VOV4. Êđê - Leh lu thu\n mâo klei mđing dla\ng duh bi liê, mko\ mkra, ara\ anei du\m ktuê êlan kr^ng [uôn sang ti kdriêk Tri Tôn dưi nga\ mkra gudro\ng leh nao truh kơ [uôn sang, anôk mâo lu mnuih [uôn sang Kh’mer dôk hd^p mda. Ara\ anei, amâo lo\ mâo ôh klei adiê mđia\ [hu\l, adiê hjan kdlu\t, [ia\ mnuih [uôn sang h’^t ai duh [ơ\ng, kriê dla\ng kơ anak aneh nao sang hra\ m’ar ja\k h^n. Sang hra\, sang êa drao kja\p ph^t leh ana\n pro\ng siam mâo ru\ mkra leh ti gra\p sa\, alu\ pioh kơ mnuih [uôn sang hria\m hra\ m’ar leh ana\n nao mdrao mgu\n klei rua\ amâo lo\ bi nao kbưi mse\ ho\ng êlâo ôh. Bohnik, leh 3 thu\n hluê nga\ Hdra\ brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo, kdriêk Tri Tôn duh bi liê mkra mđ^ leh êbeh 131 km êlan [êtông kr^ng [uôn sang; nga\ mkra bi kja\p 94 hdra\ brua\ ho\ng boh dlông taih truh 210 km.

     Amâo djo\ kno\ng kdriêk Tri Tôn đuic\ ôh, [ia\ ara\ anei mnuih [uôn sang Kh’mer ti kr^ng wa\l Yu\ kwar Dhu\ng hla\k dưi djo\ [ơ\ng 10 hdra\ brua\ duh bi liê mơ\ng Knu\k kna leh ana\n mơ\ng gra\p alu\ wa\l. Châu Sa Đôm, mnuih djuê ana Kh’mer dôk ti sa\ An Tức, kdriêk Tri Tôn, c\ar An Giang lac\ snei: ‘’ Mơ\ng lu thu\n êgao, Đảng leh ana\n Knu\k kna mđing dla\ng kơ klei hd^p mda mnuih [uôn sang Kh’mer. Knu\k kna nga\ mkra brei knơ\ng kdơ\ng êa, êlan klông êrô êbat leh ana\n bi hria\m brei hdra\ mnêc\ nga\ brua\ rông mnơ\ng. Êlâo adih, hmei ba yua djuê mjeh mdiê pô pioh pla mjing, ara\ anei thâo ba yua leh djuê mjeh ja\k siam leh ana\n pla mâo 2 – 3 yan hla\m sa thu\n. Kyua ana\n ti alu\ Ninh Hòa hmei [rư\ hruê [rư\ đ^ kyar.’’

     Mb^t ho\ng klei mđing dla\ng duh bi liê mơ\ng kơ brua\ duh mkra pla mjing sna\n hla\m brua\ sang hra\ m’ar a\t mâo klei mđing dla\ng mdê mơh. Truh kơ ara\ anei, pa\t c\ia\ng jih du\m c\ar mâo mnuih [uuôn sang Kh’mer dôk hd^p mda mâo s’a\i sang hra\ knu\k kna c\iêm rông hđeh djuê [ia\. Hdra\ mtru\n mtio\ nao hria\m đru leh kơ du\m êbâo c\ô hđeh hria\m hra\ jing anak aneh mnuih [uôn sang Kh’mer ti alu\ wa\l mse\ si: Trà Vinh, Sóc Trăng, Hậu Giang, An Giang…. Mâo klei ga\l hria\m mđ^ klei thâo kơ brua\ pô, hria\m kơ hdra\ mnêc\ nga\ brua\ knhâo knha\k mrâo mrang. Nguyễn Phong Quang, K’ia\ng khua Anôk dla\ng brua\ Anôk g^t gai Yu\ Dhu\ng brei thâo: ‘’ Hmei a\t g^r hra\m mb^t ho\ng du\m sang hra\ Đại học, Phu\n brua\ Sang hra\ m’ar – Mtô hria\m bi hria\m mnuih nga\ brua\ kơ mnuih [uôn sang. Tơ mka\ ho\ng klei c\ia\ng bi jing phu\n êdi sna\n ti kr^ng taih kbưi, kr^ng mnuih [uôn sang djuê [ia\ pô a\t c\ia\ng dla\ng bi djo\ guôp. Nga\ leh hla\m lu thu\n êgao brei [uh mâo klei tu\ pro\ng. Mnuih [uôn sang djuê [ia\ m’ak mơh.’’

     Hluê si klei t^ng yap mơ\ng Anôk g^t gai Yu\ kwar Dhu\ng brei [uh: mơ\ng thu\n 2009 truh kơ ara\ anei, du\m Phu\n, dhar brua\ leh ana\n alu\ wa\l k[^n đru leh la\n nga\ lo\ hma leh ana\n la\n dôk kơ gia\m 18.000 gưl go\ êsei mnuih [uôn sang; đru brei sang dôk kơ gia\m 110 êbâo go\ êsei…. đru mguôp bi mhro\ ênoh go\ êsei [un mnuih djuê [ia\ truh kơ klnhal jih thu\n dih adôk 21% mka\ ho\ng ênoh go\ êsei mnuih djuê [ia\. Mb^t ho\ng ana\n, du\m hruê kna\m m’ak mâo leh mơ\ng đưm, klei bhia\n hd^p ja\k siam mơ\ng mnuih [uôn sang dưi răng kriê leh ana\n bi mđ^ lar mse\ si Tit djuê ana Chol Chna\m Thmây, Seldolta, Ok Om Bok….. Vương Bình Thạnh, Khua knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar An Giang lac\ kla\: ‘’ Drei c\ia\ng po\k mlar truh kơ klei hd^p mda ai tiê klei m^n. Si tôhmô mse\ si ara\ anei du\m kna\m m’ak mơ\ng mnuih [uôn sang djuê [ia\ c\ar An Giang sra\ng lo\ dơ\ng răng kriê pioh mnuih [uôn sang lo\ dơ\ng thâo kơ du\m knhuah dhar kreh mơ\ng mnuih [uôn sang pô.’’

     Ti mmông nga\ brua\ mrâo anei ho\ng du\m alu\ wa\l kr^ng mnuih [uôn sang djuê [ia\ dôk hd^p mda mse\ si: Trà Vinh, Sóc Trăng a\t mse\ mơh anôk g^t gai Yu\ kwar Dhu\ng kơ brua\ hluê nga\ du\m hdra\ mtru\n k[ djuê [ia\. K’Sor Phước, Khua dla\ng êpul hgu\m brua\ djuê ana Quốc hội lac\ kla\: êngao kơ du\m klei tu\ ja\k sna\n c\ia\ng mđing dla\ng lu h^n ho\ng mnuih [uôn sang djuê [ia\ ti kr^ng wa\l anei. ~u lac\: ‘’ C|ia\ng kriê dla\ng kơ brua\ sang hra\ m’ar, mđ^ klei thâo hra\ m’ar leh ana\n bi mtô bi hria\m mnuih nga\ brua\ kơ mnuih [uôn sang Kh’mer a\t mse\ mơh mnuih [uôn sang C|a\m, Khêc\. Êngao kơ ana\n, c\ia\ng bi mđ^ kyar Đảng hla\m du\m djuê ana. Mta mka\n, duah ruah knua\ druh mơ\ng du\m hdra\ brua\ mtam, hla\m brua\ mko\ mjing du\m brua\ kđi c\ar mơ\ng Đảng. Mơ\ng ana\n  c\ia\ng t^ng dla\ng, duah ruah knua\ druh.’’

     Mka\ ho\ng hnơ\ng t^ng mdu\m mb^t, sna\n kr^ng mnuih [uôn sang djuê [ia\ a\t adôk tuôm ho\ng klei dleh dlan kơ anôk anơ\ng brua\ nah gu\, pra\k mâo hrui w^t leh ana\n hnơ\ng hd^p ka đ^ ôh. {ia\ ho\ng du\m klei tu\ mâo ba w^t phu\n tal êlâo ti kr^ng wa\l mnuih [uôn sang Kh’mer, sna\n anei jing klei ga\l tal êlâo c\ia\ng brua\ knu\k kna leh ana\n mnuih [uôn sang lo\ dơ\ng mâo du\m hdra\ msir mâo klei tu\ h^n kơ brua\ bi mhro\ [un h’^t kja\p.

                                                                                                BTV: H’Nga.