VOV4.Bahnar - Mư\h tru\h pơ yan ‘mi nhen hrei ‘nâu, kon pơ lei jang chu\n mir Dak Lak mơ\t lơ\m pơ yan jang tơm kơ sơ năm, ‘me\h vă ‘long hơ dre\ch rim kơ loăi to\k lơ, pơ dui kiơ\ tơ drong lơ lap đơ\ng an^h te\ch mơ dro ‘long hơ dre\ch panưg găr hơ dre\ch. Sơ năm 2016 âu, an^h te\ch mơ dro ‘long hơ dre\ch roi lang xă hăm tôch kơ lơ pơ gar ơng ‘nao đei pơ\ih, sơng ư\h khan lăp hơ dro# kon pơ lei jang chu\n mir kơ rim de#h char Tây Nguyên mă oei pơ đ6 hloi tơ ring găh pơ băh. Mă lei, hăm tơ drong pơm pơ hơi pơ dui đunh lơ\m tơ drong jang vei lăng, tơ drong ‘lơ\ng đơ\ng hơ dre\ch ‘long nhen vă đei hơ chăng kư\ kă, hơ nơ\ng pơm lơ tơ drong bơ ngơ\t, pơ joă sơ đơ\ng păng io\k yua cho\h jang sa. “ Ư|h kơ băt hơ yơ tơ pă”, hlôi jing nơ\r hơ len lăng atu\m đơ\ng pơ đ^ kon pơ lei jang chu\n mir păng bơ ngai tech mơ dro ‘long hơ dre\ch hăm tơ drong jang g^t kăl âu kơ de#h char.  

Mơ\t lơ\m pơ yan pơ tăm  hơ dre\ch ‘long sơ năm ‘nâu, an^h ơng, te\ch ‘long hơ dre\ch kơ [ok Hồ Thanh Đàm, tơ\ xăh Ea Kênh, apu\ng Krông Pách đei pơ\ih xă hlo\h 3 ‘măng pơ têng hăm sơ năm sơ\. Je# an^h ơng te\ch âu, 3 pơ gar ơng nai ku\m đei pơ\ih xă păng 1,2 pơ gar nai to\k bo\k dar de\h pơ jing. {ok Đàm tơ roi tơ băt, mă đơ\ng kơ so# an^h ơng, te\ch ‘long to\k, mă lei dôm kơ loăi ‘long sa plei io\k đei mu\k drăm lơ nhen: [ơ, sâu riêng, oei ư\h kơ măh te\ch: “ Sơ năm ‘nâu đei dơ\ng dôm tơ ring tơ je# nhen Bình Phước, Gia Lai, đei dôm kơ loăi ‘long nhen tiu, kơ su đ^ khei ‘năr io\k yua kơ na đe tơ pl^h jing [ơ, sâu riêng đei kơ jă măk, kơ na ‘long hơ dre\ch kơ Dak Lak sơ năm ‘nâu ư\h kơ gan đei. Mă 2, rim sơ năm ‘no\h đei io\k hơ dre\ch đơ\ng tơ ring găh pơ mơ\t, mă lei  sơ năm ‘nâu tơ ring găh pơ mơ\t đei to\ phang, đak [o\h hrơm kơ na ư\h kơ đei ‘long. Thoi no\h kơ na mă đơ\ng pơ gar ơng pơ\ih đei tôch kơ lơ, mă lei dôm pơ gar ơng ‘nao ku\m ư\h kơ măh vă te\ch”.

Dôm an^h ơng te\ch ‘long hơ dre\ch ie\, pơm pơ gia tơ\ rim xăh ku\m hơ tol kơ [ang Hơ dre\ch ‘long pơ tăm Ea Kmat

Dôm pơ gar ‘nao pơ\ih tơ\ Dak Lak găh lơ đei pơ jing tôch pơ [a\ih, hăm 1,2 jrăng kram dăh mă pơ sey tơ ge\ch io\k, dăng tơ ley kơ ve\t, kru\h hơ drao găm pe\ng to\. Tơ pu ơng ‘long lăp hơ kam dăh mă kơ đo\h gao, to\ se\t pho\ng, hăm hăm te\h go#h ( găh lơ đei io\k đơ\ng dôm pơ gar che\h phe kră, ‘nao ko\h hu\t). An^h ie\ ‘no\h ơng dang 7 rơ bâu tơ nơm ‘long rim kơ loăi, an^h t^h ‘no\h ơng te\ch tru\h 2,3 j^t rơ bâu tơ nơm. Mă lei mă đơ\ng an^h t^h dăh mă ie\, ‘long chă ơng kơ d^h adoi ư\h kơ đei pơ klep tơ roi kơ loăi kiơ, pơm ăn kon pơ lei tôch ư\h kơ sơ đơ\ng. Tơ\ 1 an^h ơng te\ch tơ\ xăh Ea Knuếch, apu\ng Krông Pách, tơ moi Bùi Văn Thế, oei tơ\ xăh Hoà Đông năm răt hơ dre\ch sâu riêng, tơ roi tơ băt: ‘nho\ng hlôi pơm kiơ\ đ^ đăng dôm trong pơ tho đơ\ng an^h te\ch, mă lei oei đei 1 puăt kơ so# ‘long hlôi lôch đơ\ng ro\ng 1 sơ năm pơ tăm.

{ơ\t mă nơ\r ap^nh đơ\ng ‘nho\ng Thế tam mă chă đei nơ\r tơl tơ blang [lep ‘no\h 1 ‘nu tơ moi năm răt [ơ hơ dre\ch tơ\ an^h âu, ‘no\h tơ [o#h đon bơ ngơ\t găh tơm a hơ dre\ch, yua kơ dôm sơ năm hơ drol sư răt [ơm hơ dre\ch [ơ kơ ne#: “ &nh răt [ơ\t găh to gơng. Pơ tăm sư ku\m le\ch plei, mă lei le\ch ie\ ie\, pel [ơ đak tăm, dang ei athei phă hu\t pơ tăm plơ\ng”.  

Tơ dăh nhen dôm sơ năm hơ drol, rim an^h ơng hơ dre\ch ‘long pơ tăm, ako\m găh lơ tơ\ xăh Hoà Thắng, pơ lei tơm Buôn Ma Thuột, jum dăr an^h đe joăt kơ răt ‘no\h j^ An^h tơ che\ng hơ len che\h phe Ea Kmát so – An^h Khoa học Nông lâm nghiệp Tây Nguyên dang ei – vă yua đe\ch an^h đe joăt kơ răt âu, ‘no\h tru\h sơ năm ‘nâu, dôm pơ gar ơng hlôi pơ\ih xă jơ\p jang tơ\ rim apu\ng, thị xăh lơ\m de#h char. Mă lei vă đ^ đăng ư\h kơ đei an^h hơ yơ ơng te\ch ‘lơ\ng kiơ\ tơ drong tơ chơ\t lơ\m hla ar ch^h 18/2012 đơ\ng An^h tơm vei lăng găh cho\h jang sa- hơ to\k tơ iung tơ ring tơ rang, hăm pơm tơ le\ch, te\ch mơ dro hơ dre\ch ‘long kăp g^t păng ‘long sa plei đunh sơ năm.

Yua tơ ‘mơ\ng tơ gep đơ\ng pơ gar ‘long răh rap, tam mă tôm tơ drong lui nge\h găh plei ‘yăl, ‘long, ư\h kơ băt hơ dăh tơ mam đơ\ng yơ… ‘no\h j^ tơ drong t^h lơ\m pơm tơ le\ch, te\ch mơ dro ‘long hơ dre\ch tơ\ Dak Lak dang ei. {ok Chu Văn Mùi, tơ ‘ngla 1 an^h te\ch mơ dro ‘lơ\ng hơ dre\ch tơ\ thị trấn Ea Kar, apu\ng Ea Kar, hơ nơ\ng io\k hơ dre\ch đơ\ng an^h Khoa học Nông lâm nghiệp Tây Nguyên (xăh Hoà Thắng, pơ lei tơm Buôn Ma Thuột)- tơ roi găh tơ drong ư\h kơ ‘lơ\ng đơ\ng an^h te\ch mơ dro hơ dre\ch:“ Io\k đơ\ng Km5 mơ\t lơ\m xăh Hoà Thắng, an^h hơ yơ ku\m hơ dre\ch ‘long pơ tăm Ea Kmát. ‘Nho\ng năm mă [o#h An^h Ea Kmát ‘no\h mơ\t đe\ch mă ư\h kơ băt hơ yơ tơ pă hơ yơ ya. Mơ\t răt hloi, 1 tơ nơm sâu riêng sư te\ch [lep 100 rơ bâu hlak jên. Ch^h hla ar đang, kla jên đang ‘no\h bơ ngai chă trong pơ ve\r chông năm, ‘me\h pơ gar ‘no\h sư ba tơ\ pơ gar ‘no\h. Iu, [o#h chơt sơ ‘ngon hrâu hre\k băl, bu băt băi”. 

‘Long hơ dre\ch chă ơng kơ d^h ư\h kơ đei hơ năn pơ klep, ư\h kơ tơ roi tơ băt tơ mam đơ\ng yơ

Kiơ\ kơ [ok Lê Văn Thành, Pho\ kơ dră an^h cho\h pơ tăm- vei lăng ‘long pơ tăm Dak Lak, tơ drong đei [o#h lơ an^h te\ch mơ dro ‘long hơ dre\ch tơ\ Dak Lak đ^ pơ dui đunh đơ\ng lơ sơ năm, păng athei hiong lơ khei ‘năr dơ\ng, tơ drong ‘nâu mă đei hơ met pơ ‘lơ\ng. Tơ drong ‘no\h j^ An^h jang ‘nao pơ jing đei 2,3 khei, rim tơ drong athei dăr hơ len dơ\ng đơ\ng blu\ng: “ Tru\h dang ei nhôn ‘nao jang kiơ\ đei 1 hơ yak, ‘no\h j^ dăr hơ len dơ\ng rim an^h pơm tơ le\ch, te\ch mơ dro ‘long hơ dre\ch lơ\m tơ ring. Lơ\m blu\ng khei 4 ‘no\h nhôn hơ vơn 148 u\nh hnam pơm tơ le\ch te\ch mơ dro ‘long hơ dre\ch năm vă pơ hrăm rim hla ar tơ chơ\t khôi luơ\t. Tơ drong tơm đơ\ng nhôn ‘no\h j^ athei tơ gu\m rim u\nh hnam pơm tơ le\ch te\ch mơ dro lăng băt đei dôm tơ drong tơ chơ\t , rim trong ki thuơ\t, rim tơ drong hiôk te\ch mơ dro, đang kơ ‘no\h nhôn mă dăr hơ len, sek phak dôm tơ drong pơm glăi”.

Pơ jing trong cho\h jang sa ‘nao, kơ jăp, ke\ pơ jei, ‘no\h j^ tơ drong tơm mă Dak Lak păng dôm de#h char Tây Nguyên to\k bo\k yak tru\h, mă loi ‘no\h j^ hăm dôm tơ drong pran dơ\ng hơ drol nhen pơm tơ le\ch ‘long sa plei păng ‘long kăp g^t đunh sơ năm. Thoi no\h ră mă lei hăm dôm tơ drong ư\h kơ ke\ tơ răn hlôi păng păng to\k bo\k oei đei lơ\m tơ drong hơ dre\ch ‘long pơ tăm, hơ drin đơ\ng tơ ring ‘nao  lăp tơ\ nơ\r pơ ma đe\ch. Tơ drong cho\h jang ‘nao, kơ jăp mă Dak Lak ‘me\h vă gô lăp pơ tơm blu\ng mư\h tơ drong rơ\ih pơ jing, pơm tơ le\ch, te\ch mơ dro hơ dre\ch đei pơ gơ\r hrơ\p 1 ‘măng păng vei lăng mă kơ jăp./.

Thuem tơ blơ\