak Nông lo\ dơ\ng kih mdoh phung Fulro, lehana\n bi kdơ\ng ho\ng klei bi roh mơ\ng phung Khmer hrah. Răng mgang kjăp klei dưi êngiê lăn ]ar pô, răng mgang klei êđăp ênang knông lăn lehana\n pral bi hơ^t klei hd^p mda, [rư\ [rư\ mđ^ kyar klei duh mkra ala [uôn, mđ^ klei hd^p kơ mnuih [uôn sang ana\n yơh jing brua\ phu\n mơ\ng ]ar Dak Nông hlăk wưng ana\n. Nguyễn Trúc Phương brei thâo: “Leh hruê mâo klei êngiê, brua\ sang ]ư\ êa mơ\ng l^ng kahan kia\ kriê ti wa\l krah Gia Nghĩa hlo\ng mko\ mjing mtam hdră ma\ brua\, brua\ ti ana\p êlâo h^n jing pral bi hơ^t brua\ sang ]ư\ êa cách mạng, lehana\n bi hơ^t klei hd^p mda mnuih [uôn sang, lo\ mko\ w^t brua\ duh mkra, ru\ mjing lo\ lăn, mơ\ng năn klei hd^p mda mnuih [uôn sang dơ\ng hơ^t h^n. Ara\ anei klei bi blah êgao leh mâo 41 thu\n. Tơdah drei lo\ dlăng hlăk ênu\k mrâo kia\ kriê Gia Nghĩa truh kơ ara\ anei, snăn [uh jing mâo leh klei bi mlih êdi, dơ\ng mơ\ng brua\ duh mkra ala [uôn, brua\ nah gu\ pral mâo duh bi liê, klei hd^p mda dưi lo\ kru\ w^t, lehana\n mâo klei mđ^ kyar amâo mâo mdei”.

      Leh 41 thu\n lăn ]ar mâo klei hluh lir, anak mnuih mâo mjing leh h[uê ênuk ana\n hlăk lo\ dơ\ng hrăm mb^t mđ^ h^n knhuah gru l^ng kahan awa Hô, hlăm brua\ ru\ mdơ\ng lehana\n răng mgang ala ]ar. Klei lo\ bi hdơr mphu\n dô ana\n jing leh boh kdru\t pro\ng ho\ng l^ng kahan ara\ anei, mko\ mjing Đảng, răng mgang brua\ sang ]ư\ êa, ngă klei bi hmô kơ phung hđeh gưl mrâo tui hluê, đru mguôp amâo mâo điêt ôh kơ klei mdro\ng sah lăn ]ar./.

                             Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k.