VOV4.Êđê
- Jho\ng kmla\n koh lui he\
ana kphê ba pla mta ana pô ka mâo klei thâo dla\ng kriê wiê êna\k ôh! Ana\n jing klei ya\l dliê nga\ brua\ đ^ hriê kơ
mdro\ng mơ\ng KLong K’C|ar, mnuih djuê ana K’Ho Lạch ti [uôn Ma\ng Lin, [uôn
pro\ng Đà Lạt, ]ar Lâm Đồng.
Dôk
kbưi ho\ng [uôn pro\ng Đà Lạt êbeh 20 mn^t đ^ êdeh ma\i, [uôn Măng Lin hla\m phường
7, [uôn pro\ng Đà Lạt, c\ar Lâm Đồng, jing anôk hd^p mda mơ\ng mnuih [uôn sang
K’Ho Lạch, du\m thu\n ho\ng anei a\t sia\ suôr ho\ng brua\ pla kphê. Klong K’C|ar
jing sa ana\n mnuih hla\m [uôn koh druôm lui he\ đa ana kphê pioh duh bi liê ba
pla mnga leh ana\n djam mtam boh kroh. Klei ya\l dliê đ^ hriê kơ mdro\ng mơ\ng
pô mâo ba w^t pra\k êkla\k sa ana\n ti [uôn Măng Lin anei mphu\n ho\ng ênoh
pra\k amâo mâo lu ôh.
Đang
mnga mơ\ng ung mo# Klong K’C|ar dôk khua\t mlua\t hla\m anôk tlung mâo êbeh 2
ha. Du\m knuh mnga hồng
Ho\ng
đ^ng adriêk asei êwang, kl^t kliêng ju\
kyua mđang nao kơ mđia\ nga\ brua\, ko\ đua đuôn, kngan dja\ ktrei kha\t
mnga, Klong K’C|ar a\t tlao nao dla\ng ênang
ê’ưih. Brei kâo mna\m sa kc\ok êa c\ê Artiso dôk hlơr kbia\ asa\p, `u mphu\n
ya\l dliê klei `u nga\ he\ brua\ ba pla
mnga hồng anei.“ Thu\n 2000 kâo ma\ c\an
pra\k mâo hla\m brô pluh êkla\k pra\k mơ\ng Knơ\ng pra\k đru ba yang [uôn.
Kâo bi m^n brua\ duh mkra pô amâo mâo hnư hrui w^t ôh ana\n kâo bi mlih hdra\ duh
mkra. Pla kphê anei đa djo\ ênoh, đa
ta\p năng tru\n hro\ ênoh. Phu\n nga\ brua\ anei gơ\ ka\n đei dleh leh mơh,
duah tui êmuh hria\m ho\ng [^ng ga\p gơ\ ktrâo lac\ brei. Thu\n anei mâo ba w^t
pra\k mnga, sitôhmô mâo 100 – 200 êkla\k pra\k, leh ana\n bi mkiêt pioh nnao
[rư\ [rư\ gơ\ sra\ng mâo đ^ h^n! Sa mlan
t^ng mdu\m mâo hrui w^t 10 êkla\k pra\k, t^ng he\ pra\k bi liê hla\m sa thu\n adôk mâo mnga 100 êkla\k
pra\k, đa mâo thu\n mâo mnga truh 200 êkla\k pra\k”,
Kmla\n
ai tiê bi mlih mơ\ng kphê ba pla mnga, ung mo# `u tuôm amâo mâo [ia\ ôh klei
dleh dlan. Phu\n tal êlâo, mse\ si Klong K’C|ar amâo mâo klei đru brei kơ hdra\
mnêc\ nga\ brua, djuê mjeh, hbâo pruê, jih jang kyua mơ\ng `u c\o\ng duah
hria\m ma\ hja\n mơ\ng phung ayo\ng adei pla mnga ti Vạn Thành, leh ana\n brei
anak aneh duah klei hâo hưn hla\m hla po\k web pioh hluê nga\, mơ\ng klei ti
yang mnga dja\l djo\ hlua\t [ơ\ng mnơ\ng nga\, truh kơ ti yan mnga truh hnơ\ng
ja\k siam êdi pioh kha\t c\h^.
Mo#
`u, C|il Gle# a\t kyua đang mnga mơh [o# mta mđia\ nga\ ju\ tu\t, [u\k ko# lu
h^n mơh. Kriê dla\ng bi mdje\ mơ\ng gra\p kna\t bluh c\a\t, truh kơ mnga bi
kbu\m knuh, 2 ung mo# bi kgu\ mơ\ng ưm aguah c\ia\ng kha\t mnga, leh kơ ana\n
ba bi m[^n ti anôk mka\m, đu\ng hruh bi
ja\k leh ana\n mdia\ng ba mnga kơ kdru\n êdeh pioh ba nao truh kơ du\m anôk hrui blei lu jing ti [uôn
pro\ng Hồ Chí Minh. Hla\m gưl kna\m m’ak, Tit hat jing djo\ yan duah [ơ\ng kyua lo\ mâo tuê hriê blei, bi du\m anôk ba
c\h^ mnga mơ\ng dua ung mo# jing h’^t
leh. C|il Gle# lac\ snei: t^ng dla\ng [uh
pla mnga mâo pra\k hrui w^t đ^ h’^t h^n mka\ ho\ng pla kphê ana\n ung mo# hur har
bi mlih brua\ ba pla mnga:“ Kphê jing tơ
tui hluê ho\ng sang c\ơ mnia tơ djo\ ênoh gơ\ [ri, bi đa `u tru\n hro\ ênoh
jing pô tu\ yơh mse\ si thu\n anei mâo ênoh [ia\ amâo mâo mboh ôh, hla s’a\i!
Tơ mâo boh kno\ng 6.000 pra\k đuic\ hla\m 1kg mse\ si thu\n dih, sna\n si thâo
dja\p [ơ\ng hua\. Sa thu\n hla\m 1 sao kphê mâo hrui w^t 3 tôn boh mtah, ho\ng
6 – 7 c\ô mnuih [ơ\ng si thâo dja\p. Leh ana\n lo\ rông anak nao sang hra\ le\.
Pla mnga `u ga\l djo\ h^n, mâo [ơ\ng h^n ana\n pô bi pla mnga anei yơh”.
{rư\
[rư\, mơ\ng du\m sao mnga tal êlâo. Đa ta\p năng mâo mnga, đa luc\ pra\k pô, [ia\
truh kơ knhal jih thu\n t^ng dla\ng, ung mo# `u bi kngar êdi kyua pra\k mâo bi
mkiêt pioh mơ\ng go\ sang pla mnga đ^ mơ\ng 3 truh 4 bliư\ mka\ ho\ng pla kphê.
Tơ gra\p yan kphê go\ sang `u mâo hrui w^t kno\ng êbeh 20 êkla\k pra\k sna\n 5
sao mnga ba w^t kơ ung mo# di`u gia\m truh 100 êkla\k pra\k. Êbeh 2 ha la\n mâo
wa\t mnga hồng, djam mtam leh ana\n kphê, t^ng he\ pra\k bi liê gra\p thu\n go\
sang mâo hrui w^t mơ\ng 100 – 200 âkla\k pra\k.
Mrâo anei h^n, hla\k krah mlan 12/2014, Klong
K’C|ar kdrưh djo\ ruah jing go\ êsei mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma djuê [ia\ êdah
kdlưn, dla\ng hra\ hưn mdah klei tu\ nga\ brua\ đ^ hriê kơ mdro\ng ho\ng pô bi
ala mơ\ng Êpul hgu\m dla\ng brua\ djuê
ana Quốc hội leh ana\n Khua g^t gai Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Lâm Đồng.
Kria\ng
kreh hur har đ^ mdro\ng mơ\ng ai nga\ brua\, ho\ng ênoh pra\k tal êlâo kno\ng
10 êkla\k pra\k, đang mnga hồng đru leh kơ ung mo# rông ba 3 c\ô anak nao sang
hra\ truh anih, leh ana\n ara\ anei mâo mkiiêt pioh [ia\ pra\k pioh t^ng kơ
klei duh [ơ\ng pro\ng h^n. Tơ
mse\ si kno\ng t^ng dôk nnao sa hnơ\ng
gra\p hruê kha\t ba c\h^ mnga kno\ng
dja\p [ơ\ng hua\, s^t năng ai `u klei ya\l dliê mơ\ng mnuih [uôn sang K’Ho, Lạch
ti [uôn Măng Lin anei amâo mâo klei m’ak ôh. Ti kr^ng mnga Đà Lạt, mnga hồng
jing mta mnga êlưih êdi ba pla leh ana\n êlưih mơh ba c\h^, [ia\ mka\ ho\ng
mnga li, cấm chướng,
K[ah
pra\k duh bi liê, amao lo\ mao hdra\ êlan mkan ôh, ung mo# dôk nga\ brua\ snan
yơh. Amai C|il Gle# dôk bi m^n naio kơ klei c\iang mơ\ng pô. “ C|ang hmang mâo knu\k kna đru brei pra\k
c\an ho\ng mnga hdjul c\ia\ng lo\ dơ\ng nga\ gru hmô pla mnga mâo klei tu\ h^n.
Ka tuôm mâo ma\ c\an pra\k ôh! Tơ brei c\an kno\ng 5, 6 êkla\k pra\k, si thâo
dja\o yua, sa sao mnga bi jih êtuh êkla\k pra\k leh. C|ang hmang kơ Knu\k kna
brei pô ma\ c\an mâo mơ\ng 50 – 100 êkla\k pra\k ho\ng pra\k mnga hdjul pioh
lo\ dơ\ng ba pla mnga, go\ sang a\t c\ia\ng mse\ si ana\n mơh”.
Ara\
anei, ung mo# Klong K’C|ar du\m mâo êbeh yua jing lo\ dơ\ng ba duh bi liê kơ đang
mnga hồng, kyua hla\m 3 mta djam, mnga, kphê sna\n mnga yơh mâo ba w^t pra\k
mnga đ^ êdi. Klei c\ang hmang pro\ng êdi mơ\ng dua ung mo# mmông anei jing mâo
Knu\k kna đru brei pra\k c\an ho\ng mnga hdjul pioh lo\ dơ\ng ba pla mnga, mđ^
kyar brua\ duh mkra go\ sang.
Ana\n
a\t jing klei c\ia\ng hmang mơ\ng mnuih [uôn sang K’Ho, Lạch ti Măng Lin, [uôn
pro\ng Đà Lạt, c\ar Lâm Đồng s^t hur har bi mlih mnơ\ng ba pla mâo hnơ\ng boh mnga đ^.
H’Nga pô c\ih mkra.
Viết bình luận