VOV4.Êđê - Hdra\ brua\ mnuih [uôn sang bi lông ktưn duh mkra mnia blei thâo mbrua\ ti c\ar Daklak hla\m du\m thu\n êgao ba leh klei tu\ pro\ng s^t êdi, đru mguôp s^t êm^t hla\m hdra\ brua\ msir klei ư\ êpa bi mhro\ klei [un knap ti alu\ wa\l.

Amai H’Bin Niê, mnuih djuê ana Êđê, ti [uôn Tring 4, sa\ Êa {lang, wa\l krah {uôn Hồ brei thâo: Êlâo adih, brua\ duh mkra go\ sang dleh dlan êdi, kha\ng ư\ êpa nanao êjai ka truh ôh yan boh mnga. Mta phu\n nga\ klei anei jing kyua k[ah pra\k duh bi liê, amâo mâo jho\ng nao bi mje\ mjuk kyua ana\n amâo mâo thâo ôh kơ hdra\ duah [ơ\ng. Thu\n 2010, amai mâo êpul brua\ nga\ lo\ hma sa\ iêu nao hria\m du\m adu\ bi hria\m brua\ nga\ lo\ hma, nao dla\ng tui hria\m mơ\ng du\m anôk bi hmô mđ^ kyar brua\ duh mkra mơ\ng du\m go\ êsei mka\n hla\m êpul. Mơ\ng ana\n, Amai H’Bin lo\ mâo klei thâo kơ hdra\ rông mnơ\ng, pla mjing; dưi mâo ]an pra\k duh bi liê hla\m brua\ duh mkra pla mjing. Amâo mâo djo\ kno\ng pla mdiê, ktơr, go\ sang amai lo\ pla kphê leh ana\n rông u\n mnu\, ana\n pra\k hrui w^t gra\p thu\n mơ\ng go\ sang `u mâo 180-200 êkla\k pra\k. Amai H’Bin brei thâo: “ Du\\m thu\n êlâo adih k[ah mnơ\ng [ơ\ng hua\, k[ah kdra\p ]u\t h’ô, ana\n kyua mâo Êpul hgu\m brua\mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma hriê po\k adu\ bi hria\m ktrâo la] kơ hdra\ pla mjing rông mnơ\ng leh ana\n pô iêu mtru\t, mđ^ ai tiê ka la] ôh kơ mnuih [uôn sang, ne\ asei mlei pô a\t c\ia\ng bi g^r ktưn nga\ brua\ mơh. Kyua ana\n, klei hd^p hla\m go\ sang kâo ara\ anei đ^ kyar [ia\ leh mka\ ho\ng êlâo adih”.

Bi ho\ng Y Plu Êung, mnuih djuê ana M’Nông, ti [uôn Lê, wa\l krah Liên Sơn, kdriêk La\k, sna\n amâo mâo djo\ kno\ng nga\ lo\ pla mdiê leh ana\n ktơr đui] ôh, [ia\ lo\ thâo mđ^ lar klei ga\l mơ\ng pô ti wa\l anôk hiu ]hưn ênguê Ênao La\k hing ang ]ia\ng duh [ơ\ng. Jing mnuih [uôn sang djuê [ia\ ti ana\n mtam, mâo knhuah thâo tông mđa\o êman ti sang, sna\n Y Plu po\k nga\ leh brua\ mưn đ^ êman hiu ]hưn dla\ng ênao La\k. Ênoh mâo hrui w^t gra\p thu\n mơ\ng go\ sang `u êbeh 430 êkla\k pra\k. Mâo sang dôk pro\ng siam, pra\k hrui w^t h’^t kja\p, Y Plu lo\ khăng đru kơ du\m go\ êsei dleh dlan mka\n, hưn lac\ klei thâo mơ\ng pô hla\m brua\ duh mkra pla mjing.“Gra\p thu\n kâo kha\ng đru kơ ana mjeh, hla\m êpul mâo mnuih k[ah pra\k sna\n brei ]an amâo mâo t^ng ma\ pra\k mnga ôh truh yan hrui êmiêt boh mnga sna\ndi`u tla w^t. Tal 2 jing pô hưn lac\ hdra\ duh [ơ\ng mse\ si hdra\ rông mnơ\ng, po\k mlar brua\ duh mkra, nga\ du\m brua\ yua mưn pra\k, si be\ nga\ mdê bi thu\n bi mdê mơh, ]ia\ng kơ mnuih hla\m êpul hgu\m drei [rư\ hruê [rư\ đ^ kyar h^n”.

Kkiêng leh ana\n đ^ pro\ng êmo\ng bo\ ti kdriêk Tha\ng Bình, ]ar Quảng Nam [ia\ Võ Va\n Sơn hriê dôk ti Dak Lak duh [ơ\ng ti sa\ }ư\ Kty, kdriêk Krông Bông. Mơ\ng 4 sao la\n phu\n tal êlâo, truh kơ ara\ anei go\ sang `u mâo po\k mlar leh 20 ha la\n pla mdiê, ktơr, kbâo. Jing sa go\ êsei [un mơ\ng sa\, ara\ anei hnơ\ng hrui w^t mơ\ng go\ sang Sơn gra\p thu\n amâo mâo ti gu\ 500 êkla\k pra\k ôh.

Amâo mâo djo\ kno\ng mđing dla\ng mđ^ kyar brua\ duh mkra go\ sang, knhal jih thu\n 2013, `u iêo lac\ mtru\t mjhar leh mnuih [uôn sang  hla\m kr^ng mko\ mjing Hợp tác xã kluôm brua\ nga\ lo\ hma Thăng Bình ho\ng 23 ]ô mu\t hgu\m mb^t. Ga\n hgao 2 thu\n nga\ brua\, hợp tác xã jing leh kdrông mko\ mduê mjing klei ga\l kơ mnuih [uôn sang ti alu\ wa\l bi tuôm mje\ ho\ng phung kreh knhâo, phung nga\ brua\ duh mkra. Mơ\ng ana\n, brua\ duh mkra pla mjing mâo leh klei tu\ dưn leh ana\n ba c\h^ mnơ\ng mơ\ng lo\ hma h’^t kja\p [ia\ mơh. Yan 2014 -2015, hợp tác xã mâo mka\p c\h^ leh mnơ\ng yua kơ brua\ lo\ hma, đru pra\k duh bi liê kơ êbeh 400 go\ êsei mnuih [uôn sang hla\m kr^ng ho\ng ênoh pra\k truh gia\m 6 êklai pra\k. Hợp tác xã tu\ nga\ leh hra\ m’ar bi hgu\m mka\p Knơ\ng brua\ [ê` hra kbâoDakNông ho\ng gia\m 11 êbâo ton kbâo ana, mâo ba w^t kơ alu\ wa\l êbeh 10 êklai pra\k, Võ Va\n Sơn la]: “S^t di`u nao mu\t hgu\m tal êlâo mâo klei tu\ jing anôk jưh knang dơ\ng mơ\ng mnơ\ng yua hlo\ng truh kơ brua\ pla mjing, dla\ng kriê wiê êna\k mâo hợp tác xã kriê dla\ng, đru k]e\ ktrâo. Truh ti mmông hrui êmiêt sna\n pô lo\ dơ\ng duah anôk ba c\h^ amâo dah c\iang c\h^ ya be\ mnơ\ng mâo leh Hợp tác xã gơ\ ba c\h^, ênoh a\t h’^t mơh ana\n gơ\ m’ai mơh hluê nga\ mb^t”.

Hluê si klei hưn mdah mơ\ng Êpul hgu\m brua\ nga\ lo\ hma ]ar Dak Lak, 5 thu\n êgao, hdra\ brua\ bi lông ktưn kha\p ]ia\ng kơ ala ]ar mâo jih jang mnuih hla\m êpul bi hkuê nga\ ja\k, ba w^t klei tu\ dưn s^t êdi. Kluôm ]ar mâo êbeh 337 êbâo gưl mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma dưi mâo ana\n kna\l jing pô“ duh mkra pla mjing mbrua\”, ho\ng hnơ\ng hrui w^t gra\p thu\n mâo mơ\ng 50 êkla\k pra\k truh 1 êklai pra\k. Hla\m hdra\ brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo, Êpul hgu\m brua\ nga\ lo\ hma mâo iêu mkrum mguôp leh gia\m 50 êklai pra\k, êbeh 450 êbâo hruê ai nga\ brua\ leh ana\n du\m êtuh ha la\n ]ia\ng nga\ mkra du\m hdra\ brua\ yua kơ klei hd^p mda mnuih [uôn sang. Mb^t ana\n, du\m gưl êpul brua\ mâo đru mguôp leh 2 êklai pra\k ]ia\ng lo\ w^t mkra leh ana\n nga\ mrâo 500 boh sang kơ go\ êsei [un hla\m êpul hgu\m. Mơ\ng klei đru mơ\ng du\m êpul brua\, 5 thu\n êgao mâo leh êbeh 15.500 go\ sang hla\m Êpul hgu\m brua\ nga\ lo\ hma ti ]ar Dak Lak g^r ktưn kpưn đ^ tlaih mơ\ng [un knap, bi h’^t kja\p klei hd^p mda.

                                                                                          H’Nga Êban pô mblang.