VOV4.Bahnar - Mă jing dêh char đei mu\k drăm kơđeh hloh lơ\m 5 dêh char Tây Nguyên, mă lei Kon Tum đei tơdrong pran kăp g^t, gô pơyua mu\k drăm tih tên mưh đei io\k jang tro\ [lep.

‘Nâu duh jing tơdrong mă lơ\m ‘măng Hop ako\m axong jang Tây Nguyên ‘măng mă 3 ‘nao đei pơgơ\r tơ\ dêh char Lâm Đồng, Kon Tum jing dêh char che\p kơ\l kơ Tây Nguyên lơ\m tơdrong hơvơn dôm anih jang, hăm lơ tơdrong vă jang tih đei axong hla bar xkơ\t axong jang, hăm kxo# jên jang hloh 7 rơbâu tih hlak jên.

Dang ei tơ\ Kon Tum, choh jang xa to\k bo\k jing tơdrong jang hơvơn lơ anih jang lơ\m teh đak păng đơ\ng teh đak đe tơmơ\t jang. Atu\m hăm hloh 75.000ha kxu, je# 14.000 ha cà phê, Kon Tum oei đei sâm Ngọc Linh, minh kơloăi pơgang kăp g^t hăm kjă đei xkơ\t lơ\m kpal teh. ‘Ngoaih kơ noh, tơ\ tơring jang mu\k drăm tơm Kon Plông, tơring đei hơyuh to# ‘mi rơngơp prăt xơnăm hăm hơyuh to# 20 độ C, dôm j^t rơbâu ha teh, dơnâu đak tro\ [lep hăm dôm kơloăi ‘nhot, ka hơdang đak hơ ngeo, pơtăm ‘long pơm pơgang... to\k bo\k jing anih hơvơn lơ anih jang tơmơ\t pơm jang. {ok Nguyễn Văn Lân, Kdră anih vei lăng kon pơlei apu\ng Kon Plông ăn tơbăt, dang ei hlôi đei 77 tơdrong axong jang lơ\m tơring hăm kxo# jên axong jang hloh 17.000 tih hlak jên.  

Tơdrong đei jơnei hăm um ru\p rong ka tầm, ka hồi đak hơ ngeo, [ok Trần Nhi Kha, Kdră Jơnu\m pơgơ\r jang kơ Ko\ng ti cổ phần Hoàng Ngư Măng Đen ăn tơbăt: “Hơyuh to# tơ\ âu noh hơnơ\ng noh ăh 22 độ, kơmăng noh kơđeh hloh [lep hăm hdre\ch ka đak hơngeo. Kiơ\ xkơ\t đơ\ng bngai juăt jang kơ anih jang găh ka hơdang kxo# 1 noh âu jing tơring rong ka ‘lơ\ng hloh tơring găh tu Tây Nguyên. Dang ei nhôn hlôi kơdih rong kon yo\ng. Khei 11 âu nhôn gô pơtơm pơkra#m cheh kơtăp ka minh hlung dơ\ng, minh ‘măng pơkra#m thoi noh đei pơhlom 20.000 to\ ka kon. Mưh tơdrong te\ch ka kon tơ\ tơring to\k bo\k mă hơ iă [iơ\ noh nhôn gô pơih xă chă rong ka lơ\m dơnâu ie\ kiơ\ pơkăp”.      

Hăm dôm Anih mong jên, tơdrong choh jang xa tơ\ Kon Tum to\k bo\k jing hơgăt teh giơ\ng ‘lơ\ng vă axong jên jang. Kiơ\ jo# hơlen đơ\ng dôm bngai juăt jang găh mu\k drăm, vă pơjing um ru\p choh jang xa kjăp xđơ\ng, hăm dôm tơmam pơm tơle\ch kăp g^t đei kjă kăp, Kon Tum to\k bo\k kăl kxo# jên dôm j^t rơbâu tih hlak jên. Tơpă noh ăn [ôh, rim unh hnam kon pơlei, anih jang axong jang găh choh pơtăm tơ\ tơring to\k bo\k kăl jên axong pơih xă pơm jang te\ch pơdro. Đei tơ iung pơjing đunh kơ âu 2 xơnăm, tơdrong pơtăm păng pơm tơle\ch cà phê rơgoh, [ok Nguyễn Tri Sáu, Kdră Jơnu\m pơgơ\r jang, Kdră anih jang atu\m găh Choh jang xa te\ch pơdro Sáu Nhung, tơ\ apu\ng Đắc Hà ăn tơbăt, anih jang atu\m âu hơnơ\ng k[ah jên axong jang: “Kjă tơmam drăm noh kăp. Kxo# jên ưh kơ đei dôm yơ. Lơ kxo# jên vă pơm jang noh chă kơdih đe\ch. Dang ei răt truh 10 tấn cà phê găr vă ako\m pơm tơle\ch tơmam noh athei đei hloh 400 triu hlak jên. Lơ\m kplăh noh răt ako\m athei ‘măn lơ\m kho đơ\ng 6 truh 7 khei pơtơm ‘nhăk pơm tơle\ch. Đei jên noh ba răt pơđ^ tơmam drăm pơm tơle\ch đơ\ng bngai vang jang vă ‘măn răk đang kơ noh hơna yua dar deh. Ưh kơ đei jên noh tơnap tơpă mơ\n”.

Kiơ\ kơ [ok Nguyễn Văn Tín, Pho\ kdră Jơnu\m jang te\ch pơdro dêh char Kon Tum to\k bo\k đei trong hiôk hăm anih axong jang jing dôm Ko\ng ti, anih jang tih kơlih atu\m hăm mu\k drăm hlôi đei tơ\ tơring, Kon Tum duh jing ‘măng mơ\t le\ch hiôk hian ăn tơdrong pơih xă tơring te\ch pơdro truh dôm dêh char găh pơbăh teh đak Lào, găh hle\ch tu Campuchia păng Thái Lan. Lơ\m kplăh noh dang ei tơ\ Kon Tum pơtơm đei dôma nih jang păh lăp păng ie\ đe\ch pơm jang. {ok Nguyễn Văn Tín tơroi: “Tôm anih jang te\ch pơdro lơ\m dêh char noh jing dôm anih jang păh lăp păng ie\. Kxo# jên jang ưh kơ đei lơ, jên chă axong kơdih đe\ch. Lơ noh to\k io\k đơ\ng anih mong jên. Jên jang păng mu\k drăm đei to\ xe\t thoi noh noh lơ ‘măng băt tơdrong jang mă lei ưh kơ đei jên axong jang”.

Dang ei atu\m hăm tơdrong choh jang xa, dêh char Kon Tum duh to\k bo\k oei hơvơn axong jang ăn 33 tơdrong jang ko\ng nghie#p, tơmang pơhiơ\ păng ming man. Lơ\m noh, lơ tơdrong jang hơvơn lơ axong jang nhen: dôm hnam kmăi pơm tơle\ch tơmam drăm ko\ng nghie#p, tơmang pơhiơ\ cham char; dôm tơring jang te\ch pơdro siêu th^, kơchơ tơ\ tơring xơlam... Vă hơvơn ako\m anih axong jang lơ\m păng ‘ngoaih kơ teh đak truh hăm tơring, dôm jăl pơgơ\r tơring, anih jang kpal dêh char Kon Tum to\k bo\k đei lơ tơdrong adrin vă tơplih hơto\k cham char axong jang păng hơto\k tơdrong tơgar jang. {ok Lê Đức Tín, Pho\ Kdră anih vei lăng kon pơlei apu\ng Kon Plông tơroi: “Vă pơtru\t kơtang tơdrong hơvơn axong jang, kiơ\ tơdrong pơkă, tơdrong jang đei pơjao k^ pơkăp, apu\ng gô tơre\k pơtoi ako\m axong ming man anih jang truh tơring axong jang. Apu\ng dang ei hlôi đei minh anih tơgu\m păng axong jang, kiơ\ anih jang âu tơgu\m ăn anih jang tơ ‘ngla xek tơlang tenh hloh dôm hla bar kăl găh hành chính jo# hloi dôm hla bar kăl kơ dêh char. Đei trong xkơ\t pơtho bngai jang tơ\ tơring vă tơgu\m ăn dôm tơdrong axong jang”

Khei năr ano# anăp kơnh kơ dôm tơdrong axong jang tơ\ Kon Tum to\k bo\k đei pơih xă, kơlih nhen tơdrong hơpơi đơ\ng dôm anih jang, ‘ngoaih kơ tơdrong pran găh cham char, dôm hla bar kăl hành chính tơ\ dêh char duh to\k bo\k tenh kuăng đei hơlen, vă anih axong jang io\k pơm jang. Tơdrong pơma đam đơ\ng jơnu\m pơgơ\r tơring păng anih jang doanh nghiệp duh hlôi đei ming man kiơ\ trong pơih xă hloh, vă dăh tom xek tơlang dôm tơdrong tơhlăk tơhl^n đei [ôh. {ok Nguyễn Đình Bắc, Pho\ kdră anih axong jang dêh char Kon Tum ăn tơbăt: “Nhôn lăng tơdrong xek tơlang tơhlăk tơhl^n, tơnap tap ăn anih axong jang jing tơdrong tơm, dang yak hadoi hăm anih jang doanh nghiệp. Rim jăl jang đei minh năr pơma đam hăm anih jang doanh nghiệp, chă hơlen dôm tơdrong tơnap tap ăn dôm anih axong jang, anih jang doanh nghiệp vă xek tơlang tơtom hiôk ăn dôm anih axong jang”  

Lan chih păng rapor