VOV4.Bahnar - Tơplih đơ\ng rong kon tơrong răh rai jing rong kon tơrong ako\m jing minh hơyak tơplih tih tên lơ\m trong pơm jang kơ kon pơlei Bahnar erih tơ\ hơbon kông Trường Sơn Đông lơ\m xăh tơnap tap Đak Tpang, apu\ng Kông Chro, dêh char Gia Lai. Hăm tơdrong tơgu\m đơ\ng jơnu\m pơgơ\r tơring, hloh 1 xơnăm kơ âu, kon pơlei tơle\ch rong nhu\ng bri lai kiơ\ pơgar tong ane# bri. Ưh adro# đei cham char rong tơ ‘nglaih, tơmam xa jrăh mă um ru\p âu oei tro\ [lep hăm khôi rong kon tơrong đơ\ng xơ\, pơkăp đei yua lơ găh mu\k drăm ăn kon pơlei.

‘Năr blu\ng xơnăm ‘nao, pơmai Đinh Thị Krăk, bơngai Bahnar, tơ\ pơlei Kpiêu, xăh Đak Tpang, apu\ng Kông Chro, dêh char Gia Lai pơgenh năm tơmang pơgar rong nhu\ng bri lai kơ pơlei. Pơgar xă pơhlom 2000 met vuông, văr mam  B40 tăp dăr bri ăh tôch pơlei, rong nhu\ng lơ\m noh. Pơmai Krăk ăn tơbăt, nhu\ng đei Tơdrong jang tơjur hin dơnuh tơring Tây Nguyên tơgu\m kon yo\ng ăn 10 unh hnam hin dơnuh rong hloh 1 xơnăm kơ âu. Rim unh hnam axong bơngai rong kiơ\ pơkăp hơdăh. Dang ei kon pơlei rong ako\m, ăh nhu\ng tih pran noh axong ăn rim unh hnam minh pôm vă chă rong kơdih. Adrol kơ têt, kơjă nhu\ng to\k kăp, kon pơlei te\ch 3 to\ nhu\ng bri lai ăn kơ đe đei yua je# 20 triu hlj. To\ xe\t jên âu tơgop atu\m hăm kon pơlei Kpiêu pơgơ\r pai xa xơng xơnăm ‘nao tơno\ chơt hơ iă: “Pơlei đei 10 unh hnam đei Tơdrong jang tơjur hin dơnuh tơgu\m ăn 22 to\ nhu\ng bri lai chă rong. ‘Nâu jing ‘măng mă blu\ng kon pơlei rong nhu\ng lơ thoi âu vă ‘măn te\ch. Đe ye\t hơpơi gô pơjing đei tơmam drăm ‘lơ\ng, đei kơjă kăp vă dăh hrôih klaih đơ\ng hin dơnuh. Kon pơlei gô adrin rong nhu\ng mă tơnăp.”

Duh đei Tơdrong jang tơjur hin dơnuh tơring Tây Nguyên tơgu\m, kon pơlei Bahnar tơ\ pơlei Kráp, xăh Đak Tpang, apu\ng Kông Chro, to\k bo\k oei rong nhu\ng bri lai lơ\m pơgar tong ane# bri. Kiơ\ kơ pơmai Đinh Thị Chươi, tơ\ pơlei Kráp, đơ\ng ro\ng kơ 1 xơnăm rong, noh nhu\ng vơ\ pran chêk lar lơ: “Tơ\ âu adoi hiôk ăn kơ nhu\ng bri vơ\ pran. Nhu\ng rong adoi [ônh, kơjă te\ch nhu\ng duh đei [iơ\, noh kon pơlei đei yua lơ, tơjur [iơ\ hin dơnuh.”

Tơdrong rong nhu\ng bri lai kơ khul unh hnam tơ\ xăh Đak Tpang đei lơ trong hiôk [ơ\t io\k lơ tơmam choh jang nhen hơ[o, tôl... păng ‘nhot bri, ‘nhe\t. Atu\m hăm noh, xăh Đak Tpang đei lơ bri pơtăm.  Đinh Guin, oei tơ\ pơlei Kráp, xăh Đak Tpang, apu\ng Kông Chro ăn tơbăt, tơdrong io\k yua teh bri xă vă rong nhu\ng atu\m jang bri noh mong [iơ\ jên huach, đei yua lơ găh mu\k drăm:“Rong nhu\ng bri lai âu duh [ônh đe\ch, hơna pai ăn kơ nhu\ng adoi [ônh mơ\n, ba chă io\k lơ tơmam đei lơ\m bri, yuơ nhu\ng xa ưh đei tơnap ôh. Nhôn axong băl, rim ‘nu minh tơdrong jang, pơm thoi yơ vă rong nhu\ng gơh đei yua hloh. Khei năr truh hơto\k lơ khul dơ\ng păng chă pơjing lơ pơgar rong nhu\ng bri, pơtăm bri kơtă ăh âu, tơje# hnam hloi”.

Tơdrong rong nhu\ng bri lai tơ\ hơla bri hlôi đei tơle\ch jang hăm 5 khul unh hnam lơ\m 5 pơlei lơ\m xăh Đak Tpang. Ako\p đei 82 unh hnam vang jang, rim unh hnam đei tơgu\m ăn đơ\ng 2 truh 3 to\ kon yo\ng mă blu\ng. Yuơ đeit ơdrong tơguăt lơ\m tơpôl, kon pơlei tơgu\m băl lơ\m tơdrong vei rong nhu\ng, atu\m hăm chă hơlen, pơtho găh kih thuơ\t đơ\ng kang [o# juăt găh kon tơrong, tơgu\m ăn tơdrong rong nhu\ng đei yua hloh.

{ok Trần Ngọc Cường, Kơdră Anih vei lăng kon pơlei xăh Đak Tpang, apu\ng Kông Chro, dêh char Gia Lai ăn tơbăt, adrol âu ki, kon pơlei Bahnar mă lơ noh rong minh [ar to\ rong hơchăng đe\ch. Ăh rong nhu\ng bri lai kiơ\ pơkăp jang, kon pơlei rong lơ khul, đei ‘nhe\m te\ch tơle\ch tơ\ tơring. Nhu\ng bri lai noh jing minh tơmam xa kăp g^t tơ\ xăh hăm kơjă te\ch păh lăp noh đei lơ đe răt xa: “Tơdrong jang âu hlôi pơm tơplih đon kơche\ng, trong jang đơ\ng kon pơlei, hơ ‘nhăk tơdrong pơyua ăn bơngai rong kon tơrong. Xăh duh oei tơle\ch trong jang pơjing tơmam drăm ‘nhe\m nhu\ng bri lai păng pơih xă pơkăp tơnăp tơmam drăm te\ch tơle\ch lơ\m tơdrong jang kơ rim xăh kiơ\ tơdrong jang OCOP kơ tơring”.

Tơ\ hơbon kông Trường Sơn Đông, Đak Tpang jing minh lơ\m dôm tơring tơnap tap hloh kơ dêh char Gia Lai, hăm hloh 95% kơxo# măt kon pơlei Bahnar. Yuơ tơring teh vih vơ\t tơnap tap, kon pơlei tam mă tơre\k hăm trong jang mu\k drăm ‘nao. Mă lei tơdrong âu hlôi tơplih đon kơche\ng [ơ\t Đảng, Teh đak đei lơ trong jang tơnăp ăn rim tơring ataih yaih, tơring kon pơlei kon kông nhen Đak Tpang. Atu\m hăm tơdrong axong ming man tơdrong kăl, trong tơle\ch jang hlôi păng to\k bo\k tơgop tơgu\m kon pơlei tơplih đon kơche\ng, trong bơ\ jang, ăn tơdrong erih roi năr roi ph^ tơto\ dơno\ ‘lơ\ng.

Lan chih păng rapor