VOV4.Bahnar - Xăh Long Hiệp, apu\ng Trà Cú, dêh char Trà Vinh đei lơ bngai Khmer hăm hloh 83% kxo# măt bngai. Yuơ noh tơdrong jang xut le# pơngot tơjur hin dơnuh, hơto\k tơdrong erih ăn kon pơlei đei lăng jing xơnong jang kăp g^t kơ tơring. Dôm jăl jang kpal tơ\ âu hlôi ako\m lơ jơhngơ\m păng tơle\ch lơ trong jang lơ\m tơdrong tơgu\m kon pơlei vă pơtru\t tenh tơdrong tơjur hin dơnuh, hơto\k tơdrong erih kon pơlei lơ\m tơring.

Long Hiệp jing xăh juăt găh choh jang xa, tơring kăng kư\ kách mạng, bngai Khmer đei 83% păng jing xăh đei kxo# unh hnam hin dơnuh lơ hloh dêh char Trà Vinh. Hăm anih pơtơm kơđeh kơđoch thoi ăi noh tơdrong jang xut le# pơngot tơjur hin dơnuh đei xkơ\t jing xơnong jang tơm kơ xăh đơ\ng lơ xơnăm kơ âu. Cho\ng mă, tơdrong đei jơnei tam mă kjung, kjăp xđơ\ng ôh, kơlih đon kơche\ng đơ\ng kon pơlei găh tơdrong jang xut le# pơngot tơjur hin dơnuh duh tam mă kloh kle\ch. Kon pơlei, mă hăt noh dôm unh hnam hin dơnuh hơnơ\ng gơnơm đe nai tơgu\m, tam mă tơpă adrin đơ\ng kơdih po lơ\m ato\k mu\k drăm vă hơto\k tơdrong erih. Yuơ noh, lơ\m dôm xơnăm kơ âu, xăh hlôi đei tơre\k kăp g^t găh tơdrong hơvơn pơtho vă pơm tơplih lơ\m đon kơche\ng kon pơlei găh tơdrong jang xut le# pơngot tơjur hin dơnuh, kiơ\ đơ\ng noh tơ iung jơhngơ\m kơ ‘nôh kơdih lơ\m ato\k mu\k drăm unh hnam. Duh gơnơm noh mă tơdrong jang kơdih klaih đơ\ng hin dơnuh hăm tơdrong tơgu\m đơ\ng teh đak roi năr roi lơ hloh. ‘Nho\ng Thạch Lên oei tơ\ tơring Trà Sất A, jing minh lơ\m dôm unh hnam klaih đơ\ng hin dơnuh lơ\m khei năr tơje# âu ăn tơbăt, duh gơnơm đei tơring axong năm ho\k lăm hơto\k choh jang xa noh ‘nho\ng lui ngeh hloh vă adrin klaih đơ\ng hin dơnuh. ‘Nho\ng io\k yua hơgăt teh tăp dăr hnam vă pơtăm pia păng plei tăng, hơpuơ\l... Gơnơm thoi noh mă hloh 1 khei minh puơ\t ‘nho\ng đei yua đơ\ng 5 truh 7 triu hlak jên. ‘Ngoaih kơ noh unh hnam ‘nho\ng oei yua jơ ‘năr rơvơn năm jang ăn kơ đe vă chă jên ăn unh hnam: “Choh pơtăm ưh kơ tơnap, hloh tong ane# ‘long pơtăm rim pơyan te\ch đei đơ\ng 10-12 triu hlak jên, đei cheh hloh tong ane#. Mưh pơtăm păng io\k yua [lep khei pơyan mă ưh kơ đei ‘mi đunh năr đơ\ng 1 khei minh puơ\t truh 1 khei 20 năr. Đei minh tơdrong dơ\ng noh kjă te\ch kăp, reh kiơ ưh kơ băt mă lei minh tơdrong noh đe truh răt tơ\ hnam hloi”.

Atu\m hăm noh jing pơtru\t găh tơdrong jang rơgei đơ\ng khoa ho\k kih thuơ\t păng kmăi kmo\k pơm jang vă tơplih khôi jang xo, hơto\k trong jang ‘nao đei yua lơ hloh. Hăm tơdrong pơjao ăn bngai hin dơnuh “gơ\r văh” vă đe ye\t kơdih ato\k tơ iung, anih jang Đảng, jơnu\m pơgơ\r tơring hlôi tơre\k truh dôm trong choh pơtăm, rong kon tơrong, io\k yua trong pơm jang ‘nao, tơplih hdre\ch ‘long pơtăm kon yo\ng tro\ [lep hăm cham char plenh teh tơ\ tơring păng pơtru\t kon pơlei chă ho\k hơlen tơdrong hlôh vao dih băl lơ\m ato\k choh jang xa. Gơnơm thoi noh mă lơ kon pơlei pơm jang đei yua lơ lơ\m atu\m minh hơgăt teh đei lăng jing ưh kơ ke\ klaih đơ\ng hin dơnuh adrol âu ki. ‘Nho\ng Kim Thanh mă unh hnam ưh kơ đei teh choh jang, mă lei gơnơm pơm jang pơ ‘nam ‘nho\ng duh đei jơnu\m pơgơ\r tơring tơgu\m axong năm ako\m pơma dơnuh ho\k pơhrăm găh kih thuơ\t păng đei xek axong to\k io\k jên jang 4 triu hlak jên, noh ‘nho\ng adrin kho\m mă thuê teh vă choh pơtăm. Jo# đơ\ng noh, tơdrong erih xđơ\ng [iơ\, pă đei k[ah nhen adrol ki bơih. Ưh kơ adro# thoi noh ‘nho\ng oei mong jên răt đei 2 sào teh choh jang. ‘Nho\ng Thanh ăn tơbăt:“ {ơ\t doh đei teh đak axong to\k io\k 4 triu hlak jên. Noh inh hơ iă dêh păng vih tơ\ hnam kho\m mă yua jên axong jang đei jơnei. Kxo# jên âu inh răt hdre\ch pơkai, pia vă pơtăm... Đei io\k yua [iơ\. Kơlih inh kơche\ng [ơ\t đei tơgu\m noh ba athei pơm jang thoi yơ rong ‘me unh hnam gơh xđơ\ng”.

Vă tơdrong jang tơjur hin dơnuh đei jơnei hloh,  Long Hiệp oei pơgenh, tơle\ch jang tenh dôm trong jang tơgu\m đơ\ng Trung ương rim ‘măng đei axong. Kiơ\ kơ noh, 3 xơnăm kơ âu xăh hlôi đei axong 34 tih hlak jên vă ming man anih jang, ato\k choh jang. Găh tơdrong tơgu\m hnam oei kiơ\ tơchơ\t kxo# 67 đơ\ng Thủ tướng teh đak, xăh đei hloh 470 unh hnam hin dơnuh đei tơgu\m hăm kxo# jên hloh 4 tih hlak jên. Yuơ noh, 2 xơnăm kơ âu, rim xăh tơjur unh hnam hin dơnuh đei hloh 7%, lơ\m noh tôm unh hnam klaih đơ\ng hin dơnuh đei xkơ\t kjăp xđơ\ng.

Hăm tơdrong jang tơnăp đơ\ng dôm jăl jang, jơnu\m pơgơ\r tơring, atu\m hăm tơdrong adrin đơ\ng rim unh hnam, hlôi tơgop tơjur unh hnam hin dơnuh tơ\ Long Hiệp đơ\ng 41% ăh xơnăm 2009 dang ei oei pă 29 %; pă đei oei kon pơlei to\k io\k jên jang mă jang ưh kơ đei [lep pơkăp, tơnap lơ\m klă jên ăn anih mong jên nhen adrol âu ki ôh. {ok Lê Phúc Vệ, Kdră anih vei lăng kon pơlei xăh Long Hiệp, apu\ng Trà Cú ăn tơbăt: “Kiơ\ tơchơ\t rim xơnăm tơjur 4% mă lei anih jang Đảng păng kon pơlei adrin tơjur đơ\ng 7-8%. Kiơ\ kơ noh đơ\ng blu\ng xơnăm Đảng bộ axong đảng viên tơgu\m dôm unh hnam, athei băt kxo# măt bngai, tơdrong jang, ho\k tơdrong jang, đang kơ noh kăl tơdrong jang vă pơm thoi yơ pơm trong hiôk ăn rim tơring đei đơ\ng 8-13 unh hnam klaih đơ\ng hin dơnuh ăh je# đ^ xơnăm”.

Long Hiệp hlôi păng to\k bo\k pơm tơplih um ru\p tơring pơxe\l kơ apu\ng ataih yaih Trà Cú, dêh char Trà Vinh. Tơ\ âu, tơdrong chơt hơ iă ph^ tơto\ to\k bo\k oei truh je#.  (Lan tơblơ\ nơ\r Bahnar)