VOV4.Êđê - Dưi mko\ mjing hlăk thu\n 2004, găn leh 12 thu\n ru\ mdơ\ng lehana\n mđ^ kyar, Sang êa drao kahan ]ar Daknông amâo mâo mdei bi leh jăk brua\ k]ah jao. Mb^t ho\ng brua\ mka\ dlăng mdrao mgu\n kơ phung knua\ druh l^ng kahan, sang êa drao lo\ ngă jăk brua\ “hrăm mb^r đru bi răng mgang klei suaih pral mnuih [uôn sang”.

Nguyễn Văn Trí, sa hlăm du\m ]ô mnuih ruă mâo phung nai aê mdrao dôk ngă bruă ti Sang êa drao khan – Knơ\ng g^t gai l^ng khan ]ar Daknông kriê dlăng klei suaih pral ]ih hră m’^t bi kah lac\ snei: “ Du\m hruê êlâo kơ klei ruă boh [leh kâo lo\ đ^ ruă, du\m bliư\ `u đ^ ruă ktang nga\ kơ kâo sua\i êma\n,, amâo uê` kơ adiê aguah ưm tlam mma\t, s^t `u ruă kâo nao yơh kơ sang êa drao khan ho\ng mnuih [uoon sang leh ana\n mâo klei  tu\ drông ja\k j^n, hmao ba  mdrao mgu\n. Kyua mâo klei kriê dlăng mdrao s^t êm^t mơ\ng phung nai aê drao ana\n klei ruă kjham mơ\ng kâo dưi [ia\ leh. Phung nai aê mdrao nao ksiêm mkă dlăng klei ruă kơ mnuih ruă leh đue# w^t [o# mta digơ\ [uh mngac\ tac\ klei hơ\k m’ak. Ktang bi m^n kâo ktang [uh klei hưn ktưn kơ l^ng khan yang [uôn Việt Nam”.

Đại uý Lê Sơn Hải, Khua Sang êa drao l^ng k’han –  ho\ng mnuih [uoon sang - Knơ\ng bruă g^t gai l^ng k’han ]ar Daknông brei thâo: ]ia\ng năng djo\ ho\ng klei ]ia\ng kơ bruă mkă dlăng klei ruă, bruă knuă mơ\ng phung di`u jing  siă suôr ho\ng du\m gưl nao kr^ng taih kbưi ]ia\ng mkă dlăng klei suaih pral kơ mnuih [uôn sang. Bruă ngă kơ 1 gưl đue# nao mse\ sơnăn prăp êmiêt djăp ênu\m kơ êa drao, kdrăp mkă dlăng mdrao klei ruă, đađa wa\t ho\ng mnơ\ng myơr ]ia\ng mtru\t mjhar ai tiê mnuih [uôn sang kr^ng taih kbưi. Du\m gưl đue# nao mơ\ng phung l^ng k’han bo\ ho\ng ai tiê khăp ]ia\ng, ana\n jing klei mguôp mb^t, đru mguôp mđ^ h^n klei khăp ]ia\ng l^ng k’han mnuih [uôn sang. Đại uý Lê Sơn Hải brei thâo:“ 1 thu\n hmei đue# nao mâo 3 truh kơ 4 bliư\, grăp bliư\ nao mâo ai tiê khăp ]ia\ng mdê mdê, tal anei [uh ai tiê [a\r [a\r, dưi nao truh ho\ng mnuih [uôn sang, kriê dlăng klei suaih pral kơ mnuih [uôn sang. Đru k]e\ kơ mnuih [uôn sang hdră hd^p ênuk mrâo mrang ]ia\ng si be\ dưi răng mgang du\m mta klei ruă khăng mâo aguah tlam. Mđ^ kyar klei hd^p mda, klei suaih pral kơ mnuih [uôn sang hlăm hdră bruă alu\ wa\l ]ia\ng mnuih [uôn sang h’^t ai tiê duh mkra leh ana\n mko\ mjing kr^ng [uôn sang mrâo”.

Mb^t ho\ng bruă mkă dlăng klei suaih pral kơ mnuih [uôn sang alu\ wa\l, grăp thu\n, phung knuă druh mơ\ng sang êa drao lo\ po\k ngă bruă mkă dlăng klei ruă, mbha êa drao mang leh ana\n mđup myơr mnơ\ng kơ mnuih [uôn sang ]ar Muldulkiri ala mtao Campuchia đru mguôp mko\ klei khăp ]ia\ng siă suôr plah wah 2 ala ]ar Việt Nam leh ana\n Campuchia, hrăm mb^t mko\ mjing kr^ng knông lăn êđăp ênang, đru hgu\m leh ana\n đ^ kyar. Boh nik gơ\ gru rup l^ng khan awa Hồ Việt Nam klă s^t mjing leh klei năng hdơr jăk siam hlăm ai tiê mnuih [uôn sang Campuchia. Aduôn Oreeng, ti ]ar Muldulkiri, ala mtao Campuchia, mâo tu\ mă mnơ\ng leh ana\n êa drao mdrao klei ruă mơ\ng sang êa drao khan – Knơ\ng bruă g^t gai l^ng khan ]ar Daknông, bi kah snei: “ La] jăk kơ l^ng khan Việt Nam hriê mkă dlăng mdrao klei ruă kơ mnuih [uôn sang hmei, amâo djo\ kno\ng mkă dlăng klei ruă đui] ôh, l^ng khan lo\ mđup myơr mnơ\ng kơ mnuih [uôn sang. Hmei la] jăk kơ l^ng khan Việt Nam lu êdi”.

                                    Klei yăl dliê kơ phung l^ng khan h’ô ao blue

W^t mơ\ng anôk đue# hiu kbưi “Hiu mdrao mgu\n mnuih [uôn sang”, phung l^ng khan h’ô ao blu ko#, mơ\ng knơ\ng brua\ kahan ]ar Daknông lo\ dơ\ng brua\ pô hlăm êpul êya. Êjai hlăm anôk ma\ brua\ adôk k[ah lu mta mnơ\ng, mnơ\ng ma\ brua\ hđăp hđê. Trung uý Hà Thúc Hiền ksiêm duah lehana\n mâo klei m^n mrâo, hlăm klei lo\ mkra mlih mơ\ng kdrăp ma\ brua\ hđăp. Hlăm năn mâo wa\t ăngpul pui bliah mdrao SD2. leh sa wưng ba yua ăngpul pui [ơ\ng he\, klei duah ăngpul mrâo ]ia\ng mlih amâo mâo ôh, lehana\n yuôm đei. Mơ\ng klei ana\n, Trung uý Hà Thúc Hiền dôk ksiêm duah yơh, lông ma\ ăngpul pui êdeh mâo sa ênoh pui lehana\n ai ktang. Ho\ng klei ba yua pui kmla\ 220 vol, êjai mâo pui kmla\ yua, bi tơdah djiê pui amâodah hiu kơ ta] anôk amâo mâo pui snăn yua batri. Trung uý Hà Thúc Hiền, yăl dliê: “ Kâo m^n klei lông ba yua ăngpul pui anôk blaih mdrao ana\n jing ]ia\ng mdul kơ klei bi liê, lehana\n pioh kơ brua\ đue# hiu kơ ta] ăt dưi ba yua pui kmla\ 220 vol amâodah batri ]ia\ng mâo pui mtrang mnga] êjai ngă brua\, anei jing brua\ jăk leh ho\ng l^ng khan”.

Êngao ana\n Trung uý Hà Thúc Hiền lo\ mkra mjing mơ\ng kdrăp ruih êwa jhat leh lo\ mjing kdrăp pioh hrip ma\ êa k’hak. Kdrăp `u mkra anei pioh ba yua kơ êdeh do\ng mdrao mnuih rua\ êjai dôk ba mjê] mnuih rua\, ho\ng mnuih rua\ dlưh ai bi êwa, mnuih mnga\t hla\m êa, mnuih mâo klei rua\ kpoh boh ko\, mnuih rua\ amâo lo\ hdơr êa êpa êsei. Aguah tlam mâo pui kmla\ snăn yua pui 220 vol, bi tơdah amâo mâo pui ôh, amâodah êjai mdiăng mnuih rua\ ba do\ng mjê], mprăk kơ brua\ hiu hla\m ta] snăn dưi ba yua batri 12 vol mâo kdrăp mk^t pui 220vol mb^t ana\n.Ho\ng klei m^n thâo mbrua\ anei mâo ba yua leh hlăm klei do\ng mdrao mjê] lehana\n mdrao mgu\n mnuih rua\. Trung uý Hà Thúc Hiền, brei thâo:“ Kâo mkra kdrăp pioh ma\ brua\ ana\n, tal êlâo jing pioh yua hlăm anôk pô, tal dua jing êjai khan mâo brua\ đue# hiu, mse\ si nao mdiăng mnuih rua\, snăn mâo mnuih rua\ dăl êwa, kdrăp anei yơh hrip ma\ êa k’hak, `u jing tu\ dưn êdi hla\m klei do\ng mjê] kơ mnuih rua\”.

Ho\ng klei m^n Trung uý Hà Thúc Hiền thâo mkra mjing ana\n mâo đru leh kơ sang êa drao khan Daknông mghaih msir djăp mta klei k[ah kơ kdrăp ma\ brua\, êjai ]ia\ng mdrao mgu\n l^ng kahan lehana\n mnuih [uôn sang hlăm alu\ wa\l lu thu\n leh êgao.

Truh ako\ thu\n 2016, mâo knơ\ng brua\ khan ]ar Daknông, lehana\n knơ\ng prăk Viettin Bank Daknông, sang êa drao kahan Daknông mkăp lehana\n mkra mđ^ kdrăp ma\ brua\ ênuk mrâo pioh kơ brua\ mka\ dlăng mdrao mgu\n. Mb^t ho\ng ana\n sang êa drao kahan amâo mâo mdei lo\ mjua\t hriăm klei thâo ma\ brua\ mơ\ng phung knua\ druh nai aê êa drao, pioh kơ brua\ mdrao mgu\n mnuih rua\ jăk h^n. Đại uý Lê Sơn Hải, Khua sang êa drao khan, hla\m knơ\ng brua\ khan ]ar Daknông, brei thâo: “ Hmei bi kla\ brua\ hmei k`ăm jing mđ^ h^n klei thâo hlăm brua\ knua\, hla\m klei ba yua kdrăp mka dlăng, mdrao mgu\n, ]ia\ng djo\ kla\, lehana\n mdrao mgu\n ho\ng klei pral lehana\n djăl hlao kahan lo\ w^t ho\ng brua\ knua\, ]ia\ng kơ mnuih [uôn sang mâo klei suaih pral”.

Ara\ anei sang êa drao khan mâo 30 boh jhưng đih, grăp thu\n mâo mka\ dlăng mdrao mgu\n êbeh 3 êbâo gưl ]ô mnuih. Brua\ mdrao mgu\n mđing kơ klei êđăp ênang yơh jing brua\ tal êlâo. Ho\ng mnuih rua\ kjham, sang êa drao mghaih msir pral, mâo klei tu\ dưn, ngă hra\ mơar pral ba kơ nah dlông mdrao mgu\n bi hmao. Ho\ng klei jih jang phung knua\ druh, nai aê êa drao kahan bo\ ho\ng klei g^r mdrao mgu\n mâo klei tu\ dưn, mjing djăp klei jưh knang ho\ng phung l^ng kahan, lehana\n mnuih [uôn sang hlăm alu\ wa\l. Vũ Mạnh Cường, dôk alu\ kr^ng Nghĩa Trung, wa\l krah Gia Nghĩa, la]: “ Kâo kreh nao mka\ dlăng mdrao mgu\n ti sang êa drao kahan anei, ti anei phung nai aê êa drao khan ma\ brua\ ho\ng jih ai tiê, boh nik hlăm klei mka\ dlăng mdrao mgu\n amâo mâo ma\ prăk ôh, kno\ng ma\ prăk êa drao đu], ana\n yơh jing klei m’ak êdi, kyuadah lu go\ êsei mnuih [uôn sang dôk hlăm klei dleh dlan, mâo klei mka\ dlăng mdrao mgu\n amâo mâo ma\ prăk ôh mse\ snei jing klei đru mnuih [uôn sang pro\ng êdi”.

Jing sa ]ô khan mrâo, kreh hn^ng nanao kơ sang, Trung sĩ Đào Hữu Thiện, ti Trung đoàn 994, knơ\ng brua\ kia\ kriê khan ]ar Daknông ăt mse\ mơh. Mđia\ hjan hla\m kdrăn hriăm mjua\t, mb^t ho\ng klei kreh êka êjai hriăm mjua\t ngă kơ Thiện rua\ hlăm asei mlei lehana\n mâo klei ênguôt kơ sang. {ia\dah mâo klei mdrao mgu\n jih ai tiê mơ\ng phung aê nai êa drao, Thiện pral hlao, lehana\n mâo klei mđ^ ai, lehana\n ai tiê ngă brua\. Trung sĩ Đào Hữu Thiện, hlăm trung đoàn 994, Knơ\ng brua\ kahan ]ar Daknông, brei thâo: “Kâo hriê mdrao kơ anei mâo phung nai aê êa drao mdrao mgu\n bo\ ho\ng klei hur har, dôk mdrao kơ anei êbeh 1 hruê kăm, asei mlei kâo dơ\ng suaih leh, ]ia\ng hmăng hmưi pral mâo klei suaih lo\ w^t kơ êpul khan ngă brua\”.

Hlăm lu thu\n êgao, sang êa drao khan, hla\m knơ\ng brua\ g^t gai khan ]ar Daknông, jing leh anôk mnuih [uôn sang lehana\n l^ng khan bo\ ho\ng klei đăo knang. Phung nai aê êa drao kơ anei ma\ 12 knhuah mơ\ng phung nai mdrao, lehana\n knhuah siam mơ\ng khua g^t gai Hồ Chí Minh, mjing giê knhâo ktrâo êlan kơ pô. Kyua mơ\ng klei ana\n, phung knua\ druh nai aê mdrao sang êa drao khan amâo mâo mdei ktưn mjua\t hriăm mđ^ klei thâo hla\m brua\ mdrao mgu\n, ]ia\ng kơ knhuah mơ\ng l^ng khan h’ô ao blue ko# sia\ suôr nanao hlăm klei khăp l^ng khan lehana\n mnuih [uôn sang ti alu\ wa\l./.

                                                         H’Nga – Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k.