VOV4.Êđê - Yan hjan giăm puih thu\n 2020, êbeh 850 ha lăn ngă lo\ hma amâo đei ba klei tu\ dưn mâo mnuih [uôn sang djuê [ia\ kdriêk Đức Trọng, ]ar Lâm Đồng bi mlih ba pla du\m mta djam tam, mnga, ana hluăt mrai... Mơ\ng klei bi mlih kơ hdră ngă bruă, klei hd^p bruă duh mkra mơ\ng mnuih [uôn sang ăt [rư\ hruê dưi bi mđ^ klă s^t.

Hlăm 2 thu\n ho\ng anei, mnuih [uôn sang ngă lo\ hma ti du\m să hlăm kdriêk Đức Trọng, ]ar Lâm Đồng uă druôm kphê leh khua, mdiê 1 yan ba pla djam mtam, ana rông hluăt mrai. Klă s^t mse\ si să Tà Năng, Da\ Loan, Tân Thành, Tân Hội, Phú Hội, Bình Thạnh lehana\n wa\l krah Liên Nghĩa… bi mlih mâo klei tu\ jing. Ênhă kphê uă druôm bi mlih ba pla du\m mta ana mkăn hlăm thu\n 2020 giăm 720 ha lehana\n bi mlih mdiê 1 yan mâo 160 ha.

Kr^ng mnuih [uôn sang djuê [ia\ ti să Tà Năng, kdriêk Đức Trọng hlăk mjing 1 klei bi mlih klei thâo [uh săng hlăm bruă duh mkra pla mjing hluê hdră mđ^ ênoh yuôm mnơ\ng pioh ]h^ mnia. Jing 1 hlăm du\m ]ô mnuih ba yua hdră duh mkra mrâo, [ia\dah kno\ng êdei 3 thu\n bi mlih 5 sào mdiê lo\ ba pla amrê] kâo tlang lehana\n tro\ng piơ\k, ayo\ng Lý Văn Nghiêm, ti alu\ Tà Sơn pral ba bruă duh mkra klei hd^p mda go\ êsei tlaih kơ klei [un [in. Ayo\ng Lý Văn Nghiêm yăl dliê: “Êlâo ka bi mlih ba pla djam mtam, klei hd^p mda go\ êsei pô kno\ng jưh knang kơ du\m sào kphê khua ana lehana\n mdiê lo\. Mơ\ng hruê bi mlih mnơ\ng pla, klei hd^p mda h’^t kjăp h^n leh. Tơdah ăt kriê kjăp hdră duh mkra hđăp sơnăn amâo mâo klei đ^ kyar ôh. Ara\ anei kâo lo\ dơ\ng tui hriăm hdră duh mkra, mb^t ana\n nao hriăm du\m adu\ hriăm mjuăt mơ\ng phung ngă bruă mtru\t mjhar mnuih [uôn sang ngă lo\ hma kdriêk mko\ mjing ]ia\ng dưi ba yua hlăm bruă duh mkra, klei hd^p mda [rư\ hruê [rư\ đ^ kyar.

Vy Thành Hoài Khương ti alu\ Đà RGiềng, să Dạ Loan, kdriêk Đức Trọng jing 1 hlăm du\m ]ô mnuih siă suôr ho\ng bruă pla djam, boh kroh ti anei mơ\ng du\m hruê mko\ mjing Êpul hgu\m djam mtam mnga ba yua kdrăp mrâo mrang Đà Rgiềng. Kyua hluê mu\t hlăm Êpul bruă hgu\m pla mjing djam mnga ba yua kdrăp mrâo mrang mơ\ng alu\, go\ êsei mâo Êpul hgu\m mnuih [uôn sang ngă lo\ hma đru mdul duh bi liê mko\ dưm kdrăp krih êa êran hjăn; mb^t ana\n, brei ]an prăk đru leh go\ êsei mâo klei găl pla mjing djam mtam ba w^t boh tu\ dưn đ^ h^n.

Mrâo anei, go\ êsei ayo\ng Khương mrâo hrui pe\ 6 sào tro\ng msăm, anei jing yan hrui pe\ djo\ boh mnga go\ êsei. Ayo\ng Khương hơ\k m’ak brei thâo; go\ êesi `u mâo 6 sào lăn pla mdiê 1 yan, `u bi mlih ba pla êtak lehana\n tro\ng msăm. Mrâo anei, leh hrui pe\ boh, yap mdu\m hlăm 1 sào mâo hlăm brô 2 ton, ênoh prăk bi liê hlăm brô 30% ênoh hrui w^t, hlăm 1 ton tro\ng msăm dưi mâo prăk mnga truh êbeh 10 êklăk prăk. {uh klă boh tu\ dưn mâo ba w^t sơnăn `u g^r ktưn bi mlih 4 sào lăn pla hbei prăng.

Hlăm yang hjan – yan hla luh thu\n 2020, ti Đức Trọng, ]ar Lâm Đồng, du\m mta mnơ\ng pla tru\n kơ ênhă pla mjing mse\ si mdiê, ktơr, kphê. Du\m mta ana pla đ^ kơ ênhă pla mjing mse\ si hbei tao, êtak, djam, mnga, ana rông hluăt mrai… Bruă kah mbha du\m mta mnơ\ng pla hlăk đ^ kyar hluê hdră lo\ kah mbha bruă duh mkra pla mjing mơ\ng kdriêk.

Phạm Hồng Hải –  khua Adu\ bruă Lo\ hma lehana\n Mđ^ kyar [uôn sang Đức Trọng brei thâo: Bruă bi mlih mnơ\ng pla hlăm ênhă pla mdiê, kphê khua ana mtru\t mjhar bruă lo\ hma mơ\ng kdriêk đ^ kyar pral lehana\n h’^t kjăp, jing mta ]ua\n găl ênưih ]ia\ng alu\ wa\l mđ^ kyar pral bruă ngă lo\ hma hluê hdră ba yua kdrăp mrâo mrang.

Bi mlih mnơ\ng pla mjing ti kr^ng mnuih [uôn sang djuê [ia\ hlăk hluê hdră tă ]ua mơ\ng klei lo\ mko\ dăp bruă ngă lo\ hma mơ\ng kdriêk. Mnga, djam lo\ dơ\ng mâo kdriêk mtru\t mjhar mđ^ kyar hluê hdră ba yua kdrăp mrâo mrang. Mơ\ng ana\n, srăng bi mlih ênhă pla mdiê 1 yan lehana\n kphê leh khua ana ba pla djam mtam, mnga. Mơ\ng thu\n 2008 truh kơ ara\ anei, knơ\ng bruă Lo\ hma Đức Trọng, ]ar Lâm Đồng hluê ngă bi mlih leh êbeh 2 êbâo ha lăn pla mdiê 1 yan hlăm 1 thu\n ba pla djam, mnga ba yua kdrăp mrâo mrang, đru mguôp mđ^ ênhă pla djam, mnga hluê hdră ba yua kdrăp mrâo mrang mơ\ng kdriêk đ^ êbeh 10 êbâo 680 ha (hlăm ana\n mâo êbeh 400 ha sang `uăl, sang ală k^ng; 10 ebâo 240 ha ba yua kdrăp krih ênuk mrâo mrang).

Jih jang du\m ênhă pla mnga, djam ba yua kdra\p mrâo mrang mơ\ng Đức Trọng, ]ar Lâm Đồng k[^n lu êdi ti du\m să Hiệp An, Hiệp Thạnh, Liên Hiệp… lehana\n wa\l krah Liên Nghĩa. Ênoh yuôm bruă duh mkra yap mdu\m grăp thu\n mâo 280 êklăk prăk hlăm 1 ha. Lu ênhă pla lăm pla mdiê 1 yan bi mlih ba pla djam, mnga hluê hdră ba yua kdrăp mrâo mrang mâo ênoh hrui w^t grăp thu\n êbeh 500 êklăk truh 1 êklai prăk hlăm 1 ha. Mơ\ng ana\n, đru mguôp mđ^ boh tu\ dưn hrui w^t, mđ^ hnơ\ng jăk lehana\n ai bi mhiă mơ\ng mta mnơ\ng mâo, mđ^ h^n boh tu\ dưn bruă duh mkra hlăm 1 ênhă pla mjing, mjing klei găl ]ia\ng mko\ mjing bruă duh mkra pla mjing mnơ\ng ]h^ mnia djo\ guôp ho\ng klei ]ia\ng mơ\ng sang ]ơ mnia, mjing klei mđ^ ai mđ^ kyar bruă duh mkra kr^ng [uôn sang lehana\n đru mguôp mko\ mjing kr^ng [uôn sang mrâo./.