-Mơ\ng ya klei ata\t ih truh ho\ng brua\ mđung asa\p klei Sedang mơ\ng Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam?
Nhát Lisa: Thu\n 1998, kâo dôk ma\ brua\ ti anôk brua\ dhar kreh ]ar Daklak. Kâo ma\ brua\ kơ ana\n mâo 10 thu\n leh, brua\ jing trua\n kơ âm nhạc djuê ana, lehana\n ngă brua\ hâo hưn kơ hdră êlan mơ\ng Đảng Knu\k kna truh ho\ng muih djuê [ia\. Hlăk ana\n, klei khăp kơ brua\ dhar rkeh djuê ana pô, snăn kâo kreh truh hlăm [uôn sang, bi tuôm, bi yăl dliê ho\ng phung mduôn khua, mnuih mbrua\ thâo săng lu kơ dhar kreh djuê ana Sedang, ]ia\ng ]ih pioh, tăp năng ma\ asa\p ]ia\ng dja\ pioh, lo\ mbo\ klei thâo săng kơ pô. Mơ\ng klei khăp ana\n, lehana\n ăt mơ\ng klei ]iăng kriê pioh klei blu\ djuê ana pô, snăn leh mâo Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam mko mjing hdră mđung klei blu\ Sedang, snăn kâo akâo nao ma\ brua\ mđung asa\p ti Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam jưh dôk ti Lăn Dap Kngư.
-Dơ\ng mơ\ng dôk ma\ brua\ ti sang dhar kreh, mlih nao ngă brua\ mđung asa\p klei Sedang mâo mơ\ klei dleh dlan ho\ng ih?
Nhát Lisa: Ăt kyua kâo kreh bi tuôm, lehana\n ksiêm duah kơ dhar kreh djuê ana pô, mơ\ng năn kâo ăt mâo leh mơh [‘[ia\ klei thâo săng kơ brua\ mrâo. {ia\dah ho\ng brua\ mblang klei blu\, snăn klei anei brei mâo klei kjăp hla\m klei blu\. Dơ\ng mơ\ng klei Yuăn lo\ mblang kơ klei djuê [ia\ jing dleh snăk, kyuadah mơ\ng sa boh blu\ klei yuăn tăp năng thâo săng kơ lu mta klei, kyuana\n, si srăng mblang ]ia\ng kơ mnuih hmư\ ênưih thâo săng, lehana\n djo\, snăn anei jing brua\ dleh êdi. Mơ\ng ana\n kâo truh hlăm [uôn sang, bi tuôm ho\ng phung mduôn khua, ho\ng phung thâo kđi ]ia\ng ksiêm hriăm êlam h^n kơ boh blu\ djuê ana pô. Tăp năng hra\ mblang kâo dja\ hiu êmuh lu mnuih ti lu kr^ng mdê mdê, ]ia\ng mâo boh blu\, boh pia kla\ mnga] lehana\n ênưih thâo săng h^n, leh kơ năn kơh ba yua hlăm hdră mđung asa\p klei Sedang mơ\ng sang mđung asa\p blu\ Việt Nam.
-Khăng [uh klei blu\ mnuih djuê [ia\ jing k[ah h^n mka\ ho\ng klei blu\ mnuih djuê lar, snăn si ih ngă ]ia\ng dưi mblang ih djăp mta klei ]ia\ng hâo hưn ara\ anei kơ mnuih hmư\, lehana\n thâo săng?
Nhát Lisa: Anei yơh klei dleh dlan kơ phung mblang klei blu\ mnuih djuê [ia\. Ho\ng klei Sedang, klei dleh dlan h^n jing mka\ ho\ng klei blu\ mnuih djuê [ia\ mkăn hlăm Lăn Dap Kngư mse\ si Êđê, Jrai, Bahnar, snăn klei Sedang k[ah kơ hra\ mơar. [ri mơh mơ\ng leh mâo klei kreh nao bi tuôm ho\ng [^ng hmư\ hdră mđung asa\p, êjai hiu ma\ asa\p klei mu` Sedang ti lu kr^ng hlăm ]ar Kontum, ]ar Daklak, snăn hmei bi tuôm ho\ng mnuih thâo lu, ho\ng mduôn khua đru brei hlăm hdră mblang klri blu\ Sedang. Lehana\n hmei mâo ]ih pioh mjing sa hdruôm hra\ mblang klei blu\ Sedang. Lehana\n hmei mâo tui duah leh đađa hdruôm hra\ pioh yua hlăm klei mblang. Mse\ si thu\n 2000 mâo ma\ sa hdruôm hra\ mblang klei blu\ mơ\ng phung mtô klei đăo mkăp brei, s^t yơh hmei ksiêm dlăng bi nik hlăm ana\n. Leh kơ năn mâo hdruôm hra\ klei mblang klei blu\ Sedang mơ\ng Lê Đông, lehana\n Tạ Văn Thông ]ih mkra thu\n 2008. lehana\n hmei lo\ tui duah hdruôm hra\ blang klei blu\ Sedang mơ\ng Keneth D.Smith, sa ]ô mnuih Mi ksiêm hriăm kơ djuê ana, hlăm du\m thu\n êlâo kơ lăn ]ar mâo klei êngiê truh hlăm kr^ng Đăk Tô, Tu Mrong, Đăk Ha, Ngo\k Hồi, ]ar Kontum, mơ\ng ana\n hmei lo\ ksiêm duah ]ih pioh, lo\ dơ\ng mđ^ lar ]ia\ng kơ hdră mđung asa\p blu\ klei Sedang mâo lu [^n hmư\ h^n. Tơdah mâo boh blu\ mrâo, hmei hrăm mb^t bi trông ]hai, êlâo h^n brei thâo săng kla\ klei yuăn, leh kơ năn kơh duah boh blu\ ]ia\ng yua mblang đăm bi kpleh ôh boh tu\ klei ]ia\ng hâo hưn, lehana\n hmei ]ih pioh he\, mâo mmông myun truh hlăm [uôn sang lo\ dơ\ng bi trông ]hai ho\ng phung thâo săng hlăm [uôn. Ăt ho\ng hdră anei yơh, hmei mâo mđ^ kyar lu leh klei blu\ mnuih Sedang.
-Ara\ anei mb^t ho\ng brua\ mblang klei blu\ Sedang, ih lo\ klam brua\ jing k’ia\ng khua adu\ mđung asa\p djuê [ia\, hlăm Anôk brua\ Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam ti Lăn Dap kngư anei. Si ih dăp mmông ]ia\ng dưi truh mơh hlăm [uôn sang ksiêm êmuh kơ klei blu\, ksiêm duah kơ dhar kreh djuê ana pô?
Nhát Lisa: Êlâo dih mâo 2 – 3 mlan sa blư\ anôk brua\ mko\ mjing gưl nao bi tuôm ho\ng [^ng hmư\ hdră mđung asa\p hlăm [uôn sang ti Lăn Dap Kngư, kơ 6 klei blu\ mnuih djuê [ia\ mse\ si Êđê, Jrai, Bahnar, Sedang, K’ho, lehana\n mnông. {ia\dah du\m thu\n giăm anei, kyua lu brua\ đei brua\ nao bi tuôm ana\n amâo lo\ truh ngă ôh. Snăn kâo ăt hnê] mơh duah êlan bi tuôm ho\ng phung thâo lu jing mnuih djuê [ia\ ti đa đa anôk, ]ia\ng êmuh kơ du\m boh blu\ yua hlăm brua\ kđi ]ar, yua hlăm brua\ kreh knhâo… jing dleh snăk hlo\ng thâo mblang he\ mtam. Grăp blư\ bi tuôm hmei bi ]ih pioh ênu\m ênap, ma\ asa\p mđing hmư\ ênhiang blu\. Mse\ ho\ng gưl hiu ma\ asa\p mu` ako\ mlan 7 leh êgao, kâo mâo bi tuôm ho\ng Du^ Dum Reng, jing khua kia\ kriê sang mđung asa\p mđung rup Kontum êlâo dih w^t mdei brua\ leh, mâo ]ih pioh lu klei blu\, ênhiang blu\ djo\ kơ mnuih răk, mnuih blu\ grăp hruê kơ [^ng ngă hdră mđung asa\p blu\ Sedang.
-18 thu\n sia\ suôr ho\ng brua\ mblang, mđung asa\p, mâo mơ\ brua\ ih adôk bi m^n ka dưi ngă?
Nhát Lisa: klei tal êlâo kâo dôk m^n jing lu boh hra\ hmei mblang ma\ snăn êjai, jing hlak mblang ]ia\ng bi thâo sa\ng, kyua djuê ana pô ka lo\ mâo ôh boh blu\ pia bi djo\. Tô hmô klei yuăn ]ih hlăm hra\ mblang thu\n 2008 mâo truh 120 êbâo boh blu\ mblang, snăn hlăm klei Sedang kno\ng mâo ma\ hlăm brô 7 êbâo đu]. Tal dua le\, hmei [rư\ hruê [rư\ amâo jăk lo\ mâo mmông bi tuôm ho\ng [^ng hmư\ hdră mđung asa\p. Anôk ma\ brua\ ăt mjing leh mơh lu klei găl, [ia\dah kyua brua\ knua\ lu, mmông ho\ng ]ia\ng w^t kơ [uôn sang k[ah. Kâo ]ang hmăng kơ anôk brua\ mjing klei găl kơ [^ng ngă brua\ du\m klei blu\ mâo w^t kơ [uôn sang, mđing hmư\ klei blu\ mơ\ng mnuih [uôn sang pô, lehana\n lo\ dơ\ng hriăm êmuh klei blu\ pô bi kjăp h^n, lo\ dơ\ng bi lar kriê pioh lehana\n mđ^ kyar hluê thu\n mlan. Boh nik ho\ng hđeh gưl mrâo ti du\m boh [uôn, ara\ anei w^t kơ [uôn sang hmư\ mâo lu klei blu\ mrâo, tơdah pô dôk nanao hla\m [uôn pro\ng jing dleh lo\ mđing hmư\ du\m klei blu\ snăn. Tal tlâo, jing hlăm brua\ mblang lehana\n blu\ grăp hruê g^r kriê pioh bi djo\ ênhiang klei blu\, boh blu\ djuê ana pô. Phung ngă brua\ hriê mơ\ng du\m kr^ng mdê mdê. Grăp kr^ng mâo ênhiang klei blu\ mdê, mơ\ng snăn si srăng ngă ]ia\ng dưi krơ\ng djo\ ênhiang klei blu\ djuê ana pô s^t, ]ia\ng kơ mnuih [uôn sang djăp kr^ng thâo săng sơăi. Wa\t hlăm brua\ bi tu\ ư yua boh hra\ ]ih ăt mse\ mơh ho\ng phung ayo\ng amai adei mblang. Snăn jing [rư\ [rư\ bi mâo thu\n mlan. Truh kơ klei bi tu\ ư hdră mblang, hdră răk, `e\ klei yua sa klei djuê lar [ia\dah mblang lu klei thâo săng mdê mdê tui si kr^ng pô.
-Snăn ho\ng ih brua\ mblang klei blu\ Sedang amâo mâo djo\ kno\ng jing klei khăp ôh, [ia\dah lo\ jing brua\ klam, brua\ ]ua\n ho\ng djuê ana pô?
Nhát Lisa: Kâo m^n mse\ mơh amâo mâo djo\ kno\ng klei khăp đu] ôh, [ia\dah anei jing brua\ klam ho\ng yang [uôn. Si srăng ngă ]ia\ng kơ mâo lu boh blu\ jăk h^n, je\ giăm h^n, kkla\ mnga] h^n, ]ia\ng mâo bi lar truh ho\ng mnuih [uôn sang pô. Anei ăt jing brua\ klam mơ\ng [^ng ngă brua\ anei, mjing kdrông klei hâo hưn du\m hdra\ êlan mơ\ng Đảng, hdra\ bhia\n knu\k kna truh ho\ng mnuih djuê [ia\ ti lăn Dap Kngư. Đru mnuih [uôn sang thâo săng h^n kơ knhuah bhiăn, dhar kreh djuê ana pô, tui duah klei thâo săng brua\ kreh knhâo hla\m klei duah [ơ\ng, lehana\n mđ^ kyar klei hd^p mda. Adôk lu anôk hla\m Lăn Dap kngư anei adôk dleh dlan, adôk klei bhiăn kthu\l mluk, snăn hmei bi hâo hưn ]ia\ng kơ jih jang mnuih thâo săng lui he\ jih ya mta klei amâo mâo lo\ djo\, mđ^ mlar knhuah gru jăk siam, ]ia\ng kơ klei hd^p [rư\ hruê trei mđao lehana\n jăk yâo h^n.
-La] jăk kơ ih lu!
Y Khem pô ]ih mkra.
Viết bình luận