VOV4. Êđê - Lo\ m`a\ kư klei mblah dưi {uôn Ama Thuôt, Tướng mduôn Phan Khắc Hy dơ\ng truh leh 90 thu\n a\ mta mngac\ bhung klei m’ak leh ana\n ktưn hưn. Hla\k ana\n, `u jing K’ia\ng khua g^t gai Binh Đoàn 559 – Khan Trường Sơn nao hla\m kdra\n mblah {uôn Ama Thuôt. ~u lac\ ka tuôm [uh ôh khan drei nao mblah bo\ ho\ng klei su\ng adru\ng leh ana\n ai đa\o knang mse\ si gưl nao mblah kdra\n mblah {uôn Ama Thuôt hla\m yan mnga thu\n 1975. Hla\k ana\n, klei kdơ\ng mblah mơ\ng djuê ana drei truh leh kơ sa wưng bi mkla\, hruê mmông ga\l djo\ pro\ng. Trung ương leh ana\n Phu\n g^t gai bi mkla\ ruah anôk mblah, hdra\ mblah. Ruah ya mmông mâo klei yuôm bha\n êdi? Leh ana\n anôk phu\n jing {uôn Ama Thuôt, anôk yuôm knơ\ng, [ia\ ti ana\n roh awa\t c\ia\ng mphu\n po\k kơ klei ksu\ng nga\ pro\ng kluôm thu\n 1975. Du\m Sư đoàn phu\n mâo Khan Trường Sơn yua 2 Sư đoàn êdeh ôtô êran pral leh ana\n mblah ma\ du\m anôk mâo klei ga\l êlâo kơ mmông bi kc\ah mtru\n. Brua\ mpra\p tliêr kja\p êdimi, ka tuôm [uh ôh khan lu mse\ si ana\n, khan mpra\p leh ai tiê kdơ\ng mblah pro\ng. Thiếu tướng Phan Khắc Hy lo\ w^t bi hdơr:“ Hruê 9/3 drei mblah Đức Lập mbha [awng {uôn Ama Thuôt, hruê 10/3 ksu\ng nga\ kluôm hla\m anôk phu\n knơ\ng mơ\ng roh ti {uôn Ama Thuôt. Hruê 11/3 drei dưi ksiêm dla\ng kluôm kdra\n mblah, Roh mko\ mjing êpul khan lo\ w^t kdơ\ng ti Phước an, [ia\ drei mpra\p leh khan pioh drông klei w^t kdơ\ng mơ\ng phung roh leh ana\n s^t phung roh bi kdơ\ng w^t drei ksu\ng mblah bi rai si be\ nga\ c\ia\ng kơ phung roh kdja\t hu\i leh ana\n [uh c\huai leh ana\n kyua klei dlưh rai ti {uôn Ama Thuôt ana\n roh bi mkla\ kbia\ đue# mơ\ng kr^ng Dap Kngư w^t bi kja\p kr^ng Dap mnai. Hruê 17/3 phung roh mtru\n asa\p bi kdu\n khan êpul 2 ngụy w^t kơ kr^ng Dap mnai. Drei thâo anei jing leh mmông ga\l, ana\n ba nao du\m sư đoàn khan dar đ^ nao kơ êlan mrô 7 kga\n gang êlan êran đue# mơ\ng roh, khan roh hu\i bi m[^n he\ mb^t. Jih khan êpul 2 mơ\ng roh drei mblah rai leh ana\n mâo ma\ hd^p jih”.

       Klei ksu\ng mblah pro\ng kluôm leh ana\n kgu\ kru\ kdơ\ng yan mnga thu\n 1975 mphu\n ho\ng kdra\n mblah anôk knơ\ng {uôn Ama Thuôt mâo leh klei tu\ dưi, Klei mblah dưi mơ\ng Hdra\ mblah Dap Kngư nga\ mgei, bi rung hdra\ mblah mơ\ng roh leh ana\n mjing hnơ\ng đ^ nao ga\l êlưih êdi, mjing klei tu\ dưi jing klei mblah dưi yuôm bha\n, mjing hdra\ bi mblah mrâo mơ\ng Hdra\ êlan hla\m hdra\ kc\ah mtlaih êngiê kwar Dhu\ng êlâo kơ yan hjan thu\n 1975.

      Giáo sư Tiến sĩ Thiếu tướng Huỳnh Nghĩ, hla\k ana\n ho\ng brua\ jing pô bi ala mtio\ hriê mơ\ng khan Êpul 3 nao mblah  kơ {uôn Ama Thuôt, leh ana\n jing êpul khan hriê mơ\ng t^ng nah Yu\ Dưr ksu\ng nao kơ Sài Gòn ma\ leh klei hria\m pro\ng mơ\ng klei mblah dưi {uôn Ama Thuôt : “ Dưi lac\ he\ brua\ mpra\p mphu\n klei ksu\ng nga\  leh ana\n kgu\ kru\ kdơ\ng ruah ma\ Dap Kngư leh ana\n {uôn Ama Thuôt hluê si phung blu\ mblang gar Yu\ lac\ snei: {uôn Ama Thuôt jing kreh knhâo. C|ia\ng mâo klei mblah dưi anei, drei mpra\p leh da\l hla\m 2 thu\n. Ruah {uôn Ama Thuôt jing klei m^n mjing mơ\ng Phung khua brua\ Khan Việt Nam, klei bi mguôp yua mơ\ng boh knhâo, hdra\ mnbêc\ &^ng khan Việt Nam ana\n ruah {uôn Ama Thuôt c\ia\ng mphu\n kơ klei ksu\ng mblah. {uôn Ama Thuôt jing mblah djo\ knơ\ng kboh. Leh luc\ {uôn Ama Thuôt, Nguyễn Văn Thiệu kbia\ đue# lui Dap Kngư, êran đue# mjing klei krua\k kna\l mơ\ng klei bi mblah”.  

      C|ia\ng mâo klei mblah dưi anei, drei hria\m leh hdra\ mnêc\ mblah roh mơ\ng Aê ama drei đưm êlâo. Nguyễn Trãi tuôm lac\ leh: “ Lui anôk ktang mblah anôk awa\t, dêc\ kơ anôk kja\p mblah anôk êdu, sna\n ai mkrah wah [ia\ mâo klei tu\ jing 2 bliư\ ”. C|ia\ng mblah {uôn Ama Thuôt dja\l dưi, sna\n c\ia\ng bi hưn lac\ da\p khan mblah Plei Ku c\ia\ng kơ {uôn Ama Thuôt a\t adôk awa\t mse\ ho\ng êlâo. Leh ana\n drei mko\ mjing klei hưn lac\ da\p khan mblah Plei ku, roh sra\ng le\ hla\m hdra\ mblah drei ta\ da\p leh. Nao djo\ hdra\, mblah djo\ anôk, mblah dưi {uôn Ama Thuôt mâo leh phung ksiêm mđing hria\m h[uê ênuk kc\ik mblang, dla\ng myuôm kơ hdra\ mnêc\ mblah mơ\ng khan Việt Nam. K’ia\ng giáo sư, Tiến sĩ Đại tá Hồ Sơn Đài, jing khua hđa\p Adu\m kreh knhâo Khan kr^ng 7 lac\: “ Mơ\ng klei mblah dưi {uôn Ama Thuôt ba leh lu klei hria\m, hla\m ana\n mâo klei hria\m kơ brua\ ruah djo\ êlan leh ana\n djo\ hdra\ mơ\ng hdra\ mblah ana\n drei nga\ kơ roh gơ\ kdja\t êdi. Klei anei mdê ho\ng klei đa\o t^ng mơ\ng khan Việt Nam Cộng hòa jing drei ksu\ng nga\ c\ia\ng mtlaih êngiê Kon Tum leh ana\n Plei Ku. Ana\n khan roh lu jing bi k[^n ti t^ng Dưr Dap Kngư leh ana\n nga\ kơ roh amâo mâo klei mpra\p răng ôh, bi tu\k tul, kdja\t leh ana\n bi kdu\n êran đue#, mjing klei ga\p kơ drei mđ^ kyar  klei mblah dưi mơ\ng {uôn Ama Thuôt, nao mtlaih êngiê kluôm dhuôm Dap Kngư leh ana\n du\m c\ar Dap mnai ktuê hang ks^ Dhu\ng kwar Krah”.

      Leh mtlaih êngiê Dap Kngư, ai ktang mơ\ng drei bluh đ^, ai êwa su\ng adru\ng, mnơ\ng dhơ\ng yua a\t đ^ mơh. Asa\p mtru\n hmao bi dja\l bi dja\l hur har mblah dưi mtru\t leh jih jang khan đue# nao hla\m kdra\n mblah. Sa ai êwa đue# nao hla\m kdra\n mblahhla\m yan mnga ho\ng ai tiê đa\o knang hur har mblah bi dưi mjing leh ai ktang kơ khan drei ksu\ng nao kơ Sài Gòn, mtlaih êngiê kluôm dhuôm kwar Dhu\ng, bi leh  hdra\ mblah Hồ Chí Minh dưi pro\ng hla\m hruê 30/4/1975.

                                                            BTV: H’Nga.