VOV4.Bahnar - {ơ\t tơroi truh unh hnam pơm jang rơgei tơ\ pơlei Sah B- xăh Ea Tul, apu\ng Chư\ M’gar, Dak Lak, rim bngai lơ\m pơlei adoi kơche\ng truh unh hnam Y Yô Ayun, bngai hlôi đei jơnei kăp g^t lơ\m tơdrong pơlong jang rơgei găh choh pơtăm - rong kon tơrong gơnơm io\k yua tơdrong kho ho\k kih thuơ\t rơgei lơ\m pơm jang.

Tih vơ\ lơ\m unh hnam juăt găh choh jang xa, ăh oei unh om adro#, unh hnam ‘nho\ng Y Yô Ayun đei 3 sào teh đe\ch, minh pôm hnam xă 24 mét vuông bơ\ hăm pơle, gia, ‘năr ‘mi noh đak kơtoh, ‘năr to# noh to# hiu. Hơkăn ‘me kon oei ‘la#p, ‘nho\ng Y Yô Ayun athei năm jang ăn kơ đe vă io\k jên chă răt phe xa, hơbe\n ao hru\k. Tơroi kơ khei năr tơnap tap noh, ‘nho\ng [rơ\k kơ jơhngơ\m, bơnat kơ kon hơ ioh hrat đơ\ng oei ‘la#p athei erih tơnap tap: Đơ\ng ‘nao tơ oei unh om, noh unh hnam tơjra#m lơ tơnap tap, hin dơnuh atu\m hăm j^ pơlo\ hơnơ\ng. Bre klo hơkăn nhi đơ\ng tơpang ti hoh pơjing tơdrong erih unh hnam. Gơnơm adrin yak hloh tơnap tap, ho\k [oi đơ\ng ‘nho\ng oh tăp dăr, noh unh hnam inh mă klaih đơ\ng hin dơnuh. Yuơ noh tơdrong erih unh hnam inh tơplih ‘nao. Inh chă ho\k [oi găh trong pơtăm cà phê, rong kon tơrong noh dôm tơdrong đei yua đơ\ng tơdrong pơtăm cà phê, rong kon tơrong. Tơdrong erih unh hnam đei hơto\k tơplih.

Xơnăm 1989 Ko\ng ti jang cà phê Ea Tul axong teh janga tu\m ăn rim unh hnam kon pơlei, unh hnam ‘nho\ng Y Yô Ayun duh đei axong ăn 2 ha teh, ko\ng ti tơgu\m tơmam pơm jang păng xa kiơ\ pơkă tơmam. Đơ\ng ro\ng kơ dôm xơnăm, unh hnam ‘nho\ng đei hru\ ăn jên păng axong hla bar xkơ\t yua teh ăn 2 ha teh. Mă lei, dôm tơdrong tơplih tih tên athei jo# truh xơnăm 2009, ăh Y Yô Ayun vang jang lơ\m Jơnu\m bngai jang mir xăh Ea Tul, đei Jơnu\m pơih lăm ho\k găh tơdrong vei lăng cà phê kjăp xđơ\ng păng rong kon tơrong. ‘Nho\ng hăt hot vang năm ho\k lăm mă âu, adrin chă dôm unh hnam jang rơgei tơ\ tơring, atu\m hăm noh chă ho\k hơlen tơdrong hlôh vao lơ\m tơdrong tơroi tơbăt rađiô rapor. Đơ\ng noh ‘nho\ng xkơ\t kho\m mă jang kiơ\ um ru\p choh pơtăm păng rong kon tơrong.

Hăm hloh 2 ha cà phê, ‘nho\ng pơtăm tơplih hơdre\ch ‘nao tơguăt hăm vei lăng [lep trong pơkăp păng yua tơnap dôm tơdrong tơchơ\t khoa ho\k kih thuơ\t hlôi đei ho\k, pơgar tơm cà phê kơ unh hnam jing jơk [l^k, xơdrai xă [enh kơ plei.

Vă mong [iơ\ jên axong jang, Y Yô Ayun io\k yua kơđoh cà phê vă pơm pho\ng vi sinh tuh ăn pơgar ‘long. Truh dang ei, plei cà phê kơ unh hnam ‘nho\ng đei yua đơ\ng 3 truh 3,5 tấn 1 ha. Rim xơnăm unh hnam ‘nho\ng đei yua pơhlom 7 tấn cà phê.

Hơlen băt đơ\ng lơ um ru\p rong kon tơrong, ‘nho\ng Y Yô Ayun xkơ\t rong nhu\ng yo\ng, Đơ\ng 2 to\ nhu\ng yo\ng, unh hnam ‘nho\ng hơnơ\ng đei dôm j^t to\ nhu\ng kon, rong te\ch ‘nhe\m. Rim xơnăm, nhu\ng ‘nhe\m te\ch đei cheh pơhlom 40 triu hlak jên minh xơnăm. Truh dang ei, ‘nho\ng hlôi man đei hnam kjăp ‘lơ\ng, đei jên ăn kon hơ ioh năm ho\k pơhrăm, măh xo\ng măh hru\k hrơ\p, dôm tơdrong tơnap tap xơ\ hlôi jing tơdrong [lo\k hơdơ\r đe\ch. ‘Nho\ng [ôh hơdăh, đei teh athei băt kih thuơ\t jang, hlôh vao găh ‘long pơtăm, trong jang noh mă đei io\k yua. ‘Nho\ng hơnơ\ng pơtho ăn rim bngai lơ\m pơlei băt vei lăng cà phê păng rong kon tơrong, băt trong chă uh bơ\ pho\ng vi sinh hăm kơđoh cà phê vă mong [iơ\ jên axong jang: Lơ bngai lơ\m pơlei duh pơtăm lơ cà phê, mă lei duh lơ bngai ưh kơ đei yua lơ lơ\m pơm jang. Inh duh chă hơvơn đe xư chă yua khoa ho\k kih thuơ\t lơ\m choh pơtăm vă đei io\k yua lơ hloh. Pơtho đe xư tuh pho\ng mă tôm măh, ruih đak mă tôm, axong hơdre\ch mă ‘lơ\ng. Yuơ noh đei lơ unh hnam hlôi jang kiơ\ păng đei tơdrong tơplih.

Tam mă hơ iă hăm dôm tơdrong đei jơnei, ‘nho\ng Y Yô Ayun oei tơmơ\t pơtăm tiu hơtu\m lơ\m pơgar cà phê. Dang ei, unh hnam ‘nho\ng pơtăm đei hloh 400 jrăng tiu, pơhlom 2 xơnăm dơ\ng gô đei io\k yua. Ưh kơ adro# thoi noh đe\ch ôh, ‘nho\ng oei pơtăm minh [ar hơdre\ch ‘long xa plei nai nhen: sầu riêng, [ơr vă hơto\k io\k yua ăn unh hnam.

Ưh kơ adro# pơm pơdro\ng ăn unh hnam, ‘nho\ng hơnơ\ng tơgu\m rim unh hnam hin dơnuh tơnap lơ\m pơlei, jo# truh dang ei ‘nho\ng hlôi tơgu\m hloh mơ j^t unh hnam găh jên jang, găh pho\ng rei, păng pơtho găh trong pơm jang. {ok Y Thiên Niê (Ama Biu) – Kdră pơlei Sah B, xăh Ea Tul, apu\ng Chư\ M’gar xkơ\t: Mu\k drăm pơm jang kơ ‘nho\ng Y Yô noh tơnăp tơpă. ‘Nho\ng duh jang lơ\m Jơnu\m bngai jang mir, đơ\ng tơdrong hlôh vao kơdih po noh ‘nho\ng pơtho bngai nai pơm jang vă đei io\k yua lơ hloh. ‘Nho\gn duh axong tơdrong jang ăn dôm unh hnam hin dơnuh nai hăm trong io\k đe xư pe\ cà phê ăn unh hnam po.

Kiơ\ kơ [ok Y Krua Ktla- Pho\ kdră Jơnu\m bngai jang mir xăh Ea Tul, apu\ng Chư\ M’ngar, um ru\p jang cà phê kơ unh hnam ‘nho\ng Y Yô Ayun đei rơih jing anih jang cà phê kjăp xđơ\ng tơguăt hăm rong kon tơrong. {ok Y Krua Ktla- Pho\ kdră Jơnu\m bngai jang mir xăh Ea Tul, apu\ng Chư\ M’ngar ăn tơbăt: Đơ\ng ‘nao mơ\t jang lơ\m Jơnu\m jang unh hnam ‘nho\ng Y Yô Ayun jing minh ‘nu jang mir hmă đe\ch, unh hnam oei hin dơnuh, jang ăn kơ đe io\k jên hơpăh, ăh mơ\t jang lơ\m Jơnu\m choh jang xa bơih noh đei Jơnu\m jang pơtho ăn dôm trong pơtăm, vei lăng păng io\k yua khoa ho\k kih thuơ\t noh dang ei unh hnam ‘nho\ng Y Yô Ayun hlôi klaih đơ\ng hin dơnuh, ưh kơ adro# thoi noh, ‘nho\ng oei tơgu\m dôm unh hnam hin dơnuh nai atu\m klaih đơ\ng hin dơnuh mơ\n.

Hăm tơdrong pơ ‘nam, ‘nho\ng Y Yô Ayun jing unh hnam yak hơlâu tơ\ pơlei Sah B pơm jang đei jơnei tơdrong choh jang xa - rong kon tơrong đei jơnei kăp g^t.

Lan chih păng rapor