VOV4.bahnar - Năr 16/07/1999 Hà Nội hlôi đei UNESCO pôk ăn anăn “Pơlei tơm kơ yupơ Rơngei hiôk hian”. Tru\h dang ei, Hà Nội – Pơlei tơm kơ yuơ Rơngei hiôk hian mă blu\ng tơ\ Châu Á [lep 20 sơnăm. Mu\k drăm g6t kăl hlo\h kơ Hà Nội ư\h khan lăp dôm pơbu\ng hnam tăl kơ jung, dôm tong gơng tơro\h klo\h kle\ch pơlei tơm, dôm trong să kơ mơj^t tong gre kơdau ting ring măh, dăh mă an^h jang kmăi kmo\k pơm tơle\ch tơmam drăm kơ tr^u đô … mă lei oe\i tơ\ dôm tơdrong kăp g^t joăt joe đơ\ng sơ\, tơdrong er^h sa yan au nhen le\ dui jơhngơ\m rim năr.

Hà Nội iung hrôih hlo\h đơ\ng mum cham să, pơgar pơkao kơ pơlei tơm. Tơ\ hơla yơ\p ‘long t^h Dơnau Hoàn Kiếm, Hồ Tây, cham să Lê nin, Cầu Giấy, pơgar pơkao Lý Thái Tổ, Paster… m^nh năr blu\ng io\k đơ\ng mă ‘năr lăp [rưch hơdăh phoăh jơ\ng kông, rơ ông rơ ang jơ va [ai pơ hrăm byo\h thái cực quyền, pơ hrăm akau jăn kơ đe kră. Dăh mă rim [ai erobic, hơsoang tu\ih djơ djr^ng kơ đe hơdru\h tơdăm, dôm [ai pơ hrăm akau jăn kơ đe tơdăm. Dăh chă te\h bơ\n so\k ie\r, yak jơ\ng.

Đơ\ng dôm j^t sơnăm au, tơ\ lơ cham să – An^h tơm kơ pơlei tơm  hlôi đei chă pơjing kmăi pơ hrăm tơ plo\ng kơdau, tơmam jrot, pơ hrăm hio\ng akau … tơgu\m ăn kon pơlei chă pơ hrăm jơhngơ\m jăn vă pran jăng grăng akau. M^nh ‘nu kon pơlei tơ\ au tơbăt: “Pơ hrăm tơplo\ng kơdau tơ\ ‘ngoăih au tôch phơi rơngơp, yak jơ\ng, kơdau, pơhra\m aerobic, te\h so\k ie\r.”

Ư|h kơ băt oe\i đei tơ\ yơ kon pơlei ‘mêm kơ eng kơ ‘long yơ\p nhen tơ\ au. Mă rim koeng kơ pho# ayơ jei [o#h gre chơ ‘long, chơ kao găn hlo\h. Hui kơ đei u\nh hnam ayơ ư\h kơ đei m^nh [ar kơ chau dơnơm ‘long pơ ro\, dăh mă m^nh bo#i tăh hlôt pơkao lơ\m hnam. Dôm dơnơm ‘long lơ\m pơlei tơm jei đei ch^h kơso# păng vei lăng tôch tơnăp.

Pêng sơnăm kơ au, Hà Nội hlôi pơtăm ‘nao hlo\h 970.000 dơnơm ‘long jơnei 98% lơ\m trong tơle\ch jang pơtăm 1 tr^u dơnơm ‘long lơ\m sơnăm 2020, tơgop pơm măt lăng ‘lơ\ng cham char păng pơm dă [iơ\ ‘me# ‘mach ăn pơlei tơm. Hà Nội jei hlôi đei rơ ông rơ ang mư\h măh ko\h kơ hre\ng dơnơm ‘long vă tơgu\m ăn tơ iung pơjing an^h jang tơpôl. Lăp đơ\ng ro\ng ‘măng ko\h ‘long sơnăm 2015 tru\h dang ei, rim an^h đei [ơm tru\h tơdrong lôch er^h kơ dơnơm ‘long, kơdră che\p pơgơ\r pơlei tơm je\i chă ap^nh hơlen đơ\ng rim bơngai joăt jang păng kon pơlei. Trong jang ro# ‘long pơtăm tơ\ an^h anai jei đei pơma tơroi rơhăo, tơpăt. {ok Hoàng Cao Thắng, Kơ ie\ng Kơdră che\p pơgơ\r Dơno\ an^h ve\i lăng Tơ iung pơjing ming man pơlei tơm Hà Nội tơbăt: “Lơ\m khei năr au ki, pơlei tơm hlôi tơle\ch jang rim tơdrong vă jang t^h, ako\m lơ\m ro# yông dơnơm ‘long pơtăm tơ\ nai. Nhôn hlôi ro# pơtăm tơ\ 3 an^h kăl an^h trong ver 3 hăm jăl trong grung 5,tơ\ an^h tơ [ư\h Vĩnh Ngọc apu\ng Đông Anh păng tơ\ an^h tơ [ư\h [ar păh trong să Thăng Long hăm trong glung 70 tơ\ au đei te\h să vă sơđơ\ng chơ năm păng pơtăm gei kơ jăp tơ\ au hloi. Găh tơdrong ‘long er^h jơnei 80-85%.”

Hà Nội pơm ăn tơmoi hưch hanh kơ yuơ oe\i vei kơ jăp dôm tơdrong oe\i sa ‘lơ\ng ro\ sơ\ ki kơ An^h tơm rơbau sơnăm, hăm mu\k drăm hnam oe\i sơ\ ki ‘lơ\ng ro\ kơ rim kơpho# pơm tơle\ch dôm tơmam drăm hăm jơ\ng ti đơ\ng kră sơ\ tru\h dang ei oei ge\i kơ jăp. Dôm anăn kơpho# Hàng Than, Hàng Thiếc, Hàng Mành, Hàng Bông, Hàng Bạc… tơ klep hăm dôm pơbu\ng hnam, dôm an^h te\ch mơdro sot tru\h dôm hre\ng sơnăm. Tơ klep hăm kon pơlei oe\i sa joăt joe sơ\ ki kơ tơring kơdrơ\m, pơlei tơm so rơbau sơnăm, jing tơdrong hưch hanh ư\h khan lăp hơdro# đe tơmoi te\h đak đe mă lei oe\i pơm ăn jơhngơ\m đon hưch hanh hơmanh bơnê pơ đ^ kon pơlei An^h tơm.

Hui kơ đei pơlei tơm ayơ đei dơnau đak lơ\m pơlei tơm, dôm dơnau đak rơbau sơnăm hlôi jing an^h g^h kăl kơ mu\k drăm nhen dơnau Hồ Gươm, Hồ Tây tơ klep hăm dôm tơdrong hơ ‘mon kră sơ\ tơ iung pơjing păng vei lăng te\h đak. Kiơ\ măt lăng đơ\ng bơngai jang chă tơche\ng hơlen tơdrong oe\i sa sơ\ ki, Tiến sỹ Nguyễn Viết Chức, Kơdră che\p pơgơ\r Viện Văn hóa Thăng Long tơroi, Hà Nội ‘no\h pơlei tơm tôch g^t kăl đei tơdrong ‘lơ\ng pha kơ d^h lơ\m tơring Châu Á păng lơ\m apu\ng ple\nh te\h: “Sơnăm sot kơ pơlei tơm ‘no\h pơlei tơm 1.000 sơnăm, 1.000 sơnăm ‘no\h oe\i ve\i kơ jăp dôm tơdrong đei kơ d^h kơ hăp, nhen le\ hăp đei pơlei lơ\m kơpho#. Kơ yuơ đei pơlei kơna đei đình, hnam chùa, đei an^h soi tơbe\h. Mu\k drăm hnam oei đei đơ\ng rơbau sơnăm, đei dôm hnam jei sot tru\h m^nh [ar hre\ng sơnăm, dôm pơbu\ng đo\ng du^t tơbăt hơdăh kơ châu Á hlo\h, tơring kơdrơ\m kră sơ\. Mă lei hăp jei tơgoăt io\k dôm tơdrong gơ\h hơgei ‘lơ\ng ro\ tơdrong oe\i sa kơ phương Tây ‘no\h nhen an^h kơpho# so, tơ\ au đei lơ hnam man t^h să, atu\m lơ\m no\h đei dôm pơgar lơ dơnơm ‘long tơ\ tơring kơpho# Tây so.”

Chă yak tăp dăr dơnau Hồ Gươm lơ\m rim kơsơ\ ‘năr hơtuch lơ\m gie\ng [o#h lơ\m jơhngơ\m đon m^nh Hà Nội hiơ\ hy^n, rơheng kơkot. Phơi jơhngơ\m tơmang lăng dơnau đak hlăng hnơr dang le\ pơn^l vă rim bơngai chhơ\ trong kơpho# chă chhơ\ kơ d^h kau, păng ‘ne\ kơ hiơt chă thông hoang mang đai rim kơpho# tăp dăr vă chă rơ\ih dôm tơmam drăm răt răk ăn kơ d^h dăh mă chă sa m^nh tơmam ya yă kiơ ‘no\h tơ\ j^h trong … gô [o#h m^nh Hà Nội ‘lơ\ng ro\ m^nh koeng phara kơ d^h. Ư|h khan lăp lơ lo\h đe\ch ôh, ‘nao au Thủ tướng Austraylia chă yak jơ\ng tăp dăr dơnau Hồ Gươm, {ok Kơdră tơm Mi tơ oe\i sa su\p ka an^h te\ch mơdro tơ\ kơpho# so … Păng đơ\ng tơdrong kăp g^t joăt joe ‘lơ\ng ro\ ‘no\h hlôi pơjing đei tơdrong hơ iă chă hơvơn đei hlo\h 26 tr^u ‘nu tơmoi năm tơ\ Hà Nội tơmang pơ hiơ\ lơ\m sơnăm 2018 păng 14 tr^u ‘nu tơmoi năm tơ\ pơlei tơm lơ\m 6 khei blu\ng sơnăm au.

Tơblơ\ nơ\r: Amazưt