VOV4.Êđê - Ti sa\ Dak Nuê, kdriêk La\k, ]ar Dak Lak mâo sa ]ô nai mtô hđeh amâo mâo uê` kơ klei dleh dlan, êbeh 30 thu\n ba myơr leh kơ hdra\ brua\ Sang hra\ m’ar – Mtô bi hria\m ti kr^ng dleh dlan, ho\ng klei ]ang hma\ng ]ia\ng ba boh hra\ truh kơ hđeh kr^ng taih kbưi. Ana\n jing nai mtô hđeh Y’ Lua\ Kma\n, nai mtô hđeh ti  Sang hra\ Dak Sar, hla\m Sang hra\ gưl 1 Y’ Ngông Niê Kda\m, sa\ Dak Nuê, kdriêk La\k, ]ar Dak Lak.

            Hriăm jih rue# Sang hră Trung học Sư Phạm Dak Lak, thu\n 1985, Nai mtô hđeh Y’ Luă Kmăn, djuê ana Êđê djo\ brei nao mtô ti sang hră gưl I Lý Tự Trọng, să Dak Nuê, kdriêk La\k. Mơ\ng du\m hruê tal êlâo nao kơ sang hră, nai Y’Luă ]o\ng w^t mtô ti [uôn Dlây, anôk sang hră dleh dlan h^n êdi, ho\ng 100% hđeh hriăm hră jing mnuih djuê [ia\.

            Du\m thu\n dôk siă suôr ho\ng du\m boh sang hră dleh dlan, bruă mơ\ng `u amâo djo\ kno\ng mtô bi hriăm boh hră kơ phung hđeh đui] ôh, [ia\ lo\ thâo klă kơ klei hd^p go\ sang hđeh hriăm hră, lo\ hriăm klei blu\ djuê ana mkăn, ]ia\ng bi je\ giăm, kah mbha leh ana\n mtru\t mjhar phung hđeh nao sang hră, mtru\t mjhar am^ ama phung hđeh thâo săng klei yuôm bhăn mơ\ng brua\ hriăm hră, mơ\ng ana\n mjing klei găl êlưih brei phung anak aneh nao hriăm hra\. Nai Y’Luă Kmăn lac\ snei:“ Êlan klông êrô êbat taih kbưi leh ana\n dleh dlan, boh nik gơ\ hlăm yan hjan, êlan kdlu\t kdlăt, nai ti anei ]ia\ng nao mtô djo\ m’mông, bi ba dưm êdeh ti sang mnuih [uôn sang leh ana\n phung hđeh hriăm hră ti anei mdê klei blu\, nai leh ana\n phung hđeh hriăm hră amâo thâo săng ôh klei blu\, kyua mnuih [uôn sang ti anei lu êdi jing djuê ana Mông. Phung nai mtô bi mguôp mb^t ho\ng alu\ wa\l ti anei, leh ana\n mguôp mb^t ho\ng phung am^ ama leh ana\n phung nai ăt bi hriăm mơh klei blu\ mơ\ng mnuih [uôn sang ti anei, [ia\ kăndưi  thâo ênu\m lei, kno\ng hriăm du\m boh blu\ aguah tlam mse\ si klei c\ia\ng nao mtru\t mjhar phung hđeh g^r nao sang hră”.

            Sang hră Dak Sar mâo 200 ]ô hđeh hriăm hră, ho\ng 8 boh adu\ hria\m, phung hđeh hriăm hră ti anei lu êdi jing mnuih [uôn sang kr^ng ]ư\ ]hia\ng kwar Dưr mse\ si Mông, Tày. Jih jang mnuih [uôn sang djuê [ia\ ti anei hd^p rah rưng gu\ jơ\ng ]ư\, kbưi ho\ng sang hră du\m pluh km, anăn klei êrô êbat dleh dlan êdi. Nai Y’ Luă brei thâo: Amâo mse\ ho\ng kr^ng lăn dap mnai ôh, bruă mtô hriăm hră hlăm kr^ng dlông tuôm ho\ng lu klei dleh dlan, phung nai bi “ juh” êlâo leh ana\n kơh truh kơ klei mtô bi “hriăm” êdei. }ia\ng kriê kjăp ênoh hđeh nao hriăm hră, phung nai bi nao truh kơ sang mtru\t mjhar, tăp năng phung nai lui] jih sa hruê s’năn kơh dưi truh kơ [uôn sang. Nai Y’ Luă lac\: “ Lu phung hđeh hriăm hră ]ia\ng lui hriăm, kyua klei hd^p mda go\ sang dleh dlan đei, digơ\ ]ia\ng đru am^ ama, anăn phung nai bi nao truh kơ sang leh ana\n mtru\t mjhar phung hđeh nao sang hră, leh ana\n du\m bliư\ nao amâo mâo klei tu\, sơnăn bi mguôp mb^t ho\ng [uôn ti ana\n, [uh pô nao mtru\t mjhar lu bliư\ mse\ s’năn, knhal tui] phung hđeh hriăm hră ăt thâo săng mơh, leh ana\n di`u lo\ dơ\ng nao sang hră”.

            Klei dleh dlan, sua^ êmăn s’năn yơh, [ia\ nai Y’ Luă amâo mâo kdu\n. Ara\ anei truh 57 thu\n leh, bo\ 30 thu\n ba myơr ai tiê kơ klei mtô hriăm hră, nai Y’ Luă siă suôr ho\ng du\m boh sang hră. Mrâo anei, leh să Dak Nuê lo\ ru\ mdơ\ng sang hră gưl I Y’Ngông Niê Kdăm ho\ng 3 boh sang hră, nai Y’ Lua\ ]o\ng w^t mtô ti sang hră taih kbưi h^n, kbưi ho\ng wa\l krah să 26 km. }ang hmang dưi đru phung hđeh kr^ng dleh dlan thâo hră m’ar, jing klei mđ^ ai ]ia\ng nai Y’ Luă ga\n hgao jih du\m klei lông dlăng ana\n: “ Leh [uh phung hđeh thâo hră, asei mlei kâo [uh hơ\k m’ak leh ana\n h^t ai tiê hlăm bruă knuă, kâo dlăng kơ phung hđeh ăt mse\ ho\ng anak kâo mơh, kyua ana\n kâo g^r mtru\t mjhar mtô bi hriăm phung hđeh ]ia\ng phung hđeh ti ana\n ăt dưi hriăm hră, thâo hră mse\ ho\ng phung hđeh ti anôk mkăn mơh”.

            Thu\n êgao, sang hră Dak Sar mâo ênoh hđeh hriăm hră nao sang hră h’^t kjăp leh ana\n boh tu\ dưn hriăm hră bi knar h^n hlăm 3 boh sang hră gưl I Y’ Ngông Niê Kdăm. Nai Trần Văn Chính, Khua sang hră gưl I Y’Ngông Niê Kdăm [uh lac\:

            “ Nai Y Luă amâo djo\ kno\ng thâo kơ bruă mtô bi hriăm đui] ôh, [ia\ lo\ thâo mtru\t mjhar mnuih [uôn sang; a\t jing nnao gru mnga] ba ana\p hlăm du\m bruă knuă mơ\ng sang hră, thâo bi hgu\m mguôp, siă suôr mb^t ho\ng êpul nai mtô amâo mdei ba klei thâo mtô leh ana\n hriăm hră mơ\ng sang hră [rư\ hruê [rư\ đ^ kyar”.

            Hla\m lu thu\n đrông Nai Y’Luă djăp hnơ\ng ]ua\n jing nai mtô thâo kdlưn mơ\ng sang hră. Mlan 10 mrâo êgao, Nai Y’Luă djo\ ruah jing gru mnga] êdah kdlưn mơ\ng kdriêk nao kơ Klei k[^n bi lông ktưn khăp ]ia\ng kơ ala ]ar mơ\ng ]ar Dak Lak. {ia\, ho\ng nai Y Luă, klei tu\ jing mơ\ng phung hđeh hriăm hră yơh jing klei hơ\k m’ak, jing du\m klei pah mni yuôm bhăn h^n. Lu hđeh hriăm hră mơ\ng Nai ara\ anei nao hriăm đại học, mâo mnuih jing nai mtô hđeh mb^t ho\ng `u: “ Kâo m’ak êdi leh [uh hđeh hriăm pô mâo lu mnuih mâo klei tu\ jing mse\ s’năn, kyua êlâo dih jing hđeh hriăm hră, [ia\ ara\ anei mâo mnuih jing leh nai mtô, đađa mtô hla\m sa boh sang hră ho\ng kâo, hđeh hriăm hră kâo ăt mâo mơh đa pô ngă nai mtô gưl II, gưl III, mâo mnuih nao hriăm đại học leh ana\n ngă du\m mta bruă mkăn”.

            Hruê Nai mtô hđeh Việt Nam truh ho\ng phung nai mtô ti Sang hră Dak Sar ja\k j^n mse\ si ana\n yơh, [ia\ amâo djo\ kyua s’năn ôh k[ah he\ klei h’uh mđao, su\k suôr. Nai Y’Luă Kmăn leh ana\n phung nai mtô ti anei hlăk mguôp jih ai tiê pô kơ klei hd^p mda êdei ana\p mnga] ta] h^n mơ\ng phung hđeh kr^ng dlông.

                                                                             H’Nga pô ]ih mkra.