VOV4.Êđê - Go\ êsei Phạm Văn Hùng dôk ti sa\ Nam Đà, kdriêk Krông K’Nô, c\ar Dak Nông, hluê nga\ gru hmô pla ana ca cao gu\ êyui ana k`u\l mâo leh 3 thu\n ho\ng anei, knhal jih thu\n 2014 ana ca cao mphu\n mboh. Phạm Văn Hùng bi mkla\ anei jing gru hmô duh mkra nga\ lo\ hma mâo klei tu\. Mơ\ng klei duah mđing êmuh hria\m kơ ana ca caoi anei jing mta ana tu\ dôk gu\ êyui kyâo ana\n brua\ ba pla mplua\ gu\ êyui ana k`u\l ho\ng boh kbưi bi kpleh djo\ guôp sra\ng jing klei ga\l kơ ana ca cao đ^ jing ja\k.

      Mâo sa klei bhia\n mưng jua\t leh mơ\ng mnuih [uôn sang hla\k ba pla k`u\l jing [ia\ sna\k kriê dla\ng leh ana\n bi mbo\ mnơ\ng tu\ ja\k kơ ana k`u\l ana\n gơ\ boh mnga mâo amâo mâo đ^ ôh, hla\k êjai brua\ pla ana ca cao le\ c\ia\ng bi dưm hbâo, krih êa ana\n ana k`u\l mb^t ana\n a\t gơ\ mâo hrip [ơ\ng ma\ mơh mnơ\ng tu\ ja\k anei. Kyua ana\n yan hrui pe\ k`u\l thu\n anei, đang k`u\l  mơ\ng Phạm Văn Hùng hla\k mboh siam s^t.{ia\ c\ia\ng 2 mta ana anei bi đru đ^ jing ja\k sna\n c\ia\ng bi mâo klei bhia\n pla leh ana\n kriê dla\ng bi djo\ guôp. Kyua ana\n k`u\l jing ana mâo po\k hla pro\ng, boh mngac\ yang hruê amâo mâo dưi mtrang truh ôh pum ana nah gu\ leh ana\n amâo mâo êluh hla hluê yan ôh, kyua ana\n s^t pla  ho\ng boh kbưi si aguah tlam sna\n boh mngac\ yang hruê mtrang truh kơ tal gu\ pum ana [ia\ sna\k, amâo mâo dja\p ho\ng klei c\ia\ng đ^ jing mơ\ng ana pla mplua\. Kyua ana\n, ti pla mplua\ ca cao hla\m đang k`u\l sna\n c\ia\ng bi ba pla boh kbưi ana ca cao rưng h^n ho\ng boh kbưi pla mnơ\ng aguah tlam. Tơ ba pla ana ca cao gia\m đei. Klei bi gang êyui dua mta ana sra\ng nga\ kơ ana k[ah boh mngac\, nga\ hma\i djo\ kơ hnơ\ng mâo boh mnga leh ana\n nga\ bi bru\ boh.

     Ana ca cao c\ia\ng bi dưm hbâo leh ana\n krih êa bi dja\p ênu\m hla\m gu\ êyui kyâo rưng, [ia\ tơ êyui đei sna\n klei c\ia\ng kơ hbâo pruê [ia\. Tơ dưm lu hbâo, bohnik hbâo đạm sna\n ana sra\ng đ^ jing ktang, [ia\ bi mnga leh ana\n đuôm adiê [ia\ đuic\. Kyua ana\n brua\ kha\t hro\ng he\ adhan c\ia\ng nga\ bi djo\ guôp, bohnik hla\m yan hjan. Êngao kơ ana\n c\ia\ng mđing mgang mdjiê klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng nga\. Phạm Văn Hùng dôk ti sa\ Nam Đà, kdriêk Krông K’Nô, c\ar DakNông brei thâo:“ Mơ\ng hla\k nga\ gru hmô mđ^ kyar ana ca cao pal mplua\ gu\ êyui ana k`u\l sna\n ara\ anei ana k`u\l leh ana\n ana ca cao đ^ jing ja\k. Bohnik ana k`u\l du\m thu\n êlâo amâo mâo đei mâo boh ôh, mơ\ng hla\k ba pla mplua\ ho\ng ana ca cao truh kơ ara\ anei sna\n hnơ\ng mâo boh mnga k`u\l đ^ h^n hla\m sa b^t anôk  mơ\ng 4 – 5 êkla\k pra\k kơ dlông, pla ana ca cao a\t ja\k h^n mơh pla kno\ng hja\n sa mta ana, kâo [uh ana ca cao gu\ êyui ana k`u\l đ^ jing ja\k mơh. Jing du\m ana mâo êyui mgang jing ana đ^ jing ja\k”.

     Hluê si lu go\ êsei mnuih [uôn sang hla\k hluê nga\ gru hmô pla ana ca cao ti kdriêk Krông K’Nô, sna\n ana ca cao mâo lu klei tu\, ana\n jing bi mboh nnao, mnuih [uôn sang pla mâo nnao pra\k hrui w^t jih thu\n. Sanei jing mta ana mao boh tu\ yuôm ba c\h^ kơ ala tac\ êngao pro\ng leh ana\n h’^t kja\p. Ênoh c\h^ hla\m sang c\ơ mnia ara\ anei ca cao asa\r leh mđam jing kpei, đ^ tru\n mơ\ng 58 – 60 êbâo pra\k/1kg, ana\n ka t^ng ôh pra\k mâo hrui w^t mơ\ng ana k`u\l.

     Sa klei mâo lu mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma m’ak jing hla\m adiê mđia\ ktang k[ah êa  sna\n ana ca cao a\t đ^ jing ja\k leh ana\n bi mboh. Klei anei brei [uh ana ca cao dưi tu\ bi kdơ\ng ho\ng klei k[ah êa ktang.

     Brua\ ba pla mplua\ ana ca cao gu\ êyui ana k`u\l hla\m wưng êgao ti kdriêk Krông K’Nô dưi ba klei tu\ brua\ duh mkra đ^ h^n mka\ ho\ng pla kno\ng hja\n ana k`u|l. Anei jing hdra\ dưi mkiêt mkriêm ênha\ anôk pla mjing êjai, đru mguôp bi mlih hdra\ da\p mnơ\ng pla hluê hdra\  bi lu ana, yua kơ hdra\ brua\ msir klei ư\ êpa bi mhro\ klei [un knap ti alu\ wa\l.

      C|ia\ng kơ mnuih [uôn sang thâo kla\ kơ hdra\ mnêc\ pla ana ca cao, wưng êgao, brua\ djo\ tuôm kdriêk Krông K’Nô hluê nga\ leh du\m gưl mtô bi hria\m kơ hdra\ klei [a\ng, pla kriê dla\ng a\t mse\ mơh hdra\ kriê dla\ng, c\ia\ng kơ hnơ\ng asa\r ca cao mâo ja\k siam êdi. Nguyễn Chí Nhân, ti sa\ Nam Đà, kdriêk Krông K’Nô, c\ar Dak Nông brei thâo:“ Hla\m 3 thu\n duh bi liê, phu\n tal êlâo dưm hbâo, ana điêt sna\n hbâo dưm [ia đuic\, truh thu\n bi mboh tal êlâo mđ^ hnơ\ng dưm NPK. Ako\ yan hjan, krah yan hjan s^t ana mphu\n mboh mđ^ dưm hbâo kali, knhal jih yan hjan pô lo\ dưm hbâo kali dơ\ng”.

     {ia\ hnơ\ng h’a\p pro\ng jing anôk ja\k ga\l kơ klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng nga\ đ^ lar bohnik hla\m yan hjan. Mmao hrah jing khăng mâo kơ ana k`u\l ana\n nga\ hu\i tưp lar kơ ana ca cao. Kyua ana\n mnuih [uôn sang c\ia\ng ktuê hluê dla\ng thâo [uh bi dja\l, ba yua ja\k du\m hdra\ kriê dla\ng mgang mdjiê klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng nga\. Phạm Văn Minh, knua\ druh mtru\t mjhar brua\ nga\ lo\ hma sa\ Nam Đà, kdriêk Krông K’Nô, c\ar Dak Nông brei thâo:“ Ho\ng ana ca cao pla gu\ êyui ana k`u\l c\ia\ng mđing đa\m lui adhan ana k`u\l `u guôm he\ jih ana ca cao ôh, lui adhan man dưn, kha\t hro\ng he\ adhan k`u\l, bi mđ^ pum ana k`u\l kơ dlông [ia\ c\ia\ng bi djo\ guôp ho\ng ana ca cao. Tơ drei lui ana ca cao kpal đei hla, sna\n `u amâo mâo đ^ jing ôh leh ana\n sra\ng nga\ mâo lu hlua\t [ơ\ng mnơ\ng nga\”.

     Ara\ anei kluôm đang ana ca cao ti kdriêk Krông K’Nô c\a\t đ^ jing ja\k s’a\i, hla\n ana\n mâo êbeh 50% đang ca cao leh mboh. Đang đang ca cao ba pla mâo leh 5 thu\n mboh mâo mơ\ng 1 tôn mkrah – 2 tôn asa\r/ 1 ha. Gru hmô anei dưi bi mlar c\ia\ng mkra mđ^ hnơ\ng boh mnga mâo mơ\ng du\m đang k`u\l leh khua mduôn ti c\ar Dak Nông.

BTV: H’Nga.