VOV4. Êđê - Ara\ anei knơ\ng brua\ kphê Thắng Lợi, ]ar Daklak hlăk hrăm mb^t ho\ng phung pla mjing dlăng kriê wiê ênăk 1 êbâo 200 ha kphê mâo klei tu\ yap djăp ênoh ]ua\n UTZ Certifed, lehana\n Rain Forest. K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ Vũ Đình Nội brei thâo, kphê pioh ]h^ kơ ala ta] êngao mơ\ng Knơ\ng brua\ mâo ba w^t nanao mnga truh hla\m brô 300 USD/tôn ho\ng kphê ka mâo klei tu\ yap, kyua amâo mâo tuôm ôh ho\ng klei bi hro\ hnơ\ng ]ua\n, lehana\n lo\ mâo prăk mđup brei kơ hnơ\ng jăk. 3 mta phu\n ]ia\ng mâo klei tu\ jing hlăm brua\ pla kphê ho\ng klei kjăp, ana\n jing bi ngă jăk brua\ răng kriê war kphê, kia\ kriê kjăp hdră ma\ brua\, lehana\n mâo klei pah mni bi mđ^ ai kơ mnuih ngă brua\. Vũ Đình Nội la]:

“Jing pô ngă bi jăk yơh brua\ răng kriê klei êđăp ênang ]ia\ng kơ mnuih ngă brua\ hơ^t ai tiê hla\m klei ma\ brua\, tơdah amâo mâo kriê kjăp ôh klei kia\ kriê si tô hmô hlei pral hlei pe\, snăn srăng kruh jih hdră ma\ brua\. Tal dua jing hdră hâo hưn, phu\n tal êlâo mse\ si ho\ng klei mgo# digơ\ ma\ brua\, [ia\dah leh kơ năn hlo\ng jing klei mưng, brua\ anei brei nao hlăm klei bhiăn, mdưm pô dôk hla\m hdră ma\ brua\ djo\, amâo mâo djo\ jing klei dleh ôh, hlo\ng jih klei bhiăn ma\ brua\ mjing ai tiê mơak m`ai h^n. Êjai ana\n prăk bi liê amâo mâo lo\ đ^ ôh, [ia\dah le\ klei tu\ dưn brua\ knua\ mâo ba w^t lu h^n, lehana\n knơ\ng brua\ srăng lo\ kah sa kdrê] mơ\ng klei tu\ dưn ana\n kơ mnuih ngă brua\”.

Mb^t ho\ng Knơ\ng brua\ Kphê Thắng Lợi, brua\ pla mjing kphê ho\ng klei kjăp mâo klei tu\ yap mơ\ng tar ro\ng lăn hlăk dôk ngă hlăm tar ]ar Daklak, lehana\n hlăm jih kr^ng Lăn Dap Kngư. Du\m mta kphê mâo tu\ yap jing 4C, UTZ, RFA (dliê kr^ng hlơr), lehana\n Fairtrade (klei duh mkra mnia mblei mtăp mđơr). Truh kơ ara\ anei kphê mâo tu\ yap truh leh 1/3 ênha mpla mjing, lehana\n djăp truh 58% hnơ\ng boh kphê mâo hlăm ]ar Daklak. Dlăng kluôm dhar kphê, yăn thu\n leh êgao, kphê mâo tu\ yap tar ro\ng lăn truh leh êbeh 50% hnơ\ng mâo, pral h^n 2 thu\n mka\ ho\ng mta k`ăm mơ\ng Phu\n brua\ lo\ hma ]oh ]ua\n. {ia\dah Trịnh Đức Minh, K’ia\ng khua Êpul hgu\m kphê {uôn Ama Thuôt, ]ar Daklak pla kphê mâo hnơ\ng tu\ yap amâo mâo djo\ ôh knư\ lu knư\ jăk, kyuadah boh s^t dơ\ng mâo lu phung duh mkra mnia mblei dleh mâo ]h^ mta kphê anei:

“Phung duh mkra mnia mblei mơ\ng drei hlăk mâo klei bi mguôp ho\ng phung pla kphê mâo klei tu\ yap, ]ia\ng mâo djăp kphê mse\ si klei ]ia\ng dlông ro\ng lăn. {ia\dah brua\ drei pla mjing kphê mâo klei tu\ yap hla\m du\m thu\n êgao nao ho\ng klei pral, mâo boh mnga lu [ia\dah ]h^ amâo mâo jih ôh. Snăn dhar brua\ kphê alu\ wa\l lehana\n ala ]ar năng lo\ dơ\ng bi trông ]hai, pioh bi kla\ si hnơ\ng drei srăng pla mjing mâo klei tu\ yap, ]ia\ng dưi mâo klei kjăp”.

Mb^t ho\ng klei thâo răng hla\m hdră ma\ brua\, Tiến sĩ Lê Ngọc Báu, Khua knơ\ng brua\ ksiêm duah klei kreh knhâo brua\ lo\ hma dliê kyâo Tây Nguyên la], klei dleh mơ\ng brua\ pla kphê mao klei tu\ yap amâo mâo djo\ hlăm hdră ma\ brua\ ôh, [ia\dah hlăm klei ]h^ mnia adih. Boh s^t ti Việt Nam, lehana\n hlăm lu ala ]ar pla kphê mkăn, amâo mâo djo\ ôh jih jang kphê mâo klei tu\ yap sơăi kơh ênưih ]h^, kyuadah phung đeh kwa\ kphê mâo nanao hdră t^ng hjăn, blei ba lu mta kphê, ho\ng ênoh êlưih amâodah yuôm mdê mdê ]ia\ng mâo ba w^t lu h^n prăk mnga. Bi tơdah hnơ\ng boh kphê mâo tu\ yap êbeh he\, snăn s^t nik srăng ba ]h^ ho\ng ênoh mse\ si aguah tlam, truh kơ klei lu] liê. Tiến sĩ Lê Ngọc Báu la], phung duh mkra bi mâo klei hâo hưn kla\ mnga] kơ hnơ\ng ]ia\ng kơ klei mnia mblei ]ia\ng kơ thâo duh mkra pla mjing kphê tu\ yap ho\ng ênoh djo\ guôp:

“Boh s^t brua\ pla mjing kphê mâo klei tu\ yap ho\ng klei ]h^ mnia hluê ho\ng klei tu\ yap s^t yơh ăt mâo klei bi kpleh. Mnuih pla mjing lehana\n phung duh mkra ma\ brua\ brei mâo klei thâo t^ng bi djo\, đăm ôh knư\ mâo klei tu\ yap m^ndah jing jăk h^n, [ia\dah brei bi t^ng mâo ]h^ jih kphê ana\n jing yuôm bhăn h^n”.

                                                                                    BTV: Y-Khem.