VOV4.Êđê - Mrâo êgao, ti [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt, Knơ\ng brua\ }ua\k mka\ lehana\n Mko\ mkra brua\ nga\ lo\ hma, Phu\n brua\ Lo\ hma mđ^ kyar kr^ng [uôn sang, bi hgu\m ho\ng Anôk kriê dla\ng hdra\ bi mlih brua\ nga\ lo\ hma h’^t kja\p Việt Nam (VnSAT) mko\ mjing leh Klei bi trông mko\ mjing Hdra\ mđ^ kyar kphê ja\k Việt Nam.

Hdră mđ^ kyar kphê jăk Việt Nam dưi po\k ngă mơ\ng thu\n 2019, lông ngă ti 8 ]ar Điện Biên, Sơn La, Quảng Trị, Kon Tum, Gia Lai, Dak Lak, Dak Nông leh anăn Lâm Đồng, k[^n hla\m 2 mjeh jing kphê Robusta leh anăn kphê hdrô. Hdră bruă k`ăm bi klă klơ\ng hdră mđ^ kyar kphê jăk Việt Nam truh thu\n 2030 ho\ng hdră k`ăm bi mklă hnơ\ng jăk anăn knăl kphê Việt Nam leh anăn mđ^ prăk hhrui w^t kơ phung hgu\m hlăm hdră bi hgu\m mđ^ ênoh kphê. Nguyễn Quang Dũng- Khua Anôk bruă hdră k]ah leh anăn mkra mjing lo\ hma brei thâo, leh 1 thu\n ngă klei ksiêm dlăng ti du\m ]ar lông ngă, klei tu\ brei [uh, kr^ng wa\l Lăn Dap Kngư leh anăn kr^ng nah dưr mâo lu klei găl djo\ guôp ]ia\ng mđ^ kyar kphê jăk.“Hlăm du\m mta mơ\ng t^ng Anôk bruă ksiêm hriăm mâo mă leh anăn ksiêm dlăng kơ hnơ\ng jăk kphê jăk. Tơdah drei mđ^ kyar du\m klei găl mb^t mse\ si mjeh, duh bi liê, ba du\m hdră msir hdră mnê] ngă bruă, mđ^ ktang klei thâo săng mơ\ng mnuih [uôn sang hlăm bruă hrui pe\ snăn srăng mâo hnơ\ng kphê jăk.”

Mguôp klei blu\ hlăm mta phu\n hdră mđ^ kyar kphê jăk Việt Nam, lu phung bi ala la], hnơ\ng ngă bruă adôk lu anôk leh anăn ka êlam, k[ah du\m mta phu\n yuôm bhăn brei bi mklă, Lê Trần Anh Dũng, Pô kriê dlăng gưl dlông klei m^n mbruă hlăm wa\l hiu dlăng hơ^t kjăp leh anăn kphê mơ\ng Êpul bruă klei m^n mbruă mnia blei IDH la] brei bi mklă hdră mđ^ kyar mơ\ng kphê jăk, đăm ngă mâo klei tui tio\ hnơ\ng pro\ng, ênoh lu.“Kphê jăk brei jing kphê mdê hjăn, dleh tui ngă, brei mđ^ kyar `u hlăm klei m^n mbruă h^n hlăm kr^ng lăn mơ\ng `u. Mâo klei yăl dliê ti tluôn asăr kphê anăn. Hlăm êdei anăp mơ\ng dlông ro\ng lăn, bruă brei mâo bruă klam ho\ng wa\l hd^p mda, ho\ng ala [uôn. Brei mâo sa êpul bruă bi tu\ ư hlăm bruă marketing, ktrâo la] phung mkra mjing ho\ng sa hdra\ amâo djo\ grăp ]ô bruă mdê mdê srăng ngă mse\ si du\m mta boh mnga lo\ hma Việt Nam dôk ngă, s^t điêt snăn hơ^t kjăp [iă dah s^t mphu\n po\k mlar hnơ\ng, ênoh snăn amâo dưi mâo klei tu\ mse\ klei ]ang hmăng.”

Phung bi ala ăt bi mklă, dlông ro\ng lăn ara\ anei, hnơ\ng kphê jăk kno\ng mâo [ia\. Du\m ala ]ar pla kphê jăk mâo anăn knăl mse\ si Brazil, Indonsia mâo dlông ro\ng lăn thâo kyua di`u ngă jăk bruă tă hdră anăn knăl leh anăn bi mklă anôk ba ]h^ mâo klei găl. Trịnh Đức Minh, Khua êpul hgu\m khê Buôn Ama Thuôt la], ho\ng Việt Nam, brei mâo klei mblang klă s^t kơ kphê jăk,  thâo kral kphê jăk ho\ng kphê doh, mđ^ kyar kphê jăk brei mguôp ho\ng anôk ba ]h^. Mđ^ kyar kphê Robusta snăn brei mđing kơ anôk ba ]h^ hlăm ala ]ar. Mơ\ng anôk ba ]h^ anăn đru kơ du\m mta kphê jăk mkăn đ^ kyar mb^t. S^t ara\ng thâo săng kphê jăk, mđ^ hnơ\ng ba yua snăn ăt mđ^ anăn knăl kphê Việt Nam. Anôk ba ]h^ kphê jăk mko\ mjing hdră mkăp ya klei mdê ho\ng kphê mnia blei mka\n. Du\m sang đeh kwuă nao ti kr^ng pla mjing kphê, bi hgu\m ho\ng anôk pla mjing amâo dah êpul hgu\m bruă pla mjing kphê jăk anăn ]ia\ng blei amâo djo\ blei mơ\ng phung ghan mnia ôh.”

Ară anei, ti du\m ala ]ar mrô sa kơ bruă kphê mse\ si Brazil, Indonesia, Êpul hgu\m kphê jăk Châu Phi mđ^ ktang klei hâo hưn mdah anăn knăl leh anăn ba yua bruă mbha anôk ba  ]h^ kphê jăk. Kphê jing bruă phu\n,sa hlăm du\m mta boh mnga lo\ hma jăk mơ\ng Việt Nam ho\ng ala ]ar quốc tế. Klei blu\ “Kphê jăk” gưl tal êlâo dưi la] hlăm thu\n 2019. Bruă mđ^ kyar kphê jăk ala ]ar drei kơ hdră ngă srăng đru yua klei găl anôk ba ]h^ mrâo, bi lu jơr mnơ\ng dhơ\ng, đru mguôp mđ^ hnơ\ng leh anăn ênoh yuôm kphê Việt Nam. Klei bi lông  Kphê jăk Việt Nam thu\n 2019 dưi mko\ mjing k`ăm thâo [uh, mpu\ du\m mta kphê leh anăn anôk mko\ mjing kphê asăr djăp hnơ\ng ]ua\n kphê jăk, hưn mthâo kphê jăk Việt Nam truh ho\ng phung blei yua, phung đeh kwă kphê hlăm leh anăn ala ta] êngao, bi hgu\m ho\ng phung đeh kwa\ kphê jăk, mjing boh kdru\t kơ phung pla kphê mđing kơ bruă amâo mdei mđ^ hnơ\ng jăk kphê.