VOV4.Êđê - Leh hdră bruă phu\n pui kmlă Sơn La bư\ kdơ\ng hnoh êa đoh, mjing leh kr^ng ênao êa krông pro\ng. Mnuih [uôn sang ti du\m să kr^ng ênao êa lo\ dơ\ng mâo bruă mrâo, ana\n jing bruă trah mă leh ana\n rông kan hla\m war ti ênao êa phu\n pui kmlă. Leh ana\n lu go\ êsei mnuih [uôn sang ti nei dưi đ^ mdro\ng ho\ng bruă anei.

Jing kdriêk [un knap, la\n nga\ lo\ [ia\, brua\ nga\ lo\ hma pla mjing lu jưh knang kơ nga\ hma hang, la\n ala le\ c\ư\ kngư, dôk jưh kơ yan adiê, ana\n klei hd^p mda mnuih [uôn sang du\m djuê ana ti Quỳnh Nhai adôk tuôm ho\ng lu klei dleh dlan. C|ia\ng bi mđ^ klei hd^p mda kơ mnuih [uôn sang, Đảng bộ, brua\ knu\k kna kdriêk bi mkla\ leh: mb^t ho\ng brua\ mđ^ kyar brua\ pla mjing, rông mnơ\ng sra\ng ma\ ba yua klei ga\l mơ\ng kr^ng ênao êa phu\n pui kmla\ Sơn La pro\ng pr^n bi mđ^ kyar brua\ trah wah ma\ kan hdang leh ana\n rông akan hla\m war.

Thu\n 2010, Êpul hgu\m mnơ\ng hla\m êa phu\n tal êlâo dưi bi mko\ mjing ti sa\ Chiềng Bằng, kdriêk Quỳnh Nhai ho\ng 18 c\ô mnuih. Phu\n tal êlâo, mnuih hla\m êpul ai c\o\ng bi mguôp ai, mguôp pra\k, ma\ c\an pra\k pioh nga\ war rông kan hla\m ênao êa phu\n pui kmla\. Mâo 20 war rông kan hluê djo\ si  hnơ\ng c\ua\n kơ hdra\ mnêc\, gra\p war rông kan mâo boh pro\ng dưi rông 10m3, phưi rông hla\m brô 50kg kan trắm, kan chep mjeh. Êngao kơ mnơ\ng [ơ\ng gơ\ leh mâo jing rơ\k, mnuih rông lo\ dơ\ng mâo klei m^n tram hrôk ma\ kan đ’điêt hla\m êa  pioh nga\ mnơ\ng [ơ\ng kơ kan rông hla\m war. Leh mâo 8 mlan phưi rông, gra\p war hrui mâo t^ng mdu\m gia\m 350 kg kan, mâo hrui w^t êbeh 20 êkla\k pra\k, t^ng he\ pra\k bi liê adôk mâo mnga truh gia\m 16 êkla\k pra\k. {uh klei klei tu\, lu go\ êsei mnuih [uôn sang ti Chiềng Bằng, jho\ng kmla\n ai tiê duh bi liê kơ brua\ mrâo mrang anei.

Tòng Văn Yên, Khua êpul hgu\m mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma sa\ Chiềng Bằng lo\ w^t hdơr kơ du\m hruê phu\n tal êlâo iêo lac\ mtru\t mjhar mnuih [uôn sang hluê nga\ brua\ rông kan hlam war, sa brua\ mnuih [uôn sang ka tuôm bi m^n nga\ ôh, kyua mơ\ng sui hlo\ng kơ ara\ mnuih [uôn sang ti anei kno\ng mưng jua\t ho\ng brua\ nga\ hma, pla mdiê.

 “ Phu\n tal êlâo mnuih [uôn sang ka mâo klei thâo ôh sna\n gơ\ dleh dlan yơh nga\ brua\, ana\n mâo klei c\ia\ng bi mtô hria\m brei mơ\ng t^ng anôk mtru\t mjhar brua\ nga\ lo\ hma, rông mnơ\ng, leh mâo klei bi hria\m sna\n mnuih [uôn sang gơ\ [rư\ mưng mơh. Hdra\ msir mkra klei mâo, hdra\ rông kan, brei kan [ơ\ng si nga\”.

Lò Văn Khặn, dôk ti [uôn Co Trăm, sa\ Chiềng Bằng djo\ ruah jing sa hla\m du\m go\ êsei nga\ bi hmô. Phu\n tal êlâo `u duh bi liê rông 4 war  rông kan trắm leh ana\n kan chep, ho\ng hnơ\ng hrui w^t t^ng mdu\m mâo 3 tôn 2 hla\m sa thu\n,  leh t^ng he\ jih pra\k ba bi liê `u adôk mâo mnga  êbeh 185 êkla\k pra\k. Ara\ anei, `u hla\k po\k mlar gru hmô rông kan leh ana\n lo\ dơ\ng ba rông lu mta kan djo\ guôp ho\ng kr^ng ênao êa anei.“ Ara\ anei sang kâo rông mâo 12 war kan, rông kan hlăng, kan nheo, kan trắm, kan chep gra\p mta kan rông mâo 5 êbâo drei. Mnơ\ng [ơ\ng kơ kan lu jing kan đ’điêt, hdang dru\m gơ\. 3h aguah bi nao dưm yơh hrôk, gra\p hruê mâo mơ\ng 50 – 70 kg, nga\ mnơ\ng [ơ\ng kơ kan”.

Leh gia\m 8 thu\n sia\ suôr ho\ng brua\ rông kan hla\m war, Lò Văn Khặn lac\ kơ klei thâo rông kan snei: “ Hla\k mrâo rông dlehdlan sna\k kyua ka mâo klei thâo ôh, [ia\ leh mâo 2, 3 thu\n rông sna\n gơ\ thâo mưng jua\t yơh. Rông kan c\ia\ng bi thâo hdra\ msir mkra mdrao klei rua\ kơ kan, bohnik kan `eo, kno\ng `u klôk êka ma\ điêt đuic\ s’na\n sra\ng hlo\ng djiê mtam. War rông knia\ đei khăng nga\ klôk êka he\ kơ kan, kyua ana\n đa\m rông lu knia\ đei ôh kan hla\m war, leh `u bi ke\”.

Ho\ng mnuih [uôn sang kr^ng c\ư\ c\hia\ng kno\ng mưng kơ brua\ nga\ lo\ hma hang, ara\ anei mlih bi nga\ brua\ rông kan hla\m êa hluê si hdra\ rông pioh ba c\h^ mse\ si jing klei lông dla\ng pro\ng êdi, dleh dlan êdi leh ana\n amâo mâo djo\ gra\p bliư\ rông jing ga\l djo\ s’a\i ôh. Klei ga\l djo\ mơ\ng brua\ rông kan hla\m war ti ênao êa nei jing ênao êa mâo lu rơ\k ktơ\k leh ana\n mnơ\ng đung hd^p lar êngu\m. Hnơ\ng Oxy, hnơ\ng Ph hla\m êa ti ênao êa anei djo\ guôp kơ lu mta kan đ^ kyar ti du\m tal êa. Kyua ana\n, rông kan hla\m war dja\l đ^ pro\ng. {ia\, rông kan hla\m war ti ênao êa phu\n pui kmla\ Sơn La leh ana\n ti Êa krông Đà c\ia\ng bi mâo klei thâo, săng klei bhia\n mơ\ng hnoh êa đoh, tơ amâo mâo thâo ôh sra\ng amâo mâo klei tu\ ôh. Klei hria\m ti sa\ Chiềng Ơn jing sa klei bi tô hmô.

Hợp tác xã rông pla mnơ\ng hla\m êa sa\ Chiềng Ơn bi mko\ mjing mơ\ng thu\n 2013, ho\ng 10 c\ô mnuih. Aduôn Diêu Quỳnh Nga, k’ia\ng khua Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa sa\ Chiềng Ơn brei thâo: asei mlei `u leh ana\n knua\ druh sa\ nao iêo lac\ mtru\t mjhar nnao ana\n kơh mâo he\ 10 go\ êsei tu\ ư hluê nga\. [ia\ hla\k leh bi nga\ brua\ knua\ mâo 8 mlan, kan rông mâo gia\m 2 kg hla\m sa drei, mpra\p ba c\h^ sna\n tuôm ho\ng ang^n êbu\ thu\n 2013 luc\ he\ jih mliêt.“ Kha\gơ\ ênao êa aguah tlam dla\ng ja\k j^n [ia\ [a\ng kbia\ êa mur gu\ tur êa ktang sna\n, s^t mâo êa kpoh ya\ nga\ nga\ bi t^ jih du\m war rông kan, mnuih [uôn sang gơ\ luc\ jih mliêt kan, mnuih hla\m hợp tác xã leh ana\n khua dla\ng brua\ kno\ng thâo dôk dla\ng hia yơh si thâo lo\ nga\.”

Ka mâo klei thâo jing gơ\ djo\ mơh, [ia\ ana\n a\t jing klei hria\m yuôm êdi, sa klei ga\l c\ia\ng ma\ klei hria\m. “ Klei hria\m ti anei jing s^t nga\ mkra war rông kan c\ia\ng bi t^ng he\ kơ klei sra\ng truh, amâo mâo dưi thâo êlâo ôh, ara\ anei mnuih hla\m êpul hla\k duah anôk `u hga\m ang^n, êa ênang pioh dưm war rông kan”.

                                                                                    H’Nga pô ]ih mkra.